III SA/Gd 571/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski Sędziowie NSA Anna Orłowska WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 25 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 22 sierpnia 2006 r., nr [...] na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) nie stwierdził u S. M. choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - wymienionej w poz. 17 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu organ wskazał, że S. M. od roku 1993 pobiera świadczenia rentowe. Poprzednio zatrudniony był w Pomorskim Zakładzie Przewozów Regionalnych w G. na stanowisku konduktora hamulcowego w pociągach towarowych (lata 1976-1981) oraz kierownika pociągu w pociągach osobowych (lata 1981-1993). W okresie aktywności zawodowej pracował w warunkach, w których narażony był m.in. na oddziaływanie dymu tytoniowego, pyłu, kurzu, wysiłek głosowy (kontrole biletów, rozmowy z pasażerami), zmienne warunki atmosferyczne. W 1992 r. rozpoznano u niego raka krtani; był leczony operacyjnie i za pomocą radioterapii. W ocenie S. M. narażenie na wyżej wymienione czynniki środowiska pracy, a zwłaszcza dym tytoniowy, powodowało częste zapalenia krtani, a następnie doprowadziło do rozwoju raka krtani. Orzeczeniem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. z dnia 16 stycznia 2006 r., nr [...] rozpoznano u strony stan po operacji i radioterapii raka krtani, wykluczając jednocześnie etiologię zawodową schorzenia w związku z brakiem czynników rakotwórczych w środowisku pracy. Na skutek odwołania strony kolejne orzeczenie nr [...] wydał Instytut Medycyny Pracy w Ł. w dniu 7 lutego 2006 r. Jednostka orzecznicza II stopnia orzekła, że czynności zawodowe wykonywane przez S. M., nie stwarzały narażenia na czynniki uznane za czynniki rakotwórcze środowiska pracy, wymienione w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. Nr 280, poz. 2771 ze zm.). Organ zwrócił się do IMP w Ł. o opinię uzupełniającą w celu wyjaśnienia czy narażenie na oddziaływanie dymu tytoniowego w środowisku pracy mogło spowodować rozpoznane schorzenie. W odpowiedzi jednostka badawcza stwierdziła, że narażenie strony na dym tytoniowy nie może być uznane za narażenie na czynnik charakterystyczny dla jego środowiska pracy, gdyż nie odpowiada definicji zgodnie z którą, czynniki występujące w środowisku pracy definiowane są jako czynniki zgodne z charakterem pracy lub wykonywaniem określonego zawodu, stale przypisane do tego stanowiska pracy i swoiście z nim związane, a obecność ich wynika z procesu technologicznego. Wobec tego IMP w Ł. nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska określonego w orzeczeniu nr [...]. Biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy i w oparciu o orzeczenia lekarskie organ I instancji nie znalazł podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej. S. M. odwołał się od decyzji twierdząc, że jego choroba jest związana z pracą. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 25 września 2006 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu stwierdził, że karta oceny narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie wydane w sprawie nie budzą wątpliwości. WOMP w G. uznał, że dym tytoniowy nie jest czynnikiem narażenia zawodowego. Podobnie wypowiedział się IMP w Ł. stwierdzając, iż narażenie na czynnik szkodliwy, który wykazuje się jako przyczynę choroby, musi wynikać z procesu pracy, a nie z zachowań współpracowników czy osób, z którymi pracownik ma kontakt z racji wykonywanych obowiązków zawodowych. Czynności zawodowe wykonywane przez stronę nie stwarzały narażenia na czynniki rakotwórcze; narażenie na dym tytoniowy wynikało z kontaktu z osobami palącymi i nie było związane z czynnikami procesu pracy. Również w opinii uzupełniającej IMP w Ł. wskazał, że dym tytoniowy jak i inne wskazane przez stronę czynniki nie mogą być rozpatrywane w aspekcie ich wpływu na rozwój choroby nowotworowej. Na koniec organ odwoławczy stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wyczerpujący i nie budzi wątpliwości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. M. stwierdził jedynie, że nie jest zgodny z decyzją i prosi o ponowne rozpatrzenie. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, ponieważ decyzja nie narusza prawa. Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność – zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zasadniczo procedura związana z postępowaniem w takiej sprawie uregulowana jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Sąd rozpatrując sprawę doszedł do wniosku, iż organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowały przepisy cytowanego wyżej rozporządzenia, w szczególności zgodnie z § 8 rozporządzenia rozstrzygnięcie organów było poprzedzone sporządzeniem karty oceny narażenia zawodowego oraz orzeczeniami uprawnionych jednostek orzeczniczych. Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej może orzec o chorobie zawodowej w przypadku łącznego wystąpienia trzech przesłanek, tj. stwierdzenia istnienia czynników szkodliwych dla zdrowia w miejscu pracy, rozpoznania choroby przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą oraz istnienia związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną chorobą. Ponadto co do niektórych chorób przepisy wymagają, aby wystąpienie udokumentowanych objawów nastąpiło w ściśle określonym czasie (por. wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik do w/w rozporządzenia). W przypadku braku któregokolwiek z tych elementów organ orzeka o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zgodnie z przepisami i utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych organ Inspekcji Sanitarnej nie może orzec o chorobie zawodowej wbrew prawidłowym pod względem formalnym, negatywnym orzeczeniom lekarskim (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150). Nie kwestionując faktu, iż opinie te należy traktować jako opinie biegłego i podlegają one weryfikacji przez organy orzekające, należy zauważyć, że sporządzone w sprawie opinie są prawidłowo uzasadnione. Wskazują wprost, iż brak było narażenia w środowisku pracy na czynniki powodujące chorobę nowotworową. IMP w Ł. uznał, że narażenie na dym tytoniowy wynikający z kontaktu z osobami palącymi nie może być traktowane jako czynnik związany z procesem pracy. W opinii uzupełniającej z dnia 4 kwietnia 2006 r. podkreślił, iż w pociągach wydzielone są przedziały dla osób palących i czas przebywania w nich konduktora podczas kontroli biletów jest minimalny. Narażenie zaś skarżącego na dym tytoniowy jest porównywalne z narażeniem na ten czynnik każdego człowieka i nie może być uznane za czynnik charakterystyczny dla jego środowiska pracy. Jednocześnie wskazano, że wysiłek głosowy i niekorzystne warunki mikroklimatyczne nie są czynnikami rakotwórczymi i nie mogą być rozpatrywane w aspekcie ich wpływu na rozwój choroby nowotworowej. W niniejszej sprawie organy inspekcji sanitarnej prawidłowo dokonały oceny narażenia zawodowego skarżącego natomiast specjalistyczne jednostki orzecznicze wydały dwie opinie lekarskie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Jak wynika z tych opinii w miejscu pracy S. M. brak było czynników narażenia, które mogłyby spowodować powstanie choroby nowotworowej. Ten materiał dowodowy dawał podstawę do wydania decyzji negatywnej dla skarżącego, gdyż zgodnie z § 2 ust. 1cytowanego wyżej rozporządzenia przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.