II SA/Kr 42/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Barbara Pasternak NSA Anna Szkodzińska (spr.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2007 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie obowiązków związanych ze zmianą stanu wód stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. l Sygn. akt II SA/Kr 42/05 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 2001 r. Burmistrz C., po rozpoznaniu wniosku A. R. z dnia [...] 2001 r. "dotyczącego konserwacji rowu na działce nr 388/5", na podstawie art. 50 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, nakazał G. S. i P. S. wyczyszczenie rowu odwadniającego na działce nr 388/5 w celu swobodnego przepływu wody określając jednocześnie wymiary rowu oraz termin przeprowadzenia prac. Z powyższą decyzją nie zgodzili się G. i P. S. składając do sądu powszechnego pozew o "uchylenie decyzji Burmistrza C. z dnia [...] 2001 r. dotyczącej zmiany stosunków wodnych na działce nr 388/5 w W.". Wyrokiem z dnia [...] 2001 r. Sąd Rejonowy w B. oddalił powództwo A. R. o nakazanie P. S. i G. S. udrażniania rowu odwadniającego na stanowiącej ich własność działce nr 388/5 położonej w W. Postanowieniem z dnia [...] 2002 r. organ l instancji wznowił postępowanie administracyjne "w sprawie decyzji Burmistrza C. z dnia [...] 2001 r. nakazującej G. S. i P. S. wyczyszczenie rowu na działce nr 388/5" i po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] 2002 r., na podstawie art. 154 § 3 kpa, uchylił tę decyzję. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. R. wskazując, iż rów na przedmiotowej nieruchomości istniał do 1996 r., a obecna decyzja oparta jest na "kłamstwach przedstawionych przez S.". Decyzją z dnia [...] 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie l instancji. W dniu [...] 2002 r. Burmistrz C., po rozpoznaniu wniosku A. R. z dnia [...] 2002 r. "dotyczącego odprowadzenia wody z dwóch studni i zasypanego stawu na działce nr 388/5", na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, wydał decyzję odmowną stwierdzając, że na gruncie nie ma śladów wycieków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2002 r. utrzymało tę decyzję w mocy. Wskazało przy tym, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż ma gruncie doszło do zmian w stosunkach wodnych, oraz że ingerencja w prawo własności nieruchomości, zmierzająca do nakazania wykonania rowu odprowadzającego nadwyżki wody nie leży w kompetencji organów administracji. W dniu [...] 2004 r. A. R. złożył kolejny wniosek, w którym domagał się "wykonania lub udrożnienia widocznego jeszcze rowu w celu zbioru i przepływu wód z terenów położonych powyżej oraz nadwyżek z dwóch studni i zasypanego stawu". Decyzją z dnia [...] 2004 r., znak: [...] Burmistrz C. działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne odmówił spełnienia żądań A. R. zmierzających do nakazania współwłaścicielom działki nr 388/5 G. S. i P. S. wykonania rowu, oraz odprowadzenia nadwyżki wody z dwóch studni i zasypanego stawu. W uzasadnieniu decyzji organ podał: Działka nr 388/5 stanowiąca własność G. S. w swej części południowej jest zabudowana murowanym domkiem letniskowym ogrodzonym. Na północ od ogrodzenia, bezpośrednio za nim znajduje się skarpa porośnięta trawą i drzewami. Na terenie powyżej skarpy znajdują się dwie studnie w odległości od siebie około 25 cm. Działka nr 388/5 znajduje się powyżej działki nr 390/4 i z uwagi na górzyste ukształtowanie całego terenu w czasie opadów deszczu następuje spływ wód poprzez poszczególne działki na tereny niżej położone. W czasie oględzin w dniu [...] 2004 r. nie stwierdzono podmokłego terenu w pobliżu studni. Kierunek spływu wód na działkę A. R. nie wynika z ingerencji ludzkiej tylko z naturalnego górzystego ukształtowania terenu. Nie stwierdzono również żadnych szkód w uprawach polowych na działce 390/4. Ze stanu zastanego na gruncie wynika, że G. i P. S. nie zmienili stanu wody na gruncie tj. na działce 388/5 a zwłaszcza , aby odprowadzali na działkę A. R. nadmiar wody z 2 studni i zasypanego stawu. Z tych przyczyn brak jest podstaw do uwzględnienia żądań A. R. i wydania decyzji nakazującej przywrócenie działki do stanu poprzedniego. Sam wnioskujący nie wskazał żądnego dowodu mogącego jego tezy potwierdzić. Jego wniosek o włączenie do sprawy jako dowodu protokołu dotyczącego spływu wód spisanego w dniu [...] 2004 r. przez pracowników Urzędu Miejskiego w C. nie mógł być uwzględniony z uwagi na fakt, że w dniu [...] 