I OSK 477/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska del. NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 1341/06 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 1341/06 oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] października 2006 r. w przedmiocie zasiłku stałego. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny: Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2006 r., zawieszającą M. W. od dnia [...] kwietnia 2006 r. na czas tymczasowego aresztowania prawo do zasiłku stałego i składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z treścią art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm., powoływana dalej jako "U.o.p.s."), osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej i za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się tych świadczeń. Z poczynionych ustaleń wynika, że M. W. został tymczasowo aresztowany w dniu [...] kwietnia 2006 r., zatem wypełnił przesłanki cytowanego przepisu, co skutkowało zawieszeniem prawa do zasiłku stałego i składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne. Wyrokiem z dnia 26 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. W. na decyzję z dnia [...] października 2006 r. wskazując, że powołany przepis art. 13 ust. 2 U.o.p.s. nie przewiduje żadnych wyjątków i ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej. Osobom tymczasowo aresztowanym nie przysługuje jakiekolwiek świadczenie objęte powołaną ustawą niezależnie od położenia, czy stanu osoby wnioskującej, zaś prawo do dotychczas przyznanych ulega zawieszeniu. Jak wynika z ustaleń organów, skarżący jest tymczasowo aresztowany od dnia [...] kwietnia 2006 r., zatem od tej daty należało zawiesić prawo do świadczeń. Cytowana norma nie pozwala na jakiekolwiek odstępstwa, zaś w świetle zapewnionego utrzymania w areszcie śledczym i zaspokojenia tam bieżących potrzeb bytowych, nie nasuwa zastrzeżeń co do konstytucyjności, uzasadniających wystąpienie o zbadanie jej legalności. Sąd wskazał ponadto, że zawiadomienie skarżącego o terminie rozprawy wysłane na poprzedni adres zostało pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia, albowiem nie powiadomił on Sądu o zmianie miejsca pobytu, zaś nowy adres nie był Sądowi znany. Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 26 lipca 2007 r. wniósł M. W. działając przez r. pr. L. M., zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako "P.p.s.a.") oraz art. 193 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że pozbawienie skarżącego, na postawie art. 13 ust. 2 U.o.p.s. zasiłku stałego na czas tymczasowego aresztowania godzi w zagwarantowane konstytucją prawo do równego traktowania obywateli przez władze publiczne i zakaz dyskryminowania w życiu społecznym z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483)), jak również narusza jego prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na inwalidztwo oraz w sytuacji pozostawania bez pracy nie z własnej woli i braku innych środków utrzymania (art. 67 Konstytucji). Dlatego też w ocenie skarżącego zachodzi konieczność zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 13 ust. 2 U.o.p.s. z art. 32 i 67 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Strona jest pozbawiona możności obrony swych praw, jeżeli wskutek uchybień procesowych nie może brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku (por. wyrok SN z dnia 10 maja 2000 r., sygn. akt III CKN 416/98, opubl. OSNC 2000, nr 12, poz. 220). W badanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w dniu 26 lipca 2007 r. pomimo wystąpienia przesłanki zobowiązującej sąd do odroczenia rozprawy ( art. 109 P.p.s.a.) sprawę rozpoznał i wydał wyrok. Uszło uwadze Sądu I instancji, że na nie podjętym przez M. W. zawiadomieniu o terminie rozprawy, adresowanym na adres Aresztu Śledczego w K., doręczyciel zamieścił w dniu 11 lipca 2007 r. notatkę, że skarżący [...] lipca 2007 r. przeniesiony został do Zakładu Karnego w C. Pomimo znajdującej się w posiadaniu Sądu informacji o zmianie miejsca pobytu skarżącego, nie wysłano mu ponownie na wskazany adres zawiadomienia o terminie rozprawy, a nie podjęte zawiadomienie pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia. Z uwagi na powyższe uznać należy, że skarżący nie mógł uczestniczyć w rozprawie, a tym samym pozbawiony został możliwości zajęcia stanowiska w sprawie i obrony swoich praw. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest natomiast przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.