I SA/Wa 395/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch NSA Cezary Pryca (spr.) Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2005r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku Prezydenta W. oddala skargę. I SA/Wa 395/05 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 roku numer [...] Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie z [...] października 2004 roku numer [...] Ministra Finansów o zwrocie wniosku Prezydenta W. z 23 sierpnia 2004 roku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że w dniu 23 sierpnia 2004 roku Prezydent W. wystąpił do Ministra Finansów z wnioskiem, w którym powołując się na przepis art.2 w związku z art.5 ust.2 ustawy z 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. 12/68, poz.65) wniósł o wydanie, na podstawie art. XII Traktatu Pokoju zawartego między Polską a Rosją i Ukrainą-podpisanego w Rydze w dniu 18 marca 1921 roku ratyfikowanego przez Naczelnika Państwa w dniu 16 kwietnia 1921 roku, decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa z dniem 16 kwietnia 1921 roku własności nieruchomości położonych w W. i oznaczonych jako działka numer [...] o powierzchni [...] m². Postanowieniem z dnia [...] października 2004 roku numer [...] Minister Finansów, działając na podstawie art.66 § 3 k.p.a., zwrócił wniosek Prezydenta W. z 23 sierpnia 2004 roku w sprawie wydania decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonych w W., składających się z działek gruntu oznaczonych numerami [...] o powierzchni [...] m² i [...] o powierzchni [...] m², w oparciu o art. XII Traktatu Pokoju między Polską a Rosją i Ukrainą podpisanego w Rydze w dniu 18 marca 1921 roku, z uwagi na właściwość Sądu w tym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 roku numer [...] Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] października 2004 roku numer [...] Ministra Finansów. Na postanowienie z dnia [...] grudnia 2004 roku numer [...] Ministra Finansów skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent W.. Strona skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a zwłaszcza art.2 w związku z art.5 ustawy z 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych oraz przepisów Traktatu Pokoju z 18 marca 1921 roku między Polską a Rosją i Ukrainą podpisanego w Rydze poprzez przyjęcie, że traktat nie jest umową międzynarodową, do której mają zastosowanie przepisy w/w ustawy. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy. Zgodnie z treścią art.2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych ( Dz. U. 12/68, poz.65), wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Przy czym przepis art.5 ust.2 tejże ustawy stanowi, że ustawa znajduje zastosowanie także do nieruchomości oraz praw, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy. Z treści powołanych wyżej przepisów prawa wynika, że ustawodawca wskazuje na umowy międzynarodowe o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, nie ma więc tutaj mowy o jakiejkolwiek umowie, a jedynie o umowie regulującej wzajemne roszczenia finansowe i muszą to być umowy zawarte pomiędzy Rządem Polski, a rządami innych państw. Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że we wskazanych wyżej przepisach prawa chodzi o takie umowy, których postanowienia dotyczyły przejścia na rzecz Skarbu Państwa określonych praw obywateli państw obcych, ale także uregulowania roszczeń obywateli państw obcych z tym związanych. Należy także podzielić pogląd, że celem w/w ustawy było nie tyle unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, o czym mógłby świadczyć tytuł ustawy, ile celem tym było uregulowanie spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które faktycznie zostały przejęte przez Skarb Państwa, a z tytułu tego przejęcia, na podstawie umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, właścicielom tych nieruchomości zostało wypłacone odszkodowanie ( vide wyrok siedmiu sędziów NSA z 17.05.1999 r. OSA 2/98, ONSA 1999/4/10). Należy jednak uznać, że przepisy wskazanej wyżej ustawy obejmują swym zakresem jedynie takie sytuacje, w których umowy międzynarodowe nie stanowią źródła prawa na podstawie, którego następuje przejście prawa własności czy innego prawa rzeczowego. W rozumieniu art.87 ust.1 Konstytucji R.P. źródłem prawa jest także ratyfikowana umowa międzynarodowa. Oznaczałoby to, że jedynie wówczas, gdy konstytucyjne źródło prawa nie daje wystarczającej podstawy do dokonania stosownych wpisów w księdze wieczystej byłoby dopuszczalne regulowanie tej materii w drodze czynności administracyjnych polegających na wydawaniu decyzji administracyjnych. Zasadnie organy administracji publicznej uznały, że w rozpoznawanej sprawie postanowienia art. XII Traktatu Pokoju z 18 marca 1921 roku, ratyfikowanego przez Naczelnika Państwa w dniu 16 kwietnia 1921 roku, jednoznacznie wskazują, że obie układające się strony zrzekają się wzajemnie wszelkiego rozrachunku z tytułu rozdziału majątku państwowego, a na rzecz Rządu Polskiego przechodzą wszystkie prawa i roszczenia skarbu rosyjskiego, obciążające wszelkiego rodzaju mienie, znajdujące się w granicach Polski. Jednocześnie obie układające się strony uznają, że mienie państwowe wszelkiego rodzaju, znajdujące się na terytorium jednego z układających się państw albo podlegające reewakuacji do tego państwa na podstawie w/w Traktatu, stanowi jego niesporną własność. W tym stanie rzeczy uznać należało, ze opisane w Traktacie mienie stało się własnością Rządu Polskiego-Skarbu Państwa w oparciu o postanowienia tegoż traktatu. Brak więc było podstaw do przeprowadzania postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji, o której mowa w art.2 w/w ustawy. Zasadnie więc organy administracji publicznej uznały, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art.66 § 3 k.p.a. uzasadniające zwrot podania podmiotowi wnoszącemu takie podanie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku.