I SA/Wa 1616/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) Asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi E. K. i A. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. K. i A. C. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za część gruntu pochodzącego z nieruchomości zabudowanej położonej w W. przy ul. [...], dawne oznaczenie "[...] w W.", działka nr [...] o powierzchni [...] m². Uzasadniając decyzję Wojewoda [...] wskazał, że powołana w decyzji nieruchomość [...] przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W sprawach odszkodowań za niektóre nieruchomości objęte działaniem dekretu ma obecnie zastosowanie przepis art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603). Przyznanie odszkodowania według obowiązujących przepisów jest możliwe tylko w razie spełnienia warunków przewidzianych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Z akt sprawy wynika, że w dniu 21 listopada 1945 r. nieruchomość przy ul. [...] była zabudowana budynkiem mieszkalnym. Aktem notarialnym z dnia [...] lutego 2002 r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m², zabudowanego budynkiem mieszkalnym, wybudowanym około 1932 r. i stanowiącym współwłasność E. K. i A. C.. Decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego części gruntu położonego w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m². Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest pozostała część nieruchomości o powierzchni [...] m². Przedmiotowa część nieruchomości, za którą strony domagają się odszkodowania nie była wówczas odrębną nieruchomością, ponieważ nie istniała przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Stanowiła wtedy część nieruchomości dawniej oznaczonej jako "[...] w W." o powierzchni [...] zabudowanej domem mieszkalnym. W tym stanie rzeczy w ocenie organu odwoławczego nie ma potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy będąca przedmiotem rozstrzygnięcia cześć działki mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że uprawnieni do odszkodowania są poprzedni właściciele dwóch rodzajów nieruchomości – domów jednorodzinnych oraz działek, które mogły być pod takie domy przeznaczone. Odszkodowanie przysługuje przy tym za inną działkę niż ta pod domem jednorodzinnym. Zawarta w art. 215 ust. 2 ustawy przesłanka faktycznej możliwości władania działką odnosi się do działki niezabudowanej, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a nie do działki pod budynkiem jednorodzinnym. Stanowisko odmienne sprzeczne jest z ratio legis wymienionego przepisu, którym było zaspokojenie roszczeń wyraźnie wymienionych w nim poprzednich właścicieli budynków, a nie budynków i gruntów pod budynkami. Stanowisko takie potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2004 r. sygn. I SA 2498/02. Z tych powodów należy stwierdzić, że Prezydent W. miał podstawę do odmowy przyznania odszkodowania za pozostałą część przejętego gruntu o powierzchni [...] m². W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. K. i A. C. wniosły o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. Skarżące wskazały, że Prezydent W. decyzją z [...] kwietnia 2005 r. odmówił przyznania odszkodowania twierdząc, że w odniesieniu do działki pod domem jednorodzinnym przepis art. 215 ust. 2 ustawy nie przewiduje odszkodowania, które może być przyznane albo za dom jednorodzinny albo za działkę niezabudowaną. Fakt zabudowania nieruchomości oraz ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części dawnej nieruchomości ([...] m²) wyłącza zdaniem organu uprawnienie do odszkodowania za pozostałą część działki zajętą aktualnie pod drogę publiczną. Decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji narusza przepis art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Artykuł 215 ust. 2 ustawy nakazuje do odszkodowań za pozbawienie poprzedniego właściciela faktycznego władania działką stosować odpowiednie przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Skoro pozbawienie faktycznego władania, o którym mowa w tym przepisie traktowane jest na równi z wywłaszczeniem, to odszkodowanie w obu tych przypadkach stanowi rekompensatę za pozbawienie właściciela całości lub części działki. Roszczenie o odszkodowanie za część działki, której faktycznego władania skarżące zostały pozbawione pod budowę drogi powstało jeszcze przed rozpoznaniem wniosku w trybie art. 7 dekretu. Wojewoda dokonał wykładni art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami niezgodnej z celem tego przepisu i w sposób sprzeczny z uzasadnionym interesem strony. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa tego rozstrzygnięcia jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja nie występowała w sprawie niniejszej, w której nie stwierdzono wskazanych w powołanym przepisie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi. Artykuł 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, będący podstawą orzekania w tej sprawie jest przepisem szczególnym i jako taki podlega wykładni ścisłej. Według tego przepisu do odszkodowań za nieruchomości w nim wymienione stosuje się przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości przewidziane w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Wbrew twierdzeniom skarżących przepis ten nie stanowi, że pozbawienie faktycznego władania traktować należy na równi z wywłaszczeniem, co by miało stanowić rekompensatę za pozbawienie właściciela całości lub części działki. Takiego zrównania wywłaszczenia i pozbawienia faktycznego władania art. 215 ust. 2 ustawy nie przewiduje. Możliwość faktycznego władania nieruchomością przez poprzedniego jej właściciela lub następców prawnych po dniu 5 kwietnia 1958 r. stanowi przesłankę konieczną przyznania odszkodowania za działkę, która przed wejściem w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, tj. przed 21 listopada 1945 r., mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Przedmiotowa działka, tak ze względu na jej obszar ([...] m²), jak i fakt, że nie istniała przed wejściem w życie dekretu nie jest objęta dyspozycją powołanego przepisu. Nie było wobec tego konieczne ustalenie, kiedy skarżące utraciły władanie tą częścią nieruchomości. W tej sytuacji wydane w sprawie decyzje o odmowie przyznania odszkodowania należało ocenić jako zgodne z prawem. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.