III SA/Po 448/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek WSA Maria Kwiecińska (spr.) Protokolant : st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2006r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej o d d a l a s k a r g ę /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska /-/T. M. Geremek WSA/wyr. 1- sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] lipca 2006 roku, Nr [...] Wójt Gminy D., na podstawie art. 145, art. 146, art. 148 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 2 §1 pkt. 1, art. 207 i art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z uchwałą Rady Gminy D. z dnia 19 czerwca 1998 roku w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, ustalił z urzędu dla Z. i R. W. opłatę adiacencką w wysokości 1.065,50 zł. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w D., przy ulicy [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...], obręb D., wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do gminnej sieci kanalizacyjnej. W uzasadnieniu Wójt Gminy D wskazał, że gmina zrealizowała inwestycję pod nazwą budowa kanalizacji sanitarnej z przyłączami, stwarzając w ten sposób warunki do podłączenia do niej nieruchomości położonej w D., która stanowi własność Z. i R. W. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art. 145 i 146 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej można w drodze decyzji ustalić opłatę adiacencką, która zależy od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego J.M. z dnia [...] czerwca 2006 roku ustalił, że wartość nieruchomości Z. i R.W. po wybudowaniu sieci kanalizacji sanitarnej z przyłączami wzrosła o kwotę 2.131,- zł. Zgodnie z uchwałą Rady Gminy D., nr XXXVIII/183/98 z dnia 19 czerwca 1998 roku w sprawie ustalenia stawek opłaty adiacenckiej ustalającą, wysokość opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej, na 50% tego wzrostu, Wójt Gminy ustalił opłatę adiacencką w wysokości 50% wzrostu wartości nieruchomości tj. w kwocie 1.065,50 zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Z. i R. W. Decyzją z dnia [...] października 2006 roku, Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1, art. 17 ust 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity, Dz. U. z 2001 roku, Nr 79, poz. 856) oraz art. 17 pkt 1, art. 127 §2 i art. 138 §1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 30, poz. 168) uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że rozdział 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku (t. j. Dz. U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603) o gospodarce nieruchomościami reguluje kwestie związane z wnoszeniem opłat adiacenckich dopuszczając możliwość ustalenia opłaty adiacenckiej w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Zaznaczył przy tym, że trzyletni okres przedawnienia dla dopuszczalności ustalenia opłat adiacenckich jest zachowany tylko wówczas, gdy ostateczna decyzja zostanie wydana w terminie do trzech lat rozpoczęcia biegu przedawnienia. Następnie wskazał, że odbiór końcowy i przekazanie do eksploatacji kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami, przepompowniami ścieków z przyłączami energetycznymi oraz kanalizacji deszczowej z separatorami w D. nastąpił dnia 15 lipca 2003 roku, a decyzja ustalająca wymiar opłaty adiacenckiej została wydana w dniu 11 lipca 2006 roku, co oznacza, że trzyletni termin przedawnienia minął w czasie otwartym do wniesienia odwołania, gdy decyzja nie była jeszcze ostateczna, a tym samym wygasła możliwość obciążenia właścicieli nieruchomości opłatą adiacencką. Prokurator Rejonowy w O. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze zarzucając jej obrazę przepisów postępowania, a w szczególności art. 138 §1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy prawidłowa ocena materiału sprawy nakazywała zastosowanie art. 138 §1 pkt. 