II SA/Kr 240/06

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr) Sędziowie AWSA Kazimierz Bandarzewski AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2005r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą j ą decyzję organu I instancji WSA/wyr. l - sentencja wyroku Decyzją z dnia [...]października 2005r., wydaną na podstawie art. 104 kpa, art. 3 pkt 2 i pkt 23, art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1 i ust. 8a, art. 12 ust. 1, art. 12a, art. 14, art. 15 ust. 1 pkt 2, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r. Nr 288, poz. 2255 z późn. zm.), § 2 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005r. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz Zarządzenia nr[...] Wójta Gminy K. z dnia 1 kwietnia 2004r. w sprawie upoważnienia Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej do prowadzenia postępowań, wydawania i podpisywania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu świadczeń rodzinnych, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił M.S. przyznania zasiłku rodzinnego wnioskowanego na dzieci: M.S., B.S. i P.S., oraz odmówił przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego: z tytułu samotnego wychowywania dziecka - wnioskowanego na B. i P., z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego - wnioskowanego na M., B. i P., z tytułu podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania - wnioskowanego na B. i M., oraz z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej -wnioskowanego na P. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że przyczyną odmowy przyznania w/w świadczeń był fakt, iż miesięczny dochód w rodzinie M.S. w przeliczeniu na osobę wynosił 828,15 zł i przekraczał kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego, określoną w art. 5 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. 504,00 zł na osobę. Ponadto w uzasadnieniu stwierdzono, że w stosunku do M.S. nie może być brana pod uwagę utrata dochodu z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego, gdyż umowa dzierżawy, na podstawie której oddała grunty w dzierżawę, nie spełnia wymogów określonych w art. 28 ust. 4 pkt l ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ umowa ta nie była spisana w celach emerytalno – rentowych. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła M.S., zarzucając jej błędną interpretację przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że art. 5 ust 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników pozwala nie zaliczać do dochodu z gospodarstwa rolnego, jeżeli zostało ono wydzierżawione z zachowaniem wymogów określonych w powołanych wyżej przepisach. W skardze zarzucono, że organ I instancji w sposób nieuzasadniony zaliczył skarżącej dochód z gospodarstwa rolnego, ponieważ zostało ono wydzierżawione na podstawie umowy dzierżawy zawartej w formie aktu notarialnego na okres przekraczający 10 lat. Umowa ta została zgłoszona do ewidencji gruntów, a dzierżawca nie jest osobą wymienioną w art. 28 ust 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżąca za bezpodstawne uznała domaganie się przez organ I instancji, by umowa taka wyraźnie stanowiła, że została zawarta dla celów emerytalno – rentowych. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej błędnie został ustalony dochód na osobę w rodzinie skarżącej i organ I instancji niezasadnie odmówił przyznania wnioskowanych przez nią świadczeń. Decyzją z dnia [...]grudnia 2005r., wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l kpa oraz art. 2 pkt l, art. 5 ust. l w związku z art. 3 pkt 16 i art. 8 pkt 4, 4a" 6 i 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w myśl art. 5 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom lub jednemu z rodziców, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00zł. Jak wynika z materiału dowodowego w 2004r. rodzina M.S. osiągnęła dochód w wysokości 39.750,97 zł, co oznacza, że miesięczny dochód tej rodziny wynosił 3.312,58 zł, a w przeliczeniu na osobę 828,15 zł. Wobec tego, że dochód rodziny na osobę (828,15 zł), przekraczał wskazaną w ustawie kwotę 504,00 zł, odwołującej się nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego i tym samym nie przysługuje jej prawo do dodatków do zasiłku rodzinnego. Kolegium wyjaśniło, że podany wyżej dochód rodziny odwołującej się, osiągnięty w 2004r. stanowi sumę dochodu netto wykazanego w zaświadczeniu wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. (24.199,93 zł), oraz dochodu przyjętego jako dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,68 ha przeliczeniowych, który wynosi 15.551,04 zł (6,68 ha przel. x miesięczny dochód 194,00 zł x 12 m-cy). Kolegium potwierdziło też, że w przypadku odwołującej się nie może być brana pod uwagę utrata dochodu z powodu wydzierżawienia przez nią gospodarstwa rolnego, ponieważ umowa, na podstawie której wydzierżawiła to gospodarstwo, nie została zawarta w warunkach określonych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M.S., podnosząc zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 złotych. Na podstawie art. 5 ust. 8 w/w ustawy do dochodu rodziny utrzymującej się z gospodarstwa rolnego dolicza się odpowiednią kwotę w zależności od powierzchni posiadanego gospodarstwa rolnego. W przedmiotowej sprawie organy administracji doliczyły do dochodu rodziny skarżącej dochody z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, pomimo przedstawienia przez nią umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,01 ha przeliczeniowych, oddanego w dzierżawę na okres 10 lat. Jako podstawę prawną nieuwzględnienia umowy dzierżawy podano art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepisy te zaprzestanie wykonywania działalności rolniczej wiążą z oddaniem gruntów w dzierżawę na podstawie pisemnej umowy zawartej na okres co najmniej 10 lat oraz zgłoszeniem tej umowy do ewidencji gruntów i budynków. Organy administracji uznały, że w/w dochody z posiadanego gospodarstwa rolnego nie mogą zostać odliczone, ponieważ umowa dzierżawy nie została zawarta "dla celów emerytalno – rentowych", a tym samym nie spełnia wymogów określonych w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Sąd uznał przedstawioną wyżej wykładnię przepisów za błędną. Artykuł 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przy ustalaniu dochodu rodziny osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku rodzinnego pozwala na niewliczanie dochodu z gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, odsyłając tym samym do przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.). Ta zaś ustawa w art. 28 ust. 4 pkt 1 stanowi, że o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej można mówić w przypadku oddania przez rolnika gruntów w dzierżawę na podstawie pisemnej umowy zawartej z osobą nienależącą do kręgu osób wymienionych pod literami a-d cytowanego przepisu. Umowa taka powinna być zawarta na okres co najmniej dziesięciu lat oraz zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków. W przedmiotowej sprawie skarżąca przedstawiła umowę dzierżawy w formie aktu notarialnego z dnia 25.09.2000r. (Rep. A nr [...]), zawartą na okres przekraczający dziesięć lat. W aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o tym, że umowa ta została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków. Ponadto dzierżawca nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 28 ust. 4 pkt 1 lit. a-d ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Okoliczności powyższe są bezsporne i nie były kwestionowane przez organy orzekające w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu omówione wyżej wymogi w stosunku do umowy dzierżawy, a spełnione przez skarżącą, stanowią wystarczające przesłanki dla uznania, że do dochodu rodziny osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku rodzinnego nie wlicza się dochodu z gospodarstwa rolnego. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organy administracji stwierdziły, że umowa dzierżawy powinna w wyraźny sposób stwierdzać, że została zawarta dla celów emerytalno – rentowych. Zdaniem Sądu jest to nieuzasadnione, ponieważ przepis art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie ustanawia wymogu, by umowa dzierżawy w swojej treści wyraźnie stwierdzała, że została zawarta dla celów emerytalno – rentowych. W przepisie tym wprawdzie wspomina się o "emerycie lub renciście", ale jedynie w kontekście zaprzestania działalności rolniczej, co stanowi przesłankę przyznania emerytury lub renty rolniczej. Natomiast w przedmiotowej sprawie przepis ten musi być odczytywany razem z odsyłającym do niego przepisem ustawy o świadczeniach rodzinnych regulującym zasady ustalania wysokości dochodu rodziny osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku rodzinnego. Celem zasiłku rodzinnego jest wsparcie rodzin, w których dochód przypadający na osobę jest niższy niż ustawowe kryterium dochodowe. Dlatego bardzo istotne jest prawidłowe ustalenie dochodu rodziny. Ustawodawca przyjął, że rodzina posiadająca gospodarstwo rolne może potencjalnie osiągać z niego dochody i dlatego zadecydował, że w takim przypadku do dochodu rodziny należy doliczyć odpowiednią kwotę w zależności od powierzchni posiadanego gospodarstwa. Jednakże w przypadku wydzierżawienia gospodarstwa odpada możliwość uzyskiwania z niego potencjalnych dochodów i taki jest cel regulacji art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dlatego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku rodzinnego wydzierżawiła gospodarstwo, należy zbadać, czy umowa dzierżawy spełnia wymogi określone w art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a z brzmienia i celu tego przepisu, interpretowanego w związku z art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie wynika, by do wymogów tych należało zawarcie umowy dzierżawy "dla celów emerytalno rentowych". Zgodnie z brzmieniem art.5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (ustawa z dnia 28 listopada 2003r., tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) przy ustalaniu dochodu rodziny osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku rodzinnego nie wlicza się dochodu z gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (ustawa z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, tekst jedn. Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.), gdzie w art. 28 ust. 4 pkt 1 wskazano, że pisemna umowa o oddaniu przez rolnika gruntów w dzierżawę winna być zawarta pod wskazanymi tam warunkami, tj. zawarta z osobą nienależącą do kręgu osób wymienionych pod literami a-d cytowanego przepisu, na okres co najmniej dziesięciu lat oraz zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków. W związku z powyższym w przedmiotowej spawie doszło do błędnego obliczenia dochodu rodziny skarżącej, a w konsekwencji błędnej oceny zasadniczej przesłanki decydującej o przyznaniu zasiłku rodzinnego. Dlatego też Sąd uznał, że doszło do naruszenia prawa materialnego przez błędną interpretację i zastosowanie art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.