II SA/Kr 207/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant :Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej E. K. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. [...] wydaną na podstawie przepisów art. 4, art. 11 pkt. l i 2a, art. 27 ust. 1-3 , 5, art. 31b ust. 1, 2 i 6 pkt. l, art. 34 ust. 2 art. 35a ust. l pkt. 3 i art. 43 ust. l, 3 i 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 ze zm.) Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] , działający z upoważnienia Rady Miejskiej odmówił przyznania p. E. K. pomocy finansowej w postaci zasiłku stałego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, powołując się na art. 27 ust.l i 2 ustawy o pomocy społecznej, że zasiłek stały przysługuje wówczas, gdy dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w przepisach art. 6 b ust. 3 pkt. 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Ponieważ w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka - D. K. wpisano, że nie wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji a więc nie kwalifikuje ono do zasiłku stałego. Od decyzji powyższej odwołanie złożyła E. K. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że syn D. ma wadę wrodzoną i od urodzenia jest leczony i rehabilitowany w Specjalistycznym Szpitalu Kompleksowej Rehabilitacji i Ortopedii Dziecięcej w [...] Dziecko przeszło operację i przewidywana jest jeszcze jedna. Wizyty w szpitalu są regularne , dlatego nie może ona podjąć żadnej pracy. Po rozpoznaniu odwołania E. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 14 stycznia 2003 r. znak SKO. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało : w myśl przepisu art. 27 ust. l ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji , polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym , rehabilitacyjnym, oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt. 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Zdaniem Kolegium taka konstrukcja cyt. art. 27 ust. l nie nasuwa wątpliwości, że wskazania, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt. 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej..., winny wystąpić łącznie w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, aby orzeczenie to mogło być podstawą do przyznania opiekunowi dziecka zasiłku stałego. W rozstrzyganej sprawie nie ma znaczenia, że matka dziecka spełnia pozostałe kryteria do przyznania jej zasiłku stałego tj. kryterium dochodowe i kryterium nie pozostawania w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem. Wszystkie kryteria określane przepisami art. 27 ust. l ustawy o pomocy społecznej muszą być spełnione łącznie, aby organ do spraw pomocy społecznej mógł przyznać opiekunowi dziecka zasiłek stały. Natomiast z orzeczenia o niepełnosprawności D. K. wynika, że dziecko wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia , rehabilitacji i edukacji -art. 6 b ust. 3 pkt. 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej..., nie wymaga natomiast konieczności sprawowania zwiększonej stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.- art. 6 ust. 3 pkt. 7 ustawy o rehabilitacji zawodowej... . Brak więc podstaw do przyznania p. E. K. świadczenia w postaci zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem .Nie wyłącza to możliwości ubiegania się przez matkę dziecka o pomoc o charakterze uznaniowym, która stosownie do możliwości finansowych organu zostanie jej udzielona. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła E. K.. Podniosła, że decyzja SKO jest dla niej krzywdząca. Syn D. od urodzenia jest leczony z powodu wady wrodzonej stóp, początkowo w [...] , następnie w Specjalistycznym Szpitalu w [...] . W 1995 r. przeszedł operację ścięgien Achillesa na obie stopy. Od tej pory skarżąca dojeżdża z synem na gipsy do [...] . Oprócz wrodzonej wady syn cierpi na astmę oskrzelową i jest uczulony na kurz i roztocze. Oprócz D. małżonkowie mają troje dzieci w wieku od 1,5 roku do 10 lat i spodziewają się piątego dziecka. Rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o pow. 1,07 ha przeliczeniowego. Od kwietnia do grudnia 2000 roku skarżąca pobierała zasiłek stały, a od maja 2002 r. został przyznany zasiłek pielęgnacyjny na okres 2,5 roku. Skarżąca uważa, że na negatywną decyzję SKO miał wpływ fakt przyznania jej zasiłku jednorazowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustaw: z dnia 25 lipca 2002 r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie przepisu art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy ostatnio wymienionej- w skrócie ppsa. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie przy tym związanym granicami skargi- art. 134 ustawy ppsa. Przepis art. 27 ust. l Ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64/1998, poz. 414 z póżn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji stanowił: "Zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt. 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776,...) lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Stwierdzić należy, iż organy I i II instancji nie przeprowadziły prawidłowej analizy przepisu art. 27 ust. l ustawy o pomocy społecznej celem ustalenia, czy warunki przyznania świadczenia w postaci zasiłku stałego tam przewidziane winny być spełnione łącznie, czy wystarczające jest zaistnienie jednego z nich. Zaskarżona decyzja błędnie ustala, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa, podczas kiedy została wydana z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 kpa. Jej uzasadnienie stanowi niezgodne z treścią ustawy zacytowanie przepisu art. 27 ust. l ustawy o pomocy społecznej, jest niejasne i niespójne . Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano i nie poparto żadną argumentacją stanowiska wskazującego na konieczność łącznego wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt. 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, oraz w art. 27 ust. l ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 6 b ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej miał w czasie orzekania przez organy administracji następujące brzmienie : "W orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności : 1. odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby, 2. szkolenia, w tym specjalistycznego, 3. zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, 4. uczestnictwa w terapii zaj ęciowej, 5. konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, 6. korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, 7. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, 8. konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, 9. spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust l ustawy z dnia 20 czerwca 11997 r.-Prawo o ruchu drogowym . Analiza powyższego przepisu wskazuje, iż brak przesłanek do twierdzenia, iż wszystkie jego punkty mają być spełnione łącznie. Z uwagi na swoją treść niektóre z nich wskazują na sytuacje pozwalające na uznanie, że pozostają one w alternatywie rozłącznej. Ponadto przepis ten zawiera jedynie niepełne wyliczenie treści orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Z kolei z analizy przepisu art. 27 ust. l ustawy o pomocy społecznej wynika, co następuje: Według tego przepisu, dla przyznania zasiłku stałego musza być spełnione następujące warunki po stronie osoby ubiegającej się o ten zasiłek, oraz po stronie dziecka: - osoba starająca się o zasiłek musi być zdolna do pracy, - nie może pozostawać w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, - opieka sprawowana przez osobę starająca się o zasiłek stały ma polegać na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, - dochód rodziny nie może przekraczać półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 , - dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt. 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, póz. 776, ze zm.). W celu ustalenia, czy zachodzą warunki do przyznania zasiłku stałego istotne więc jest: - czy opieka sprawowana przez skarżącą nad dzieckiem wymaga bezpośredniej, osobistej pielęgnacji, przy czym z treści art. 27 ust. l nie wynika, by pielęgnacja ta musiała być następstwem znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji dziecka, lub - czy opieka ta wymaga systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Zdaniem sądu orzekającego, spójnik "i" użyty w cyt. przepisie art. 27 ust. l : opieka ma polegać na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym, oraz edukacyjnym, nie musi oznaczać koniunkcji, wobec czego stwierdzić należy , /e stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika z błędnej interpretacji powyższego przepisu. Zgodnie z treścią przepisu art. 145 § l pkt. l lit.a) ustawy ppsa, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części , jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego na podstawie tego przepisu orzeczono jak w sentencji, o kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 ustawy. Przepis powyższy jest więc podstawą przyznania zasiłku stałego i ustanawia warunki jego przyznania które winny spełnić wymienione w nim podmioty, oraz warunek kryterium dochodowego rodziny.