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ II instancji niezasadnie uznał, że trzyletni okres przedawnienia dla dopuszczalności ustalenia opłat adiacenckich jest zachowany tylko wówczas, gdy decyzja ostateczna w sprawie zostanie wydana podczas jego biegu. Jednocześnie podkreślił, że termin powołany w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest terminem prawa materialnego i niezachowanie go przez organ administracji publicznej skutkuje tym, że po jego upływie opłata adiacencka nie może już zostać wymierzona. Skarżący przyznał, że organ II instancji jest powołany do ponownego rozpatrzenia sprawy merytorycznie, jednak zaznaczył, że w chwili orzekania postępowanie w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej było już bezprzedmiotowe z uwagi na upływ 3 – letniego terminu do jej wymierzenia i dlatego uznał za bezzasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu I instancji, wskazując, że właściwe jest tylko umorzenie postępowania odwoławczego jako bezprzedmiotowego. Ponadto strona skarżąca wskazała, że organ I instancji wymierzył opłatę adiacencką w terminie, a naruszenie przepisów postępowania przez organ II instancji pozbawiło stronę postępowania (Gminę D.) należnych jej i uzasadnionych faktycznie wpływów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 powyższej ustawy). W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że Gmina D. zrealizowała inwestycję w postaci wybudowania kanalizacji sanitarnej, która została oddana do użytku mieszkańców gminy w dniu 15 lipca 2003 roku, stwarzając tym samym warunki do podłączenia do niej nieruchomości położonej przy ulicy [...] nr [...] w D., której właścicielem jest H. W. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.) w Dziale III rozdziale 7 zatytułowanym "udział w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej", przewidziała możliwość obciążenia właścicieli nieruchomości opłatami adiacenckimi, jeżeli w wyniku wybudowania z udziałem środków publicznych urządzenia - infrastruktury technicznej wskazanego w ustawie jak np. kanalizacji sanitarnej – wzrosła wartość nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 145 ust. 2 przywołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji drogi albo od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Termin powołany w niniejszym przepisie jest terminem prawa materialnego i niedochowanie go przez organ administracji publicznej skutkuje tym, że opłata adiacencka po jego upływie nie może już zostać wymierzona. W tym miejscu należy wskazać że zgodnie z poglądami wyrażonymi w doktrynie, a także utrwalonym w tym zakresie orzecznictwie sądów administracyjnych o zachowaniu 3-letniego terminu do ustalenia opłaty adiacenckiej winna decydować data wydania decyzji ostatecznej, a więc takiej od której nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji (por. też Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami pod red. Gerarda Bieńka - Wyd. Zachodnie Centrum Organizacji Zielona Góra 2000 r. str. 212); a także orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dn. 19 lipca 2001 roku II SA/Po 738/00, II SA/Po 779/00 z dn. 4 września 2001r., II SA/Po 589/00 z dn. 5 lipca 2001 r., II SA/Po 692/00 z 26 czerwca 2001 r., II SA/Po 697/00 z dn. 9 sierpnia 2001 r.). Pogląd ten podziela Sąd w niniejszym składzie. Wójt Gminy D. opatrzył swoją decyzję o ustaleniu opłaty adiacenckiej datą [...] lipca 2006 r. i doręczył skarżącym w dniu 12 lipca 2006 r., a więc jeszcze przed pływem trzyletniego terminu. W skutek jednak wniesienia przez skarżących pismem z dnia 24 lipca 2006 roku odwołania od decyzji, nie stała się ona ostateczna w terminie przewidzianym w art. 195 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, liczonym od dnia 15 lipca 2003 roku (niesporny termin zrealizowania inwestycji, zwiększającej wartość nieruchomości). Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając w niniejszej sprawie w dniu 12 października 2006 roku jako organ odwoławczy o charakterze reformatoryjnym miało obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Zgodnie z zasadą administracyjności organ odwoławczy nie może ograniczać się jedynie do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnych, a obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, przy czym musi brać pod uwagę stan sprawy z daty rozpoznania odwołania (por. Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem B. Adamiak i J. Borkowski z 1996 r. str. 585). Wskazanie przez skarżącego jako jedynie prawidłowe rozstrzygnięcie, a mianowicie umorzenie postępowania odwoławczego zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 kpa z uwagi na upływ terminu określonego w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prowadziłoby w istocie rzeczy w tej konkretnej sytuacji do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Ze względu na powyższe okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). /-/ /M. Kwiecińska /-/ B. Sokołowska /-/ T. M. Geremek E.W.