II SA/Ke 85/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając w oparciu o przepis art. 40 ust. 2 i 3 w związku z art. 106 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zmian.) oraz § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109) odmówił E. M. przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że E. M. nie jest rolnikiem podlegającym z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników, wobec czego, nie może być objęty pomocą dla złagodzenia skutków suszy. Od powyższej decyzji odwołanie złożył E. M. podnosząc, że w gospodarstwie pracuje 36 lat, tj. od 14 roku życia. Składki na ubezpieczenie opłaca od początku powstania Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Ponadto posiada własny numer gospodarstwa udokumentowany w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na którym widnieje także spis zwierząt jakie posiada. Skarżący podał, że jego gospodarstwo zostało dotknięte suszą w 60% i dlatego znalazł się w trudnej sytuacji, gdyż aby wyżywić zwierzęta musi ponieś duże koszty związane z zakupem paszy. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisami § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Z kolei w myśl przepisu art. 6 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego podlegają rolnicy i domownicy. Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie KRUS z dnia 20 września 2006 r., z którego wynika, że E. M. od 1 stycznia 1991 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno - rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako domownik. Taka sytuacja zdaniem organu odwoławczego oznacza, że nie jest możliwe uzyskanie przez E. M. zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 r. oraz dodatku w wysokości [...] zł, bowiem przepisy obowiązującego prawa pozwalają na jego przyznanie tylko rolnikom, którzy podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł E. M. Wskazał, że pracę w gospodarstwie rolnym, należącym wówczas do jego dziadków, rozpoczął po ukończeniu szkoły podstawowej, a w ostatnich latach zdecydował się na hodowlę bydła i ponosi duże koszty związane z zakupem paszy. E. M. podniósł, że nie jest dla niego zrozumiałe dlaczego, po 36 latach pracy na roli, organy nie uznały go za rolnika. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego tj. art. 77§1 kpa w związku z art. 80 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zgodnie z przepisem § 2 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy / Dz. U. Nr 55 poz. 1109 ze zm./ zwanego dalej rozporządzeniem, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. W niniejszej sprawie organy oceniając zgromadzone w sprawie dowody przyjęły, że jeśli w zaświadczeniu Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w S. z dnia 20 września 2006 r., skarżący figuruje w ewidencji osób objętych ubezpieczeniem społecznym rolników jako domownik, to nie może on ubiegać się o prawo do udzielenia pomocy w celu złagodzenia skutków suszy. Tego rodzaju pomoc przysługuje bowiem wyłącznie rolnikom podlegającym ubezpieczeniu z mocy ustawy. W konsekwencji domownik nie może ubiegać się o taką pomoc. Orzekające organy przyjęły zatem automatycznie, że skoro skarżący uwzględniony jest w ewidencji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jako domownik, to nie spełnia podstawowego warunku uzyskania pomocy określonej w rozporządzeniu, polegającego na tym, że nie jest rolnikiem podlegającym z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Organy nie wzięły jednak pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. O pomoc może ubiegać się osoba będąca rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Zgodnie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998 r. nr 7 poz. 25 ze zm.) zwanej dalej ustawą, ubezpieczeniu podlega się z mocy ustawy albo na wniosek. Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu, macierzyńskiemu i emerytalno - rentowemu z mocy ustawy, podlega m.in. rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli ten rolnik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Z kolei rolnikiem w rozumieniu ustawy jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia ( art. 6 pkt 1). Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że o tym, czy dana osoba jest rolnikiem podlegającym z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników, a więc czy spełnia wymogi określone w § 2 pkt 1 rozporządzenia, decyduje jej sytuacja faktyczna w powiązaniu z przepisami ustawy określającymi kto ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega, a nie to, czy w rzeczywistości płaci ona składki i jaka jest ich formalna podstawa w ewidencji KRUS. Odnosząc te rozważania do rozpatrywanej sprawy podkreślić należy iż, ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w tym protokołu sporządzonego w oparciu o przeprowadzoną wizję lokalną w dnia 18 sierpnia 2006 r., a dotyczącego oceny stanu gospodarstwa rolnego dotkniętego skutkami klęski żywiołowej wynika, że E. M. prowadzi gospodarstwo rolne o pow. ponad 4 ha, w którym hoduje bydło. Z kolei zaświadczenie wydane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biuro Powiatowe w S. z dnia 19 września 2006 r. zawiera informację, że skarżący posiada numer producenta rolnego. Przedstawione okoliczności mogą świadczyć o tym, iż w rzeczywistości E. M. nie jest domownikiem, jak to przyjął organ. Z zaświadczenia KRUS istotnie wynika, iż ubezpieczeniu społecznemu rolników, jako domownik, E. M. podlega od 1991 r. Nie przesądza to jednak o tym, iż aktualnie nie spełnia on przesłanek z art. 6 pkt 1 ustawy. Co prawda na E. M. ciążył z mocy art. 37 ust. 1 ustawy obowiązek zgłoszenia wszelkich okoliczności mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu, jednakże nie wywiązanie się skarżącego z powyższego obowiązku nie może powodować utraty przez niego statusu rolnika wynikającego wprost z przepisów ustawy. Rozpatrując sprawę ponownie organy wyjaśnią w pierwszym rzędzie wszystkie okoliczności niezbędne dla oceny, czy skarżący podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników, a w razie potwierdzenia tej okoliczności zbadają, czy spełnia on pozostałe przesłanki określone rozporządzeniem do uzyskania pomocy dla złagodzenia skutków suszy, jaka miała miejsce w roku 2006. Wskazane wyżej uchybienia organów stanowią naruszenie prawa procesowego tj. art. 77§1 kpa w związku z art. 80 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie z art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm /. Uchylenie decyzji organu I instancji było niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, ponieważ wskazane uchybienie prawa procesowego, spowodowało zaniechanie przez organy administracji poczynienia niezbędnych ustaleń dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego. Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku wydane zostało na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . ----------------------- 5