II SA/Lu 362/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor (spr.), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. S- J. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wojewoda decyzją z dnia [...]marca 2007 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. S.-J. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] stycznia 2007 r. znak:[...] w sprawie umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości. W uzasadnieniu podano, że J. S.-J wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2006 r. wystąpiła o zwrot nieruchomości o pow. 799 m2, składającej się z działek Nr [...] i [...] położonych w T. przy ul. [...]. Działki te nabył od niej Skarb Państwa umową z dnia [...]marca 1989r. Rep. [...] w związku z planowaną budową szkoły. Organ I instancji stwierdził, że decyzją Naczelnika Miasta z dnia [...] maja 1987r. – ustalona została lokalizacja dla inwestycji polegającej na budowie szkoły podstawowej, lecz nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości od wnioskodawczyni nie nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), lecz w drodze cywilno-prawnej umowy sprzedaży. Tym samym nabyte przez Skarb Państwa działki nie podlegają zwrotowi na rzecz byłej właścicielki na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Postępowanie o zwrot nieruchomości jako bezprzedmiotowe, zdaniem organu I instancji, należało w tej sytuacji umorzyć. W złożonym odwołaniu J. S.-J. wnosiła o uchylenie decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 216 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 77 § 1 i 105 kpa wobec pominięcia, że zawarcie umowy sprzedaży miało charakter przymusowy, zostało dokonane na etapie rokowań o nabycie nieruchomości w postępowaniu wszczętym na podstawie decyzji o lokalizacji szkoły w trybie art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a tym samym zaistniała przesłanka z art. 136 ust. 3 do zwrotu nieruchomości. Dodała, że miała świadomość, iż w razie braku zgody na zbycie – zostanie wywłaszczona. Zwróciła też uwagę, że nieruchomość do chwili obecnej pozostaje w posiadaniu wnioskodawczyni i jej rodziny. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów podniesionych w odwołaniu i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Przytaczając treść przepisów art. 136 ust. 3 i 4, art. 137, art. 113 ust. 3, art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) stwierdził, że zawarta przez wnioskodawczynię ze Skarbem Państwa w dniu [...]maja 1989r. umowa była umową sprzedaży, do której mają zastosowanie odpowiednie przepisy prawa cywilnego. Nie można zatem uznać, że umowa ta spowodowała nabycie przedmiotowej nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Tym samym zbyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy cywilno - prawnej nieruchomość nie podlega zwrotowi na rzecz byłych właścicieli na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie stanowił podstawy do zawarcia umowy nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a jedynie umocowywał Skarb Państwa do zawarcia takiej umowy na zasadach ogólnych. Wskazane w odwołaniu orzeczenia Sądu Najwyższego i NSA były wydane w innym stanie prawnym, dotyczyły nabycia nieruchomości na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) oraz w trybie art. 29 - 36 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. S.-J. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego – art. 216 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) przez przyjęcie, że nieruchomość nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), a tym samym, że brak jest podstaw prawnych do zwrotu nieruchomości; II. naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 kpa przez nie wyjaśnienie czy umowa zbycia nieruchomości miała charakter przymusowy i została dokonana w postępowaniu wszczętym na podstawie decyzji o lokalizacji szkoły w trybie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości; III. naruszenie art. 105 § 1 kpa przez przyjęcie, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania, zamiast orzeczenia o zwrocie lub odmowie dokonania zwrotu nieruchomości. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała obszerne orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego mające potwierdzać - jej zdaniem – słuszność poglądu o istnieniu przesłanek do zwrotu nabytej od niej przez Skarb Państwa nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa należy stwierdzić, że decyzja ta prawa nie narusza. Bezsporne jest w sprawie, że umową sprzedaży z dnia [...] marca 1989r. zawartą w Państwowym Biurze Notarialnym w T. J. S.-J., działająca przez pełnomocnika zbyła na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o pow. 800 m2 obejmującą działki Nr [...] i [...] w T.. Na przedmiotowej nieruchomości planowano lokalizację szkoły podstawowej, a stosowna decyzja ustalająca lokalizację takiej inwestycji była wydana przez Naczelnika Miasta dnia [...] maja 1987 r. J. S.-J., występując z wnioskiem o zwrot nieruchomości podała, że planowana inwestycja nie została dotychczas zrealizowana, a zbyta nieruchomość nadal znajduje się w jej posiadaniu. Wniosek o zwrot nieruchomości była właścicielka złożyła w dniu 25 sierpnia 2006 r. powołując się na przepis art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wskazany przepis dotyczy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości lub ich części, a także określa warunki zwrotu. Podstawowym warunkiem zastosowania wskazanych przepisów o zwrocie jest stwierdzenie, że miało miejsce wywłaszczenie nieruchomości, przez co należy rozumieć władcze odjęcie prawa własności za odszkodowaniem na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniu. Wyjątek od powyższej zasady zawiera art. 216 ustawy, według którego przepisy rozdziału 6 działu III (o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa na podstawie wymienionych w nim przepisów. Nieruchomością wywłaszczoną – w świetle art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest wyłącznie nieruchomość, w stosunku do której Skarb Państwa (lub jednostka samorządu terytorialnego) nabył prawo własności na podstawie decyzji administracyjnej za odszkodowaniem. Nieruchomość, której zwrotu domaga się skarżąca nie była nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów, bowiem Skarb Państwa nabył prawo własności w stosunku do niej na podstawie umowy cywilno-prawnej – umowy kupna – sprzedaży. Skarb Państwa nie nabył zatem własności tej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), która to ustawa jest wymieniona w art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomości jako mogąca stanowić podstawę do nabycia lub przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa. Skoro nieruchomość, której zwrotu domaga się skarżąca nie była nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami – nie może być przedmiotem zwrotu na podstawie tegoż przepisu. Prawidłowe jest zatem stanowisko zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania w trybie art.105 kpa jako bezprzedmiotowego. Podniesione w skardze zarzuty nie mogły być zatem uwzględnione. Powołane orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczą innego stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1992 . o gospodarce nieruchomościami w obecnym brzmieniu nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Zarzut naruszenia prawa materialnego należy zatem uznać za bezzasadny; podobnie jak zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W sytuacji gdy organy administracji niewadliwie uznały, iż nieruchomość należąca do skarżącej nie była nieruchomością wywłaszczoną, zbędne i niecelowe było przeprowadzanie postępowania i czynienia ustaleń co do istnienia przesłanek zwrotu. Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia art. 105 § 1 kpa, bowiem zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, jeśli nieruchomość nie była wywłaszczona bądź nabyta lub przejęta na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami – postępowanie o jej zwrot jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu . W świetle powyższego zaskarżona decyzja nie narusza przepisów obowiązującego prawa, a skarga na nią jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu na mocy art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).