2004 r. na terenie Gminy C. został ogłoszony alarm powodziowy. W związku z wystąpieniem 3 klęski powodzi i ogólnym podwyższeniem stanu wód na terenie Gminy komisja nie mogła stwierdzić czy szkody powstałe w uprawach polowych A. R. nastąpiły w wyniku powodzi czy też na skutek zmiany stosunków wodnych. W uzasadnieniu organ l instancji wymienił też wszystkie zapadłe wcześniej w sprawie decyzje i wyrok Sądu z dnia [...] 2001 r. Od powyższej decyzji złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. A. R. Wskazał, że do 1996 r. jego grunt nie był zalewany przez wodę. Od 1996 r. natomiast PP. Szostakowie, będący nowymi właścicielami nieruchomości, celowo rowek odprowadzający wodę, co spowodowało zalewanie. Rów istniał od kilkudziesięciu lat, o czym świadczą protokoły oględzin sporządzane przez komisje Urzędu Miejskiego w 2001 r. i w 2004 r., oraz dołączone do odwołania fotografie, a także oświadczenie J. K. - poprzedniej właścicielki działki. Podkreślił, że w trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] 2004 r. stwierdzone zostało istnienie śladów rowu, ustalono też, że na skutek długotrwałych opadów deszczu następuje przelewanie się wody ze studni znajdujących się na działce nr 388/5, a woda ta, spływająca zgodnie z pochyleniem terenu, kierowana jest na jego nieruchomość. Zarzucił, że wizja lokalna z dnia [...] 2004 r. będąca podstawą wydania zaskarżonej decyzji przeprowadzona była po okresie 2-miesięcznej suszy i po okresie zbiorów. Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że stosowanie środków przewidzianych w art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy - Prawo wodne uzależnione jest od zaistnienia zmiany stanu wody na gruncie. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do takiej zmiany. Ustalenia w przedmiocie zmiany stanu wód zawarte są w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] 2001 r. sygn. akt:[...], w którym oddalono roszczenia A. R. o nakazanie P. S. i G. S. udrażniania rowu odwadniającego na stanowiącej ich własność działce nr 388/5 położonej w W. Postępowanie dowodowe przed Sądem nie pozwoliło na ustalenie, iż G. i P. S. dokonali zmiany stanu wody istniejącego na działce nr 388/5. Sąd przyjął, iż żaden rów na działce nr 388/5 nie istnieje i na tej podstawie powództwo oddalił. Zgodnie zaś z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może wydać w obecnej sprawie rozstrzygnięcia, które byłoby sprzeczne z wydanym wcześniej przez sąd wyrokiem. Skoro nie można przyjąć, że zmiana stanu wód nastąpiła, to nie jest dopuszczalne ingerowanie przez organy administracji w prawo własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr 388/5. SKO zwróciło również uwagę, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem jego analizy: decyzją z dnia [...] 2002r. utrzymało ono w mocy decyzję Burmistrza C. z dnia [...] 2002r. odmawiającą spełnienia żądań A. R., które były identyczne z żądaniami, z jakimi obecnie A. R. występuje. Odnosząc się do zarzutów odwołującego organ II instancji wskazał, iż art. 29 ustawy Prawo wodne dotyczy sytuacji zwykłego spływu wody, wywołanego normalnymi opadami deszczu i nie może znaleźć zastosowania w przypadku długotrwałych opadów deszczu i wywołanej w następstwie tych opadów powodzi. Nie jest zdaniem organu odwoławczego możliwe unormowanie sytuacji, w której działają nieprzewidywalne siły przyrody wywołujące ulewne deszcze i powodzie. Tymczasem przywoływane w uzasadnieniu odwołania ustalenia dokonane w trakcie wizji przeprowadzonej w dniu [...] 2004 r. miały miejsce po długotrwałych opadach deszczu, których następstwem było ogłoszenie przez Burmistrza C. alarmu powodziowego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. R. Skarżący zarzucił, że organy administracyjne błędnie zinterpretowały treść jego wniosku, który dotyczył udrożnienia istniejącego widocznego śladu rowu, a nie - jak przyjął organ - wykonania rowu. Zarzucił również, że organy administracyjne nie wzięły pod uwagę przy wydawaniu decyzji dowodów i wyjaśnień potwierdzających istnienie rowu, a obecnie śladu rowu oraz usypanej pryzmy ziemi, w tym oświadczeń J. K., fotografii załączonych do odwołania, protokołów z wizji lokalnych, a zwłaszcza protokołu z dnia [...] 2004 r. Podkreślił, że wskazywany w decyzjach organów administracyjnych wyrok sądowy dotyczył poprzedniego wniosku i jako wydany niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym nie powinien mieć znaczenia. Skarżący zakwestionował również przedstawioną przez organ wykładnię art. 29 ustawy Prawo wodne. Jego zdaniem przepis ten dotyczy nie tylko zwykłego spływu wody wywołanego normalnymi opadami deszczu, lecz także długotrwałych opadów deszczu, kiedy działają nieprzewidziane siły przyrody. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. podtrzymało w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Sąd administracyjny, stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /w skrócie - ppsa/ nie jest związany granicami skargi. Jego kompetencje do przeprowadzenia kontroli zainicjowanej skargą i podejmowania przewidzianych ustawą w środków zamknięte są w granicach sprawy sądowoadministracyjnej. Powyższe oznacza, że wynik postępowania sądowego zależy nie tylko od oceny zasadności zaprezentowanych w skardze zarzutów, lecz także od oceny zgodności z prawem podjętych w sprawie aktów. Co więcej, zgodnie z § 2 w/w artykułu, w wypadku stwierdzenia wady kwalifikowanej, powodującej nieważność decyzji, orzeczenie sądu może być wydane z niekorzyścią dla skarżącego. Taką wadą kwalifikowaną dotknięta jest zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji. Jakkolwiek, począwszy od 2001 r. zarówno sam A. R., jak i organy przy użyciu różnych sformułowań określali zgłoszone żądania i przedmioty rozstrzygnięć, to zawsze ich istota i motywy były te same. Od początku A. R. twierdził, że przed nabyciem działki nr 388/5 przez p. S. tj. do roku 1999 /względnie od roku 1996/ na działce tej istniał czynny rów odprowadzający nadmiar wody, który następnie celowym działaniem nowych właścicieli został zaniedbany, częściowo zasypany. Zamierzeniem skarżącego od początku było odtworzenie takiego stanu, który wg. niego istniał przed wskazaną powyżej datą. W takim też zakresie sprawę rozpoznał najpierw Burmistrz C., a potem Sąd Rejonowy w B. Nie tylko jednak orzeczenie tego Sądu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Zauważyć bowiem należy, że wyrok Sądu zapadł w grudniu 2001 r., a więc pod rządami obowiązującej wówczas ustawy Prawo wodne z dnia 24 października 1974 r. Przepis art. 50 tej ustawy zawierał regulacje bardzo zbliżone do zawartych w art. 29 obowiązującej od dnia 1 stycznia 2002 r. ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, możliwość jednak podjęcia odpowiedniego środka uzależniał od faktu dokonania zmiany stanu wody istniejącego co najmniej przez okres lat 5. Ustawa nowa takiego ograniczenia czasowego co do istnienia niezmienionego stanu wód już nie zawiera. Ustalenia i oceny sądu, które stały się przyczyną odmowy uwzględnienia roszczeń A. R. nawiązywać mogły do ustawowych przesłanek przewidzianych przez wówczas obowiązujące prawo. W takim też tylko zakresie negatywne orzeczenie sądu, w związku z art. 365 § 1 kpc pozostawało i pozostaje wiążące także dla organów administracji. W nowym stanie prawnym zostało jednak wszczęte kolejne postępowanie administracyjne, w ramach którego kwestia zmiany stanu wód na gruncie była przedmiotem ustaleń. Podkreślić przy tym trzeba, że postępowanie wszczęto i zakończono decyzją odmowną Iz dnia [...] 2002 r./ przy takich samych jak poprzednio twierdzeniach i żądaniach A. R. i przy takich samych ustaleniach faktycznych. Ani w tym postępowaniu, ani też w następnym/ którego wynik został zaskarżony do sądu/ nie zostały nawet wskazane ewentualne nowe okoliczności mające związek z ustawowymi przesłankami opisanymi w art. 29. Granice sprawy ostatecznie rozstrzygniętej obejmują to, co stanowiło przedmiot i podstawę faktyczną rozstrzygnięcia w chwili orzekania. Zakaz ponownego rozstrzygania spraw administracyjnych dotyczy zarówno decyzji pozytywnych, jak i negatywnych. W tym drugim przypadku stwierdzenie, czy doszło do "wygaśnięcia powagi rzeczy rozstrzygniętej" zależy od takiej zmiany okoliczności, która ukształtuje w istocie nowy, wymagający rozstrzygnięcia, stosunek administracyjnoprawny. Taka zaś zmiana w sprawie niniejszej nie miała miejsca. Przyjąć więc bez wątpienia należy, że decyzją z dnia [...] 2002 r., utrzymaną następnie w mocy przez organ odwoławczy sprawa, której przedmiotem było żądanie przywrócenia w określony sposób stanu spływu wód, została ostatecznie załatwiona negatywnie przy ustaleniu, że zmiana stanu wód nie miała miejsca. Złożony następnie kolejny wniosek /czerwiec 2004 r./, oparty na tych samych przesłankach faktycznych i prawnych, spowodował ponowne, merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Organ odwoławczy fakt ten odnotował nie dostrzegając, że decyzja ponownie rozstrzygająca tą samą sprawę administracyjną jest, w świetle art. 156 § 1 pkt 3 kpa, dotknięta wadą nieważności. W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzeczono jak w wyroku.