II FSK 1586/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędziowie: NSA Krystyna Nowak, WSA del. Hanna Kamińska (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. W. i A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Bd 419/07 w sprawie ze skargi J. W. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 30 marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego oddala skargę kasacyjną. 1. A. i J. W. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 lipca 2007r. sygn. akt I SA/Bd 419/07 oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 30 marca 2007 r. w sprawie zmiany decyzji ostatecznej. 2. Sąd I instancji przyjął następujący stan faktyczny, ustalony przez organy podatkowe: 3. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 marca 2007r. Nr ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia 20 listopada 2006 r. Nr ... w sprawie zmiany ostatecznej decyzji Wójta Gminy R. z dnia 11 lutego 2005r. ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2005. 4. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji za prawidłowe: postępowanie dowodowe prowadzone było w sposób wyczerpujący i wszechstronny; a zebrany materiał dowodowy poddano w całości rozpatrzeniu. Wskazał, że w dniu 29 marca 2005r. skarżący złożyli do organu I instancji wniosek o ustalenie nowej wysokości podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego w związku z przekwalifikowaniem działek położonych w miejscowości C. o numerach ewidencyjnych 102/3 i 105/5. Do wniosku dołączyli umowę najmu lokalu użytkowego o pow. 240 m² oraz gruntu o pow. 440 m² zawartą z ich córką. Według skarżących tylko wskazane nieruchomości i oddane w najem, powinny być obciążone podatkiem od nieruchomości, natomiast pozostałe grunty i nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b oraz pkt 10 z mocy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm. dalej jako upl) powinny być zwolnione od opodatkowania. 5. Organy podatkowe wskazały, że na obu działkach usadowione są budynki magazynowe: na działce o numerze 105/5 jest budynek o powierzchni 212,50 m², natomiast na działce 102/3 stoi budynek o powierzchni 563,55 m². Z tego powodu, organ podatkowy obciążył podatkiem rolnym te części działek, które są sklasyfikowane jako grunty orne, podatek od nieruchomości wymierzono od pow. 567 m² oznaczoną w ewidencji B "tereny mieszkaniowe" zabudowaną budynkiem - zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e cyt. ustawy - oraz od pow. 2802 m² części działki sklasyfikowanej jako B1 oznaczone jako "inne tereny zabudowane pod handel i usługi". Zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych, zwolnieniu od podatku podlegają tylko te tereny, które wchodzą w skład gospodarstwa rolnego i które są zarazem przeznaczone na działalność rolną. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w tej ewidencji, w myśl art. 194 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako Ordynacja), stanowią dokument urzędowy. 6. W skardze do Sądu administracyjnego skarżący zarzucili ww. decyzji: 1/ naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 upl poprzez ich niezastosowanie; 2/ naruszenie przepisów postępowania poprzez zaniechanie zasięgnięcia opinii kolejnego biegłego na okoliczność faktycznego przeznaczenia spornych nieruchomości; 3/ pominięcie faktu, że na przedmiotowej nieruchomości skarżący nie prowadzą działalności gospodarczej; 4/ pominięcie okoliczności, że magazyn gospodarczy na działce 105/5 jest w fatalnym stanie technicznym, wykluczającym użytkowanie. W ocenie skarżących, na wymiar podatku powinno mieć wpływ to, że z działki 102/3 na działalność gospodarczą przeznaczona jest zaledwie część budynku o pow. 238,42 m² oraz część działki o pow. 362, 85 m². Pozostała cześć działki przeznaczona jest na cele rolnicze. 7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że skarżący prowadzą gospodarstwo rolne w S. gm. M., a sporne działki znajdują się na terenie miejscowości C. w woj. Kujawsko – pomorskim: z tego względu skarżący nie prowadzą na tym terenie działalności gospodarczej. Działki o nr ewid. 102/3 i 105/5 są działkami zabudowanymi. Przy czym działka 102/3 o pow.3208m2 została w dniu 23 lutego 2005r. przekwalifikowana na grunt "Bi" o pow. 2108m2 oraz jako użytek rolny o pow. 1100m2 w klasie R III a; natomiast działka 105/5 o pow. 1067 m2 sklasyfikowana jest w ewidencji gruntów i budynków jako grunt "B" o pow. 567m2 i jako grunt rolny o pow. 500m2 w klasie R III a. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b upl zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej. Jak wynika z akt sprawy na spornych nieruchomościach ( 362,85 m2 gruntu, część budynku o pow.325,13 m2) prowadzona jest działalność gospodarcza przez córkę podatników. Według Sądu decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, z którego wynika, że "nie faktyczne wykorzystanie nieruchomości a dane zawarte ww. ewidencji decydują o podstawie wymiaru podatków". Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. 8. Pełnomocnik strony skarżącej zaskarżył wyrok w całości, wskazując jako podstawę skargi kasacyjnej : I. naruszenie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.) tzn. