VIII SA/Wa 379/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Katarzyna Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]; 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 roku nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. odrzucił zarzuty R. M. z dnia [...] marca 2007 roku w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia podnosił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. jako organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne do tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...], [...], [...] wystawionych na R. M. prowadzącą działalność gospodarczą - Zakład Pracy Chronionej " [...] " w B.. W związku z tym postępowaniem powstały koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł. W dniu [...] listopada 2002 roku wpłynął do Urzędu Skarbowego wniosek o objęcie postępowaniem restrukturyzacyjnym zaległości w podatku VAT firmy R. M.. Po wydaniu decyzji o umorzeniu zaległości objętych restrukturyzacją w dniu [...] lutego 2007 roku z mocy prawa umorzono postępowanie egzekucyjne co do tych należności, uchylono dokonane czynności egzekucyjne, jednak na podstawie art.58 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [ DZ.U z 2002 roku, nr 110, poz. 968 ze zmianami] dalej jako EgzAdmU, uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych. Koszty te powstały przed złożeniem wniosku o restrukturyzację. W związku z tym prowadzone postępowanie egzekucyjne z dnia [...] lutego 2007 roku dotyczy kosztów egzekucyjnych, a nie należności umorzonych postępowaniem restrukturyzacyjnym. Organ uważał, że podnoszona przez R. M. w zarzutach argumentacja, iż na podstawie art. 64 c EgzAdmU w związku z art. 21 ust 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców [ Dz.U nr 155, poz.1287 ze zmianami] nie powinno prowadzić się postępowania egzekucyjnego w celu egzekucji kosztów, jest błędnym rozumowaniem, gdyż zacytowane artykuły dotyczą sytuacji wierzyciela, a nie zobowiązanego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła R. M., wnosząc o jego uchylenie, uchylenie dokonanej czynności egzekucyjnej oraz orzeczenie niezwłocznego zwrotu niesłusznie wyegzekwowanych należności oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając zażalenie odwołująca się podnosiła, że wbrew stanowisku organu pierwszej instancji nie stosuje się art.21 ust. 6 ustawy restrukturyzacyjnej, w tym ust. 1 tegoż przepisu, wyraźnie stanowiącego zasadę, iż koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Skoro wskutek zakończenia restrukturyzacji art. 64c ustawy egzekucyjnej nie jest stosowanym, to brak jest podstawy prawnej do obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 roku nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. biorąc za podstawę art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania Administracyjnego [ DZ.U z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 ze zmianami] oraz art.18 EgzAdmU utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy ustalił i zważył co następuje : Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. działając jako organ egzekucyjny wszczął wobec R. M. postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych tytułów egzekucyjnych, dokonując zajęcia wynagrodzenia za pracę. W związku z rozpoczętym postępowaniem restrukturyzacyjnym organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne. W dniu [...] lutego 2007 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wydał decyzję o umorzeniu zaległości objętych restrukturyzacją. Organ egzekucyjny w dniu [...] lutego 2007 roku dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego odnośnie kosztów postępowania egzekucyjnego. R. M. wniosła zarzuty na prowadzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. egzekucji i dokonaną czynność egzekucyjną. Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. odrzucił zarzuty skarżącej. Zażalenie na to postanowienie wniosła R. M.. Organ odwoławczy podnosił, że w związku z rozpoczętym postępowaniem restrukturyzacyjnym wobec należności objętych tytułami egzekucyjnymi, na podstawie art. 14 ust.2 ustawy restrukturyzacyjnej, postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało postanowieniem z [...] grudnia 2002 roku zawieszone. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. stwierdził umorzenie należności objętych restrukturyzacją i w związku z powyższym wygasły zobowiązania objęte tytułami wykonawczymi o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W ocenie organu odwoławczego zawieszenie przez organ egzekucyjny postępowania, a następnie umorzenie tego postępowania nie świadczy o tym, że wcześniejsze jego wszczęcie i prowadzenie było nieuzasadnione. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem obciąża się zobowiązanego. Wynika to z przepisu art. 64c § 1 EgzAdmU. Umorzenie należności objętych restrukturyzacją z mocy prawa powoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego co do tych należności i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 EgzAdmU uchylenie czynności egzekucyjnych nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych. Za chybiony zdaniem organu należy uznać zarzut skarżącej, iż z zapisu art.64c EgzAdmU, zgodnie z art. 21 ust.6 ustawy o restrukturyzacji nie stosuje się, bowiem z treści tego przepisu wynika, że w przypadku umorzeniu należności publicznoprawnych od przedsiębiorców nie stosuje się art. 64 c § 4 EgzAdmU, który mówi, iż to wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Skargę na postanowienie organu odwoławczego wniosła R. M.. W skardze zarzucała naruszenie art.60 § 1 w związku z art. 59 § 1 EgzAdmU i wnosiła o uchylenie skarżonych postanowień obydwu instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że wskutek przeprowadzonego postępowania restrukturyzacyjnego należności objęte egzekucją zostały umorzone, co znalazło odzwierciedlenie w decyzji z dnia [...] lutego 2007 roku. Na podstawie art. 59 § 1 pkt. 2 EgzAdmU postępowanie egzekucyjne uległo umorzeniu, a dokonane uprzednio czynności egzekucyjne uchylone w trybie art.60 EgzAdmU. Z tego względu organ egzekucyjny nie miał prawa do przymusowego ściągnięcia kosztów egzekucyjnych. Instytucja uchylenia czynności egzekucyjnych opisana w art.60 EgzAdmU, z mocy samego prawa przynosi umorzenie należnych za nie uprzednio kosztów egzekucyjnych. Odmiennie dzieje się przy fakultatywnym uchyleniu czynności egzekucyjnych na podstawie art.58 § 2 EgzAdmU. Uchylenie czynności egzekucyjnych na podstawie art.60 EgzAdmU niesie za sobą natomiast umorzenie kosztów egzekucyjnych, a chronione są jedynie nabyte prawa osób trzecich. W przypadku zakończonego umorzeniem zobowiązań postępowania restrukturyzacyjnego nie stosuje się również art.64c § 4 EgzAdmU, gdyż nie obciąża się wierzyciela nieuzyskanymi kosztami egzekucyjnymi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga R. M. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [ DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy zauważyć, że stosownie do treści art. 64c § 1 zdanie drugie EgzAdmU, co do zasady koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy stanowią inaczej – art. 64 c § 6 EgzAdmU. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego co do kosztów egzekucyjnych były tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] wystawione w stosunku do skarżącej. Jednocześnie sam organ ustala i podnosi, że w związku z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. znak [...] z dnia [...] lutego 2007 roku o umorzeniu należności objętych restrukturyzacją, wygasły zobowiązania objęte tymi tytułami egzekucyjnymi. Konsekwencją wygaśnięcia zobowiązania objętego danym tytułem wykonawczym jest zgodnie z art. 59 § 1 pkt EgzAdmU obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie takiego tytułu wykonawczego. W przypadku zajścia takiej sytuacji organ wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Postanowienie takie wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Ściągnięcie kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego mogło bowiem nastąpić jedynie przy zastosowaniu środków egzekucji administracyjnej należności pieniężnych w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela. Skoro wystąpiła przesłanka z art.59 § 1 EgzAdmU, to winno być obligatoryjnie umorzone postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych objętych numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W takiej sytuacji nie można podzielić stanowiska organu odwoławczego, że umorzenie należności objętych restrukturyzacją z mocy prawa powoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego, tylko co do tych należności. Unormowania zawarte w art. 64 c § 4 i 6 EgzAdmU wykluczają uznanie, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej organ egzekucyjny posiada w stosunku do zobowiązanego wierzytelność o zapłatę kosztów egzekucyjnych. Wierzytelność taka istniała wobec zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego i miała podstawę w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela dochodzonej w tym postępowaniu należności pieniężnej. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie ma podstawy do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego. O braku możliwości obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przesądza pośrednio również art.64c § 7 EgzAdmU, z którego wynika, że postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny może wydać z urzędu jedynie wobec wierzyciela, a tylko takie postanowienie w tym przedmiocie może być dla organu egzekucyjnego tytułem do dochodzenia należnych mu kosztów egzekucyjnych po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, w toku którego koszty te powstały ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2006 roku, II FSK 400/05, LEX 197541 ). Powoływany przez organ przepis art.58 § 2 EgzAdmU, który mówi że uchylenie czynności egzekucyjnych w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego jak stanowi przepis art. 60 § 1 EgzAdmU jest uchylenie czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Przepis ten nie mówi, jak to czynił przywołany przez organ art.58 ustawy iż nie ulegają umorzeniu koszty egzekucyjne. Z tych też względów należy zgodzić się ze stroną skarżącą iż organy naruszyły przepisy prawa materialnego. W ocenie sądu organy niewłaściwie zastosowały art. 59 § 1 i 3, art. 60 § 1, art. 64c § 1, §5 i § 6 EgzAdmU i uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Z tych też względów biorąc za podstawę art.145 § 1 pkt 1a) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono biorąc za podstawę art.200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na postawie art.152 p.p.s.a sąd orzekł, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. .