I SA/Po 531/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 07 marca 2006 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2004 r. o nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego B.P. kwotę 354,- zł / trzysta pięćdziesiąt cztery złote / tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. /-/ K. Nikodem /-/ J. Ruszyński /-/ M. Skwierzyńska Wnioskiem z dnia [...] lipca 2003 r. B.P. zwrócił się do Wójta Gminy o umorzenie zaległości podatkowych od środków transportowych za 2002 r. We wniosku wskazuje, że wykonywanie usług transportowych przewozów autobusowych było jego głównym źródłem utrzymania. Od wielu lat przystępował do przetargów w Urzędzie Gminy na wykonywanie usług przewozów szkolnych i otrzymywał zlecenie. Przygotowując się do przetargu na przewozy szkolne, przeprowadził kosztowne remonty i modernizacje autobusów, jak również utrzymywał stan zatrudnienia niezbędny do wykonywania przewozów szkolnych. Oferta podatnika nie została przyjęta, co spowodowało, że podatnik był zmuszony zwolnić pracowników i wycofać z ruchu dużą część taboru. Brak spodziewanego dochodu spowodował utratę płynności finansowej firmy. Zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność likwidacji działalności gospodarczej, umorzenie zaległości spowoduje możliwość Decyzją dnia [...] nr [...] Wójt Gminy odmówił dalszego funkcjonowania firmy, umorzenia zaległości podatkowych od środków transportowych. Organ podatkowy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że B. P. jest radnym i zarząd Gminy, wójt lub burmistrz, z uwagi na uregulowania prawne nie mógł zawrzeć umowy z radnym na wykonywanie pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej. W związku z czym przystąpienie do przetargu na dowozy szkolne było bezcelowe. W dniu [...] września 2003 r. podatnik złożył odwołanie od decyzji Wójta Gminy, w którym podnosi, że do złożenia podania o umorzenie zaległości podatkowych zmusiła go bardzo trudna sytuacja finansowa, za która jest odpowiedzialny w znacznym stopniu Wójt Gminy. Podnosi, że Wójt nie podjął żadnych działań przewidzianych przez prawo, w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, a kierując się animozjami osobistymi, wydał niekorzystną dla podatnika decyzję. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej, umorzenie zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę na wniosek podatnika będącego przedsiębiorcą następuje zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Zgodnie z art. 44 ust 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorstw , przedsiębiorca ubiegający się o pomoc jest zobowiązany do przedstawienia organowi udzielającemu pomocy informacji o pomocy udzielonej im w okresie 3 kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy. W przedmiotowej sprawie podatnik nie złożył stosownej informacji, dlatego organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wójt Gminy odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za 2002 r. w kwocie [...] zł. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w 2001 r. to nie podatnik lecz zięć przystąpił do przetargu na dowozy szkolne na rok 2001 i 2002. W roku powstania obowiązku podatkowego, pojazdy wykorzystywane były do świadczenia usług na rzecz Gminy. Nadto organ wskazuje, że podatnik uzyskuje dochody ze świadczenia usług na rzecz spółki akcyjnej A. Wójt Gminy ustalił, że również w latach 1995-1998 r. podatnik wnosił o udzielenie ulgi w postaci umorzenia odsetek. Od powyższej decyzji B.P. złożył odwołanie, w którym podnosi, że decyzja Wójta odmawiająca umorzenia zaległości podatkowych od środków transportowych rażąco narusza prawo, ponieważ rozstrzygnięcie podyktowane jest wyłącznie osobistymi animozjami. Zdaniem strony, organ nie ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji do argumentów zawartych we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Nie zażądano od niego przedłożenia jakichkolwiek dokumentów, które byłyby konieczne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zatem nie przeprowadzono postępowania dowodowego. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W opinii organu odwoławczego, regułą wynikająca z zasady równości i sprawiedliwości podatkowej jest, aby podatnicy płacili podatki w wysokości wynikającej z przepisów prawa. Przyznanie ulgi ma charakter wyjątkowy. Zdaniem organu drugiej instancji, okoliczności wskazane przez stronę we wniosku nie są wystarczające do przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego podatnik ponownie podnosi, że organy podatkowe dokonały rozstrzygnięcia sprawy bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Nadto organ odwoławczych nie ustosunkował się do przedstawionych zarzutów odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. Sprawa będąca przedmiotem rozstrzygania oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym, zgodnie bowiem z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania decyzji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zwrot "może" oznacza, że w każdym wypadku rozstrzygania o umorzeniu zaległości podatkowych bądź odsetek za zwłokę, organy podatkowe mają wybór rozstrzygnięcia, po wnikliwym przeanalizowaniu wniosku i zebraniu materiału dowodowego pozwalającego do ustalenia istnienia przesłanek powołanych w w.w. przepisie. W odniesieniu do spraw objętych uznaniem administracyjnym kognicja sądu nie wkracza w kwestie owego uznania, jedynie bada prawidłowość prowadzonego postępowania. W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, z uwagi na naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 187 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zebrany materiał dowody winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Uznanie administracyjne w zakresie orzekania o umorzeniu zaległości podatkowych jest ograniczone dyrektywami sformułowanymi jako ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Obydwa te pojęcia są nieostre, dlatego też wniosek o udzielenie pomocy w zakresie umorzenia zaległości podatkowych, winien być poddany wnikliwej ocenie w oparciu o obiektywne kryteria. Organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego, w zakresie złożonego wniosku i argumentów w nim zawartych. Przede wszystkim nie zbadały sytuacji materialnej podatnika, nie wyjaśniły, jakie nakłady na modernizację autobusów zostały poniesione i czy te nakłady miały znaczący wpływ na sytuację materialną podatnika. Natomiast w uzasadnieniu decyzji wskazano, że działalność w zakresie przewozu dzieci prowadził zięć podatnika, która to okoliczność nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, organy nie wyjaśniły w dostateczny sposób okoliczności wskazanych we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, co spowodowało, że ocena nieistnienia przesłanek do umorzenia zaległości podatkowych nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Organ powinien w decyzji uznaniowej w sposób szczegółowy dokonać analizy zebranych dowodów i wskazać na motywy rozstrzygnięcia wyłącznie w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy. Szczególnie przy uzasadnieniu decyzji negatywnych dla podatnika, organ powinien w sposób precyzyjny dokonać oceny okoliczności sprawy, wskazywać na przyczyny, dla których odmówił zastosowanie umorzenia, przy wnikliwym ustosunkowaniu się do argumentów podatnika wskazanych we wniosku. W tych okolicznościach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji. /-/ K. Nikodem /-/ J. Ruszyński /-/ M.Skwierzyńska AR