II SA/Lu 214/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje M.R. wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym 22% VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; płatne ze środków Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie). Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy N. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiającą przyznania Z. W. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup opału. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż z unormowania art. 4 oraz art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wynika, że wydanie merytorycznej decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej musi zostać poprzedzone przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacją w miejscu zamieszkania osoby starającej się o przyznanie pomocy. Jako bezpośrednią przyczynę odmowy uwzględnienia wniosku Z. W. organ wskazał odmowę współdziałania przez odwołującego się z pracownikami socjalnymi poprzez świadome uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zdaniem organu, postępowania Z. W. nie usprawiedliwia orzeczenie o stopniu jego niepełnosprawności z tytułu schorzeń psychicznych, bowiem jest on osobą poczytalną, zdolną do logicznego myślenia i działania. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł Z. W. , zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie ustawy o pomocy społecznej, § 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672) oraz art. 14 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. We wniosku złożonym w dniu [...] października 2006 r. Z. W. domagał się przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup opału. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w zw. z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), prawo do tego zasiłku przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, co stanowi "kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej". Z niekwestionowanych ustaleń organu administracji wynika, że Z. W., będąc osobą samotnie gospodarującą, w czerwcu 2006 r. uzyskał dochód netto w kwocie 522,19 zł. Przekroczenie przez Z. W. kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy uniemożliwiło organowi przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na podstawie art. 39 cyt. ustawy, co zasadnie wziął pod uwagę organ administracji, wydając zaskarżoną decyzję. W niniejszej sprawie organ administracji nie miał również żadnych podstaw do udzielenia skarżącemu pomocy w formie bezzwrotnego, specjalnego zasiłku celowego, przyznawanego w szczególnie uzasadnionych przypadkach na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Brak jest bowiem podstaw do oceny, że zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony. Stosownie do art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem odmowy przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. W myśl art. 107 ust. 1 i 4 cyt. ustawy, wywiad ten, jak i jego aktualizacja, ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Uzyskane informacje służą pracownikowi socjalnemu za podstawę do analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i podstawę formułowanych wniosków co do planowanej pomocy (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego – Dz. U. Nr 77, poz. 672). Tym samym informacje uzyskane podczas wywiadu środowiskowego oraz jego aktualizacji służą ocenie zasadności wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. W sprawie niniejszej wywiad środowiskowy (aktualizacja) nie został przeprowadzony, co nie oznacza, mimo treści art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, że organ administracji nie był upoważniony do wydania decyzji rozstrzygającej o żądaniu skarżącego. Z akt sprawy wynika, że Z. W. – powiadomiony uprzednio o terminie wizyty pracowników socjalnych – uniemożliwił im przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu [...] listopada 2006 r., choć był obecny w miejscu zamieszkania (k. 13, 18 akt adm.). Bezskuteczne okazało się również wezwanie Z. W. przez organ pomocy społecznej do osobistego stawiennictwa w Ośrodku Pomocy Społecznej w dniach [...] – [...] listopada 2006 r. celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (k. 8 akt adm.). Okoliczności powyższe wskazują, że aktualizacja wywiadu nie została przeprowadzona z przyczyn leżących po stronie skarżącego, co uprawniało organ administracji do oceny, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Zasadnie też organ administracji uznał, że uniemożliwienie przeprowadzenia aktualizacji wywiadu stanowi przejaw braku współdziałania Z. W. z pracownikami socjalnymi w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zatem odmowa przyznania skarżącemu świadczenia z powołaniem się na art. 11 ust. 2 ustawy jest uzasadniona. Chybiony jest podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przepis ten ma zastosowanie w przypadku, gdy o przyznanie świadczenia ubiega się osoba, do której odnoszą się przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm.) i nie można, ze względu na stan jej zdrowia, uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów. W takiej sytuacji pracownik socjalny fakt ten odnotowuje w kwestionariuszu wywiadu. Skoro w przedmiotowej sprawie, z przyczyn wskazanych powyżej, nie przeprowadzono aktualizacji wywiadu, to nie mógł zostać naruszony powołany przepis prawa. Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 14 k.p.a. wyrażającego zasadę załatwiania spraw przez organy administracji w formie pisemnej. Wszystkie czynności procesowe organu administracji prowadzące do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, jak również samo rozstrzygnięcie, zostały utrwalone w formie pisemnej. W związku z tym, iż nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, nie zachodziła potrzeba sporządzenia protokołu (kwestionariusza wywiadu), który, w myśl art. 67 § 1 k.p.a. sporządza się z każdej czynności postępowania mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z powyższych względów skargę, jako nie zawierającą uzasadnionych podstaw, należało oddalić w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).