II SA/Kr 1384/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska NSA Andrzej Niecikowski (spr.) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2007 r. sprawy ze skargi E.C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i utrzymaną nią w mocy decyzję tegoż organu z dnia 5 sierpnia 2005r., II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz skarżącego E.C. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...].10.2005 r. nr [...], Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, działając na podstawie art. 127 § 3 kpa oraz art. 4 ust.1 pkt. 1 lit. "c" ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz.U. z 2002 r. nr 42 poz. 371 -zwaną dalej ustawą o kombatantach) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].08.2005 r. Nr [...] którą odmówił E.C. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu podniesiono co następuje. 1/ Zainteresowany podniósł, iż w grudniu 1939 r. został wywieziony z miejscowości S. do obozu przesiedleńczego w Łodzi, a następnie do miejscowości C. k/T. gdzie przebywał do zakończenia wojny. Okoliczność tę potwierdzają oświadczenia świadków A.W., J.B. oraz Z.L. Z dołączono zaświadczenie Zgromadzenia SS Służebniczek NMP z 30.03.2005r., iż E.C. jako 5 - letni chłopiec pozostawał pod opieką sióstr zgromadzenia w T. – C. do kwietnia 1945 r. 2/ z materiału źródłowego dostępnego Organowi - Informatora Encyklopedycznego - Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945 opracowanego przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, PWN Warszawa 1979 r., s.292-300) wynika, że obozy przesiedleńcze w Łodzi istniały dopiero od 1940 r. Odwołujący się nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi w powyższym terminie. Bezspornym jest, iż wraz z rodziną został wysiedlony z miejscowości S., (co potwierdzają dowody zebrane w trakcie prowadzonego postępowania), jednakże samo wysiedlenie nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich, 3/ w sprawie nie może mieć zastosowania przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy o kombatantach, który stanowi, że represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Miejsca odosobnienia, o których mowa w powyższym artykule określone zostały w § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r., w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001 r. Nr 106 poz. 1154), który wymienia inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, 4/ organ orzekający nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń odnośnie tytułów przysługujących uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach. Uregulowanie ustawowe wyklucza możliwość dowolnego interpretowania przepisów ustawy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył E.C. i wnosząc "zmianę decyzji' zarzucił, że: - przesiedlenie jego rodziny miało cechy represyjne i nastąpiło z przyczyn politycznych bowiem jego Ojciec brał udział w wojnie 1918-1920, jako żołnierz P.O.W, a po wojnie był czynnym działaczem tej organizacji na terenie S., ponadto ze względów patriotycznych odmówił podpisania listy Volksdeutsche. Charakter eksterminacyjny miało pozbawienie wszelkich ruchomości, pobyt w obozie w Łodzi i transport w towarowych wagonach w czasie, znanej ze srogości, zimy 1939/1940 r. - art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach oraz § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości przyznaje uprawnienia kombatanckie w związku z przebywaniem w obozie przesiedleńczym w Łodzi. Przepisy te nie określają jednocześnie od kiedy obóz ten istniał. - organ łamie prawo odrzucając świadków jego pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi, którzy od 13.12.1939 r. byli w transporcie i w obozie łódzkim razem z nim. Obozy łódzkie do marca 1940 r., nie prowadziły ewidencji , na dowód czego przedstawił wycinek prasowy z Gazety Poznańskiej, - umieszczenie go i jego rodziny w C. w prymitywnych warunkach, bez środków do życia, bez prawa poruszania się, miało charakter celowej eksterminacji w wyniku której jego matka w wieku 35 lat w sierpniu 1940 r. Ojciec zmuszony do ciężkiej pracy pod nadzorem Niemców, zmarł w czerwcu 1945 r. w wieku 42 lat. Skarżący wojnę przetrwał pracując w gospodarstwie rolnym w C. należącym do zakonu Sióstr Służebniczek z T. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości. Stosownie jednak do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest uzasadniona bowiem dokonana w trybie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) kontrola sądowa stwierdziła, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu l instancji naruszają prawo. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 §1 kpa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rezultatem prawidłowo zebranego materiału dowodowego i jego oceny jest decyzja administracyjna, której jednym z elementów jest uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie powinno zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Odmawiając przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych stanął na stanowisku, że z materiału źródłowego -Informatora Encyklopedycznego - Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945 opracowanego przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, PWN Warszawa 1979 r., s.292-300) wynika, że obozy przesiedleńcze w Łodzi istniały dopiero od 1940 r., a skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi w powyższym terminie. Przy czym bezspornym jest fakt, iż wraz z rodziną został wysiedlony z miejscowości S., jednakże samo wysiedlenie nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Głównym argumentem organu, przemawiającym za odmową przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich był fakt ustalony na podstawie wyżej opisanego Informatora Encyklopedycznego z 1979 r., iż obozy przesiedleńcze w Łodzi istniały dopiero od 1940 r., a skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność pobytu w obozie przesiedleńczym. Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej, podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25.01.2007 r. Sygn. akt II Są/Po 86/06 (dotyczący brata skarżącego –T.C. w tym samym przedmiocie), iż w tego rodzaju sprawach organ obowiązany jest stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym art. 7, 75 i 77 kpa). A także mieć na uwadze, jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest obowiązek organów administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również do czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek ( art.9 kpa). A więc obowiązkiem organu było poinformowanie skarżącego w toku postępowania, że ustalenia organ będzie czynił w oparciu o Informator Encyklopedyczny z 1979 r., według którego w 1939 r., w Łodzi obozy przesiedleńcze w Łodzi nie istniały. Sąd w składzie orzekającym nie podziela natomiast poglądu wyrażonego w uzasadnieniu, wyżej opisanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, iż organ nie jest związany katalogiem obozów (miejsc odosobnienia) wskazanych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r., w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 oraz z 2005 r. Nr 214, poz. 1801). Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Delegacja ustawowa obowiązywała i uprawniała Prezesa Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia m.in. innych miejsc odosobnienia określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o kombatantach. Gdyby ustawodawca chciał aby katalog obozów (miejsc odosobnienia) wskazanych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów, nie był katalogiem wiążącym, mógłby się posłużyć, często używaną w technice legislacyjnej partykułą "w szczególności". Skarżący twierdzi, że w 1939 r., przebywał w obozie przesiedleńczym w Łodzi. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r., wymienia cztery obozy zlokalizowane w Łodzi, nie wspominając dat ich powstania. Na rozprawie przed Sądem w dniu 26.07.2007 r., skarżący podtrzymał twierdzenie, że w Łodzi nie był umieszczony w punkcie zbornym lecz w obozie. Rzeczą więc i skarżącego i organu będzie wykazanie, jaki charakter miało miejsce w którym skarżący przebywał w 1939 r., w Łodzi. Jak się wydaje organ w tym zakresie rozpoczął już działania o czym świadczy przedłożone na rozprawie w dniu 26.07.2007 r., przez pełnomocnika Urzędu pismo IPN - Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 20.02.2007 r. Tak więc, ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych zobowiązany będzie przeprowadzić postępowanie mając na względzie wyżej poczynione uwagi. Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja tegoż organu, naruszają prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" oraz art.135 i art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.