II OZ 921/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 833/06 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia oddalić zażalenie Pismem z dnia 31 maja 2006 r. Stowarzyszenie Ekologiczne [...]" złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2006 r. w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Uzasadniając powyższy wniosek Stowarzyszenie wskazało, że jest stowarzyszeniem zwykłym finansowanym ze środków własnych członków, których dochody są bardzo przeciętne. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego trwałego majątku ani kont bankowych. Dodatkowo, w piśmie dołączonym do wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie poinformowało, iż w okresie od grudnia 2005 r. do marca 2006 r. poniosło wydatki sądowe w kwocie 1070 zł. Z przedmiotowego pisma wynika również, że Stowarzyszenie nie pobiera stałych składek od swoich członków, gdyż w regulaminie brak jest zapisu o takim sposobie finansowania działalności stowarzyszenia. Zdaniem Stowarzyszenia, od wykreślenia tego zapisu zależało zarejestrowanie go w ewidencji stowarzyszeń. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że Stowarzyszenie decydując się na skorzystanie z drogi sądowoadministracyjnej powinno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki finansowe na ten cel. Stowarzyszenie złożyło zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że przy realizacji swoich celów statutowych nie powinno być ograniczane, podczas gdy nadmierne, zdaniem strony skarżącej, opłaty sądowe działalność tę ograniczają i uniemożliwiają zaskarżanie decyzji naruszających prawo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia tych kosztów. Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2. powołanej ustawy, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Słusznie więc zauważył Sąd I instancji, że Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu sądowego. W myśl art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe prowadzi swoją działalność statutową opierając się na środkach finansowych pochodzących ze składek członkowskich, które są wyłącznym źródłem dochodów stowarzyszenia zwykłego. W przedmiotowej sprawie natomiast, z wyjaśnień złożonych przez Stowarzyszenie wynika, iż nie ustaliło ono dla swej działalności składek i nie ma w związku z tym środków na swoją działalność. W tej sytuacji, skoro strona dobrowolnie pozbawiła się środków, z których mogłaby pokryć koszty postępowania (nie może mieć bowiem znaczenia dla rozpoznawanej sprawy przekonanie, że Stowarzyszenie nie zostałoby zarejestrowane w rejestrze stowarzyszeń, gdyby nie wykreśliło zapisu dotyczącego składek członkowskich ze swojego regulaminu) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie jest usprawiedliwiony. W takiej sytuacji należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo postanowieniem z dnia 3 lipca 2006 r. odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. . Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.