II OSK 1895/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia NSA Teresa Kobylecka /spr./ Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt III SA/Gd 179/07 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie sygn. akt III SA/Gd 179/07 oddalił skargę S. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] lutego 2007r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Pomorski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. S. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta Kwidzyna z dnia [...] stycznia 2007r. orzekającą o wymeldowaniu S. S. z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w K.. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Sąd wskazał, że postępowanie o wymeldowanie S. S. zostało wszczęto na wniosek D. D. z dnia 3 listopada 2005r. Bezspornym jest, że S. S. nie zamieszkuje w spornym lokalu od 2005r. Z materiału dowodowego wynika, że opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącego nastąpiło w następstwie zmiany zamków przez D. D. i nieporozumień miedzy nią a skarżącym, co świadczy o braku przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu. Skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego o przywrócenie mu posiadania lokalu, lecz Sąd postanowieniem z dnia 3 października 2006r. umorzył postępowanie w tej sprawie. Natomiast dnia 10 sierpnia 2006r. zapadł wyrok eksmisyjny w sprawie z powództwa D. D. przeciwko S. S. (sygn. akt [...]). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tych okolicznościach organ administracji nie mógł odmówić wymeldowania S. S., ponieważ byłoby to sprzeczne z orzeczeniem sądu powszechnego. Nie ma podstaw do tego, aby organ meldunkowy czekał na wykonanie wyroku eksmisyjnego, tym bardziej że skarżący nie przebywał w miejscu zameldowania i faktycznie nie było potrzeby wykonywania tego wyroku przez komornika. Sąd zaznaczył, że okoliczności związane ze stanem zdrowia oraz warunkami, w jakich obecnie skarżący mieszka nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż ewidencja ludności służy odzwierciedleniu stanu faktycznego, tj. określeniu, gdzie dana osoba przebywa na pobyt stały lub czasowy. Wszelkie niezgodności miedzy stanem faktycznym a zapisami tej ewidencji winny być korygowane przez organy meldunkowe w trybie przewidzianym przez prawo. W sprawie niniejszej udokumentowany jest fakt, że skarżący przebywa u swojej matki w L., poza lokalem przy ul. [...] w K., a taki stan trwa przynajmniej od dnia 28 października 2005r. Podniesione przez skarżącego kwestie związane z roszczeniami wobec konkubiny nie podlegają kognicji sądów powszechnych. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł S. S., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu - adw. P. J., który wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) – "art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ewidencji ludności i dowodów osobistych w związku z art. 25 kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię pierwszego z wymienionych oraz jego niewłaściwego zastosowanie". Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny nie kierował się dążeniem do wyjaśnienia prawdy materialnej polegającej na zbadaniu, czy doszło do faktycznie dobrowolnego opuszczenia mieszkania, przyjmując za podstawę fikcję prawną. Sąd nie wyjaśnił, z jakich przyczyn doszło do umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia posiadania, w szczególności czy umorzenie było wynikiem świadomego zaniechania skarżącego w dochodzeniu swych praw. Rozstrzygnięcie tej kwestii ma, zdaniem skarżącego kluczowe znaczenie dla ustalenia dobrowolności w opuszczeniu lokalu lub choćby znoszenia stanu faktycznego, polegającego na zamieszkiwaniu w innym miejscu. Skarżący przebywa w domu swojej matki, jednak z uwagi na dyspozycję art. 25 k.c. nie jest to jego miejsce zamieszkania, gdyż brak jest przesłanki tzw. animus, czyli zamiaru stałego pobytu. W skardze kasacyjnej wskazano, że brzmienie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ewidencji ludności i dowodów osobistych stawia w kwestii wymeldowania warunek dla organu wydającego decyzję administracyjną, aby z urzędu badał, czy przesłanka dobrowolności została spełniona. Jeżeli nie, to jedyną drogą wymeldowania jest prawomocny i wykonany w trybie art. 1046 kpc wyrok eksmisyjny. Skarżący, co prawda nie uzyskał tytułu egzekucyjnego do odzyskania posiadania, niemniej cały czas starał się na drodze administracyjnej o zmianę niekorzystnej dla niego decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że o zakresie kontroli zaskarżonego orzeczenia decyduje wnoszący skargę kasacyjną, chyba że zachodzi nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nie zaistniała. Kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczy się więc wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. Skargę kasacyjną – jak wynika z treści art. 174 p.p.s.a. – można oprzeć na dwóch podstawach: naruszeniu prawa materialnego – przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania, o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej jedynym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, sprowadzający się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993), zwanej dalej ustawą. Naruszenie prawa materialnego przejawiające się w jego błędnej wykładni polega na mylnym zrozumieniu, a więc wadliwej interpretacji treści normy prawnej, wynikającej z przepisu objętego zarzutem naruszenia. Nieodzownym elementem uzasadnienia tej podstawy kasacyjnej winno więc być wskazanie, na czym polega wadliwa interpretacja tego przepisu przez Sąd I instancji, a także wyjaśnienie, jak zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną przepis ten winien być rozumiany. Natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe jego zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, czyli błędnym uznaniu, że stan faktyczny ustalony w sprawie odpowiada hipotetycznemu stanowi przewidzianemu w danym przepisie. Zawarte w skardze kasacyjnej uzasadnienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 15 ust. 2 ustawy wskazuje, iż w istocie sprowadza się on do niewłaściwego zastosowania w/w przepisu, tj. wadliwej jego subsumcji. Skarżący uznając, że brzmienie art. 15 ust. 2 stawia w kwestii wymeldowania warunek spełnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu mieszkalnego zarzucił Sądowi, że nie zbadał on, czy umorzenie toczącego się przed sądem powszechnym postępowania o przywrócenie skarżącemu posiadania spornego lokalu było wynikiem jego świadomego zaniechania w dochodzeniu swych praw. Wskazać należy, że Sąd I instancji nie negował w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w okolicznościach sprawy trudno mówić o dobrowolności opuszczenia lokalu przez S. S. w 2005r., jednak wskazał, że w sprawie zapadło nie tylko rozstrzygnięcie sądu powszechnego z dnia 3 października 2006r. o umorzeniu postępowania w przedmiocie przywrócenia posiadania przedmiotowego lokalu mieszkalnego, ale także zapadł w dniu 10 sierpnia 2006r. wyrok orzekający eksmisję skarżącego z tego lokalu, a ponieważ skarżący w nim nie przebywał nie zachodziła potrzeba wykonania wyroku przez komornika. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Skoro zatem skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu od 2005r., a sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2006r. nakazał mu opuszczenie i opróżnienie lokalu wraz ze wszystkimi rzeczami, to Sąd I instancji zasadnie uznał, że spełnione zostały przesłanki do zastosowania tego przepisu. Należy mieć na uwadze, że stosownie do brzmienia art. 9 ust. 2b ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu w tym lokalu. Zatem przepisy meldunkowe nie mogą służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa. Powoduje to, iż uznać należy, że w świetle art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ewidencji ludności i dowodów osobistych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zasadnie uznał, że istniała konieczna i wystarczająca przesłanka do wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W tej sytuacji nie można zarzucić Sądowi I instancji ani niewłaściwej wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, ani też niewłaściwego zastosowania tego przepisu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.