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania: a/ art. 151 w związku z art. 141 § 4 u.p.p.s.a., w związku z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie przez skład orzekający w sprawie, że przywołane przepisy postępowania podatkowego nie zostały przez organy podatkowe naruszone poprzez: niedopuszczenie wszystkich dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy - w szczególności zaniechanie zasięgnięcia opinii kolejnego biegłego pomimo wniosku strony w tym zakresie, naruszenie zasady kompletności i spójności materiału dowodowego, a także zasady swobodnej oceny dowodów i to w sposób na tyle istotny, iż doprowadziło to do oddalenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy - czego Sąd pierwszej instancji dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku; b/ art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 141 § 4 u.p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez skład orzekający w sprawie, że skarga podlega oddaleniu w przypadku gdy powinna zostać uwzględniona, czego Sąd dał wyraz w uzasadnieniu swojego orzeczenia"; c/ art. 151, z art. 141 § 4, art. 133 § 1 u.p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez skład orzekający w sprawie stanu faktycznego to jest odmiennie od rzeczywistego i ustalane - polegającym na przyjęciu na podstawie akt sprawy, że w tej sprawie mamy do czynienia z nieruchomością nie przeznaczoną do produkcji rolnej i nie wchodzącą w skład gospodarstwa rolnego - pomimo istnienia dowodów przeczących takiej tezie oraz wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, które tego stanu faktycznego nie potwierdzają -czego Sąd dał wyraz w uzasadnieniu orzeczenia; d/ art. 151 w związku z art. 141 § 4 u.p.p.s.a., a także w związku z art. 194 § 1 Ordynacji, poprzez naruszenie przez skład orzekający w sprawie przepisów postępowania podatkowego polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że dokumenty urzędowe sporządzone przez powołane do tego organy władzy państwowej i sporządzone w określonej formie określające przeznaczenie gruntu w ewidencji gruntu nie stanowią potwierdzenia tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone - czego Sąd dał wyraz w uzasadnieniu orzeczenia; e/ art. 151 i art. 141 § 4 u.p.p.s.a., poprzez błędne uznanie przez Sąd, że nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdy Sąd przyjął błędnie ustalony stan faktyczny, a jednocześnie sam dokonał wiążącego organy podatkowe rozstrzygnięcia w zakresie prawa materialnego w oparciu o nieuzupełniony materiał dowodowy, czym z góry przesądził wynik ewentualnego przyszłego postępowania dowodowego - czego dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia; f/ art. 141 § 4 u.p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia, które nie spełnia wymogów tego przepisu.; g/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, oraz art. 151 u.p.p.s.a., poprzez nie uwzględnienie skargi, chociaż rozstrzygnięcie organów podatkowych było dotknięte licznymi wadami wskazanymi w skardze, w rezultacie nieuwzględnienie, przez Sąd przy rozpatrywaniu sprawy, zgromadzonego w aktach sprawy materiału, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku i braku uwzględnia skargi; h/ art. 141 § 4 u.p.p.s.a., poprzez przyjęcie stanu sprawy odbiegającego od rzeczywistego. II. naruszenie art. 174 pkt 1 u.p.p.s.a. tzn. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię: a/ art. 7 ust. 1 pkt. 4 lit. b i pkt. 10 upl poprzez błędne uznanie, że przepis ten nie ma w sprawie zastosowania; b art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, polegające na przyjęciu za podstawę rozstrzygnięcia ustaleń sprzecznych z dyrektywami wynikającymi z treści tego przepisu. 9. Powołując się na powyższe uchybienia pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz o zasądzenie od kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. 10. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wywodził, że w kryterium opodatkowania przesądzające znaczenie ma klasyfikacja gruntu. Wobec tego brak jest jakichkolwiek podstaw do tego by przyjąć, że grunty są wykorzystywane na inne cele niż rolnicze. Działka nr 105/5 jest w całości wraz ze znajdującym się na niej budynkiem przeznaczona na cele rolnicze, stąd podlega zwolnieniu przedmiotowemu określonemu w art. 7 ust. 1 pkt 4 B, pkt 10 upl lub też wyłączeniu na podstawie art. 2 ust. 2 tejże ustawy. Co do działki nr 102/3 strona skarżąca zauważyła, że część działki o powierzchni stanowi użytek rolny i tak też jest wykorzystywana. Natomiast część działki o powierzchni 0,2108 ha określona jest jako grunt Bi czyli inne tereny zabudowane. Z tej działki część o powierzchni 362,85 m² jest wykorzystywane na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Pozostała część o powierzchni 1745,15 m² jest wykorzystywana na cele związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Ponadto na nieruchomości znajduje się budynek o powierzchni 563,55 m². Część budynku o powierzchni 238,42 m² jest przeznaczona na cele gospodarcze na podstawie umowy najmu. Pozostała część budynku o powierzchni 325,13 m² jest wykorzystywana jako budynek przeznaczony na cele rolne. Pełnomocnik skarżących wskazał, że zgodnie z umową najmu, jedynie ściśle określona część budynku znajduje się w posiadaniu osób prowadzących działalność gospodarczą. Dotyczy to również terenu gruntowego, który na te cele jest wykorzystywany jedynie w części przeznaczonej na parking dla pojazdów i również w sposób wyraźny określony w umowie. Podniósł, że pomimo powoływanych biegłych, ich ustalenia nie były brane pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięć w sprawie: organ podatkowy dokonywał ustaleń w sposób dowolny w części sprzeczny z ustaleniami wynikającymi z treści opinii biegłych. Konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego wynikała również z decyzji organu SKO uchylającego decyzję organu I instancji. W ocenie autora skargi kasacyjnej, za rażące naruszenie prawa procesowego, należy uznać zupełnie dowolne przyjęcie, że budynek o powierzchni 567 m² znajdujący się na działce nr 105/5 nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego – zwłaszcza, że skarżący są właścicielami gospodarstwa. Budynek ten został pobudowany jako typowy budynek gospodarstwa rolnego i w ten sposób był wykorzystywany w całym okresie swojego istnienia. Dodatkowo, z danych zawartych w ewidencji gruntów wynika, jaki jest sposób wykorzystania nieruchomości, co powinno przesądzić o decyzji organu podatkowego. Nadto, w odniesieniu do ustaleń dotyczących nieruchomości oznaczonej jako działka nr 102/3 i znajdującego się na niej budynku skarżący wskazali, że w sprawie istnieją dokumenty - umowa najmu nieruchomości - które w ogóle nie zostały wzięte pod uwagę przy ocenie sprawy. Stąd sporne nieruchomości, w ocenie skarżącego, podlegają zwolnieniu od podatku. Samo określenie, że przechowywane są elementy konstrukcji metalowych, nie może stanowić podstawy do sformułowania twierdzenia, że nieruchomość nie jest użytkowana wyłącznie na cele rolnicze. Zdaniem skarżących, organ administracyjny dokonał jedynie oględzin budynku, a nie praktycznej analizy jego wykorzystania. Organy podatkowe powinny zapoznać się ze sposobem prowadzenia przez podatnika gospodarstwa rolnego i dopiero na tej podstawie określić przeznaczenie budynku. Nadto w sposób dowolny pominęły fakt, że skarżący są właścicielami gospodarstwa rolnego. 11. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. Skarżący nie wykazał naruszenia przez Sąd przepisów postępowania, ani – tym bardziej – tego, że naruszenie było "istotne". Zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się również chybione. Dokonując oceny zarzutu naruszenia art. 141 § 4 u.p.p.s.a., należy stwierdzić, że Sąd I instancji szczegółowo wyjaśnił, przyczyny podjęcia rozstrzygnięcia, odnosząc się przy tym do zarzutów zawartych w skardze. Z uwagi na decydujący dla sposobu opodatkowania charakter wpisów w ewidencji (por. art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w zw. z art. 188 Ordynacji), uzasadniona była ocena Sądu I instancji działań organów podatkowych dotycząca powołania biegłego. Fakt oddalenia skargi był natomiast rezultatem pracy myślowej Sądu, odzwierciedlonej – dokładnie – w uzasadnieniu wyroku. Trafność rozstrzygnięcia Sądu trudno jest skutecznie kwestionować bez wyczerpującego uzasadnienia zarzutów. Dlatego zarzut naruszenia art. 151 u.p.p.s.a był nietrafiony. Sąd wskazuje przy tym, że nie sposób zaakceptować poglądu o "błędnym ustaleniu stanu faktycznego", co do wykorzystywania nieruchomości skoro podstawą kwalifikacji i opodatkowania nieruchomości są dane zawarte w ewidencji. Treść tych danych jest niewątpliwa w sprawie. Fakt subiektywnego odczucia prowadzenia gospodarstwa rolnego nie może być przyczyną zmiany rozstrzygnięcia, ponieważ powodem ukształtowania jego treści były informacje zawarte w ewidencji. Sąd oddawczy zauważa przy tym, że odmienna ocena stanu faktycznego sprawy, od tej postulowanej przez stronę skarżącą, nie może być podstawą skutecznego zarzutu naruszenia art. 133 § 1, 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 151 u.p.p.s.a., jeśli strona nie wykazała naruszenia prawa. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji, tj. art. 7 ust. 1 pkt 4 lit b i pkt 10 upl oraz art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, Sąd odwoławczy wskazuje, że zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego (...), o opodatkowaniu nieruchomości decyduje sposób zakwalifikowania nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego dla opodatkowania nie ma decydującego znaczenia fakt wykorzystywania nieruchomości, lecz dane zawarte w ewidencji. Jeżeli, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit b i pkt 10 upl, o zwolnieniu od podatku od nieruchomości decyduje położenie budynków lub ich części na gruntach gospodarstw rolnych, służących wyłącznie działalności rolniczej, to o zaliczeniu do "gruntów gospodarstw rolnych" decyduje – z mocy prawa - kwalifikacja w treści powołanej powyżej ewidencji. Z tego powodu, oceny Sądu I instancji zmienić nie mogła ani nowa opinia biegłego, ani oględziny, ani – o czym wyżej – faktyczne wykorzystywanie nieruchomości. Z uwagi na powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 u.p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.