I FZ 198/06

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Marii M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 kwietnia 2006 r., I SA/Ol 436/05 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Marii M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 19 września 2005 r., (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług postanawia - uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2006 r., I SA/Ol 436/05 odrzucił wniosek Marii M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd I instancji zaznaczył, że przyznany z urzędu adwokat strony skarżącej spóźnił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu adw. Jan W. powziął wiadomość o ustanowieniu go pełnomocnikiem strony w dniu 8 marca 2006 r. Siedmiodniowy termin, o jakim mowa w art. 87 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoczął swój bieg w dniu, kiedy pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy. Dniem tym był 13 marca 2006 r., albowiem w tym dniu adwokat strony skarżącej złożył wniosek o wydanie z akt sprawy poszczególnych kart /i odebrał je tego samego dnia/. Dlatego w ocenie Sądu I instancji tego dnia ustała przyczyna uchybienia terminu, bowiem z chwilą zapoznania się z aktami sprawy zaistniała realna możliwość przygotowania i wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro zaś skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia wpłynęła do biura podawczego WSA w Olsztynie dnia 31 marca 2006 r., to wniosek o przywrócenie terminu złożony został z uchybieniem siedmiodniowego terminu i jako spóźniony podlegał odrzuceniu. Na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła zażalenie. Zaskarżając je w całości, wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono że argumentacja przyjęta przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu prowadzi do wniosku, że w przypadku przekroczenia 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wyniósłby on 7 dni. Zdaniem skarżącego, termin do wniesienia skargi kasacyjnej, nie może być krótszy niż 30-dniowy termin przewidziany w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Początkiem zaś tego terminu jest dzień, kiedy pełnomocnik ustanowiony z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień upływu 30-dniowego terminu od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem. Na poparcie przytoczonej argumentacji strona powołała się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., II UZ 72/04 /OSNP 2005 nr 20 poz. 325/. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi art. 86 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, na mocy którego sąd przywróci stronie termin, o ile uchybienie było niezawinione przez stronę. Natomiast stosownie do postanowień art. 87 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przywrócenie terminu uwarunkowane jest złożeniem pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w sądzie, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu /par. 1/, uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi /par. 2/ oraz dokonaniem przez stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie /par. 4/. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia, czy wniosek strony został złożony w sposób prawidłowy jest ustalenie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Co prawda Sąd I instancji w sposób prawidłowy ustalił, że termin ten rozpoczął swój bieg w chwili, gdy pełnomocnik zaznajomił się z aktami sprawy. Jednakże należy mieć również na uwadze, że art. 87 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednocześnie nakłada na stronę obowiązek dokonania czynności, której nie dokonała w terminie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności. Zastosowanie literalnej wykładni tego przepisu oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono /w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej/ przez adwokata ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują 30 dniami /art. 177 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Dlatego, należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia adwokata /radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego/ w trybie art. 244 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej /art. 87 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, jest dzień, w którym adwokat /radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy/ miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 4 marca 2005 r., II UZ 72/04 /OSNP 2005 nr 20 poz. 325/. W rozpoznawanej sprawie ustanowiony przez Sąd adwokat dowiedział się o wyznaczeniu go przez Okręgową Izbę Adwokacką w O. w dniu 8 marca 2006 r. Już w tym dniu wiadomo było, że termin do wniesienia kasacji został uchybiony, ponieważ skarżąca otrzymała odpis orzeczenia Sądu pierwszej instancji z uzasadnieniem 26 stycznia 2006 r. Z akt sprawy wynika ponadto, że 13 marca 2006 r., wyznaczony adwokat złożył wniosek o wydanie z akt sprawy poszczególnych kart i tego samego dnia odebrał je osobiście. W związku z tym nie można uznać, że z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu, o której mowa w art. 87 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 w związku z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.