I SA/Wa 1724/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Jerzy Siegień /spr./ Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat U. D., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W. ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52, 80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., po rozpatrzeniu wniosku E. G. odmówił przyznania zasiłku celowego na bieżące potrzeby. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że E. G. jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zatrudnienia nie poszukuje ze względu na zły stan zdrowia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy renty z tytułu niezdolności do pracy. W dniu [...] październiku 2004 r. E. G. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zabezpieczenie podstawowych potrzeb, m. in. zakup żywności, leków, środków czystości, opłat mieszkaniowych i dofinansowanie remontu. Prezydent W. prowadząc postępowanie ustalił, że zakończyła się sprawa sądowa dotycząca przywrócenia E. G. do pracy i zasądzenia odszkodowania z tytułu bezpodstawnego zwolnienia z pracy, bowiem uprawomocnił się wyrok zasądzający to odszkodowanie wraz z odsetkami. E. G. otrzymał w grudniu 2003 r. odszkodowanie w wysokości. [...] zł, o czym nie poinformował Ośrodka Pomocy Społecznej. Według oświadczenia zainteresowanego odszkodowanie to wypłacił on z konta bankowego w lipcu 2004 r. i w całości przeznaczył na spłatę długów. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej rozlicza się w równych częściach na kolejne 12 miesięcy, począwszy od miesiąca, w którym dochód został wypłacony, tj. w analizowanej sprawie od grudnia 2003 r. do listopada 2004 r. Miesięczny dochód zainteresowanego wyniósł zatem [...] zł, uwzględniając dodatek mieszkaniowy, który E. G. otrzymywał w okresie maj - październik 2004 r. w wysokości [...] zł oraz [...] w wysokości [...] zł. Dochód wnioskodawcy przekraczał znacznie kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji rozważył również możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego. Środki finansowe będące w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej nie wystarczyły jednak na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb przez osoby wymagające pomocy. Organ pierwszej instancji podkreślił, że E. G. przekazując w całości kwotę odszkodowania na spłatę zaciągniętych długów pozbawił się całkowicie środków na utrzymanie, decydując się tym samym na dalsze korzystanie ze środków pomocy społecznej. Jednakże pomoc społeczna nie jest i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu zaspokajające choćby najbardziej uzasadnione potrzeby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., po rozpatrzeniu odwołania E. G. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2004 r., odmawiającej przyznania zasiłku celowego na bieżące potrzeby, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. organ drugiej instancji stwierdził, że argumenty strony nie zasługują na uwzględnienie, zaś Kolegium podziela zasadnicze przesłanki, które stały się podstawą podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Decyzja dotycząca przyznania pomocy w formie zasiłku celowego (art. 39 ustawy o pomocy społecznej) oraz specjalnego zasiłku celowego (art. 41 ustawy o pomocy społecznej) jest decyzja uznaniową. Nie zwalnia to wprawdzie organu orzekającego w sprawie z obowiązku przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego i uzasadnienia podjętej decyzji w taki sposób, aby przyjęte stanowisko nie wzbudzało wątpliwości co do dowolności podjętego rozstrzygnięcia, ale w analizowanej sprawie decyzja z dnia [...] listopada 2004 r. nie narusza granic uznania administracyjnego. Kolegium podkreśliło, że w aktach sprawy znajduje się dokument wskazujący, jakimi kwotami na świadczenia społeczne z funduszu własnego dysponował Ośrodek Pomocy Społecznej w okresie październik 2004 - kwiecień 2005 r., ile złożono wniosków w tym okresie oraz jaka była przeciętna wysokość zasiłku (nie przekroczyła 300 zł). Dane te, jako znane organowi z bieżącej działalności były brane pod uwagę przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie może natomiast badać sytuacji materialnej innych osób oraz sposobu gospodarowania środkami finansowymi przez OPS. Kolegium nie podzieliło poglądu strony, zgodnie z którym, odszkodowanie za bezpodstawne zwolnienie z pracy w wysokości trzykrotnego miesięcznego wynagrodzenia wraz z odsetkami, jest należnym dochodem za okres pozostawania bez pracy i nie wlicza się do dochodu w miesiącu wrześniu 2004 r. Nie stwierdzając zatem w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa, organ drugiej instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2005 r. złożył E. G. stwierdzając, że organy orzekające w sprawie naruszyły postanowienia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Konstytucję RP, ustawę o pomocy społecznej oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dokonując niewłaściwej wykładni prawa i wydając rozstrzygnięcie niezgodnie z zebranym materiałem dowodowym oraz z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Zdaniem skarżącego otrzymanie przez niego odszkodowanie nie wpłynęło w jakikolwiek sposób na zmianę bieżącej sytuacji osobistej i materialnej strony w sposób mający wpływ na przyznawaną pomoc. Skarżący wskazał również, że w dniu [...] czerwca 2005 r. dołączył on do akt sprawy wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2005 r., sygn. akt [...], dotyczący [...] z kwoty [...] zł do [...] zł miesięcznie, począwszy od [...] października 2004 r. Skarżący podkreślił ponadto, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie ustosunkowało się do podniesionego przez niego twierdzenia, że otrzymane odszkodowanie ma charakter socjalny i nie należało go w ogóle zaliczać do dochodów, od których zależy uprawnienie do otrzymywania pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy, którego materialno-prawną podstawę stanowi przepis art. 39 oraz 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.), jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym powoduje, że nawet fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Zasiłek celowy można przyznać wyłącznie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Specjalny zasiłek celowy może być natomiast przyznany osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z wyjątkiem m. in. specjalnego zasiłku celowego, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z powyższymi zasadami nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zabezpieczenie podstawowych potrzeb, m. in. zakup żywności, leków, środków czystości, opłat mieszkaniowych i dofinansowanie remontu skarżący zwrócił się w październiku 2004 r. A zatem za dochód E. G. należało uznać sumę miesięcznych przychodów z miesiąca września 2004 r. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący otrzymał w grudniu 2003 r. odszkodowanie w wysokości [...] zł, o czym nie poinformował Ośrodka Pomocy Społecznej. Odszkodowanie to, wbrew twierdzeniu skarżącego nie stanowi pomocy socjalnej i podlegało rozliczeniu w równych częściach na kolejne 12 miesięcy, począwszy od miesiąca, w którym dochód został wypłacony, tj. w od grudnia 2003 r. do listopada 2004 r. Ponadto E. G. w miesiącach maj – październik 2004 r. otrzymywał dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. A zatem miesięczny dochód skarżącego we wrześniu 2004 r. wynosił [...] zł, po odliczeniu [...] zł płaconych przez skarżącego [...] na rzecz P. G.. Bezzasadne jest zatem powoływanie się przez skarżącego na wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2005 r., sygn. akt [...], dotyczący [...] z kwoty [...] zł do [...] zł miesięcznie, począwszy od [...] października 2004 r., bowiem wyrok ten nie miał wpływu na wysokość dochodu we wrześniu 2004 r. Dochód wnioskodawcy przekraczał zatem ponad dwukrotnie kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej. Brak było również podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, bowiem w przedmiotowej sprawie nie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, o czym przesądza fakt, iż przeciętna wysokość zasiłku celowego w okresie październik 2004 - kwiecień 2005 r. nie przekraczała 300 zł. Podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji postanowień Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Konstytucji RP, ustawy o pomocy społecznej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego są zatem gołosłowne i pozbawione jakichkolwiek podstaw. Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zatem skarga wniesiona na taką decyzję podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). O wynagrodzeniu adwokata z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy.