V SA/Wa 423/07
WyrokWSA w Warszawie2007-09-28
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Izabella Janson, Marta Laskowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, mimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez wnioskodawczynię i jej trudnej sytuacji finansowej?Ratio decidendi
Sąd administracyjny uznał, że organy rentowe prawidłowo odmówiły umorzenia składek, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W szczególności, istnienie stałego źródła dochodu u męża skarżącej oraz możliwość dochodzenia należności od majątku wspólnego małżonków wykluczały całkowitą nieściągalność. Ponadto, sąd stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącej i jej rodziny, mimo trudności, nie była na tyle ciężka, aby uzasadniać umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3a tej ustawy, a organy prawidłowo oceniły, że potrzeby bytowe rodziny są zaspokajane.Stan faktyczny
M. J. zwróciła się do ZUS o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wskazując na trudną sytuację finansową i zdrowotną. ZUS odmówił umorzenia, argumentując, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, ponieważ mąż skarżącej osiąga dochody, a majątek wspólny małżonków może podlegać egzekucji. Decyzja ta została utrzymana w mocy po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów dotyczących nieściągalności i braku uwzględnienia jej indywidualnego interesu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Asesor Sądowy WSA - Marta Laskowska, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2007 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę
Wnioskiem z dnia 2 marca 2006 r. M. J. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek wobec ZUS.
W uzasadnieniu wniosku wskazała m.in., iż przejęła [...] w stanie upadłości i nie dostała kredytu, w następstwie czego zakład upadł. Podniosła, iż jej obecne dochody to pensja męża, z której opłacane są jego studia oraz finansowana pomoc dla teściowej. Dodała, że żyje w skrajnej nędzy i wystąpiła o renę z tytułu niezdolności do pracy, nie ma środków na leczenie i jest całkowicie niewypłacalna, a warunki zdrowotne uniemożliwiają jej podjęcie pracy.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych [Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.] - dalej: "u.s.u.s." ZUS odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 1999 r. do kwietnia 2003 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 1999 r. do kwietnia 2003 r., Fundusz Pracy za okres od marca 1999 r. do kwietnia 2003 r. i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 1999 r. do kwietnia 2003 r., wraz z odsetkami w łącznej kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że jeśli chodzi o składki na własne ubezpieczenie społeczne osoby prowadzącej działalność gospodarczą (składki na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia), to w stosunku do wnioskodawczyni nie stwierdzono całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., bowiem mąż zobowiązanej jest zatrudniony i osiąga z tego tytułu dochód. Zgodnie zaś z art. 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.- Ordynacja podatkowa odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu składek obejmuje majątek odrębny płatnika oraz majątek wspólny płatnika i jego małżonka, tak więc ZUS ma możliwość dochodzenia należności w trybie postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że nie zachodzą też przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w tym zakresie ustalono, że strona mieszka wraz z mężem oraz rodzicami, którzy ponoszą koszty utrzymania mieszkania. W ocenie ZUS potrzeby rodziny są zaspokajane, a dodatkowo mąż zobowiązanej wspiera finansowo swoją matkę. Organ uznał, iż obecna sytuacja finansowa strony nie jest zadowalająca i jednorazowa spłata zadłużenia może przekraczać jej możliwości finansowe, lecz wskazane trudności nie mają charakteru trwałego ani pogłębiającego się. Ponadto ZUS wskazał na możliwość zawarcia układu ratalnego.
Odnośnie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, ZUS wskazał, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie podlegają umorzeniu.
Po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] utrzymano w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji, jako podstawę rozstrzygnięcia wskazując art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.] – dalej: kpa.
Organ odwoławczy wskazał m.in., iż wnioskodawczyni nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada zaległości podatkowych i nie deklaruje zobowiązań kredytowych.
Prezes ZUS powołał się na przepisy art. 28 w zw. z art. 32 u.s.u.s. oraz art. 30 cytowanej ustawy i wyjaśnił, że w sprawie nie została wyczerpana możliwość dochodzenia należności przez ZUS w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał także, iż źródłem dochodu zobowiązanej może być świadczenie rentowe, jeśli nabędzie do niego prawo i że nie można też wykluczyć powrotu strony do aktywności zawodowej i możliwości zarobkowania. Organ uznał, iż obecnie potrzeby bytowe rodziny są zaspakajane, gdyż koszty utrzymania ponoszą mąż zobowiązanej, zatrudniony na umowę o pracę na czas nieokreślony (ze średnim wynagrodzeniem w wysokości 1.226,26 zł), co daje gwarancję dalszego regularnego otrzymywania wynagrodzenia oraz rodzice strony, z którymi zobowiązana wraz z małżonkiem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a którzy posiadają własne źródło utrzymania (matka wnioskodawczyni pobiera świadczenie miesięczne w wysokości 522,19 zł, zaś ojciec w wysokości 1.237, 50 zł). Dodatkowo mąż wnioskodawczyni pomaga finansowo swojej matce, która jest obciążona spłatą kredytu zaciągniętego na zakup mieszkania. Pomoc ta, według oświadczenia matki D. J., wynosi 500,00 zł miesięcznie. Matka pobiera świadczenie emerytalno – rentowe w kwocie netto 2.059,53 zł. Prezes ZUS przyznał, iż kwota zadłużenia zobowiązanej jest znaczna, jednak należności mogą być spłacane stopniowo, co przewiduje przepis art. 29 u.s.u.s., gwarantując osobie zobowiązanej wstrzymanie biegu odsetek za zwłokę począwszy od następnego dnia po dniu wpływu wniosku o udzielenie ulgi, a spłacając zadłużenie strona uniknie negatywnych konsekwencji mających wpływ na zakres oraz wysokość przyszłych świadczeń, jakie płatnikowi będą przysługiwać z tytułu ubezpieczeń społecznych określone w art. 5 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych [t.j. Dz.U. 2004 r., nr 39, poz. 353 z późn. zm.] stanowiącym, iż przy ustalaniu prawa do emerytury lub rent dla płatników składek – zobowiązanych do opłacania składek na własne ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie uwzględnia się okresu, za które nie zostały opłacone składki, mimo podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w tym okresie.
Organ wskazał ponadto na znajdującą się w aktach sprawy dokumentację dotyczącą kilkakrotnych włamań w latach 2001-2002 do prowadzonej przez zobowiązaną [...] oraz na fakt, iż policyjne dochodzenia w tym zakresie zostały umorzone wobec niewykrycia sprawców przestępstw.
Dodatkowo organ wyjaśnił, iż zadłużenie figurujące na koncie strony jest następstwem nieopłacenia składek nie tylko na ubezpieczenie własne, lecz także ubezpieczenia pracowników. Prezes ZUS ponownie wskazał, iż możliwość umorzenia należności z tytułu składek wyklucza art. 30 ustawy, zgodnie z którym do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s.
Powyższą decyzję strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i podniosła, iż spełnia warunki do umorzenia składek i odsetek, a organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Pismem datowanym z 6 czerwca 2007 r. uzupełniono treść skargi i decyzjom wydanym przez organy rentowe zarzucono: naruszenie przepisu art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s. poprzez przyjęcie, iż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności z tytułu składek mimo zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności i jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; naruszenie przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie przepis ten nie ma zastosowania, mimo, iż przypadek skarżącej jest na tyle uzasadniony, że bez względu na stwierdzony przez organ brak całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek powinny zostać umorzone, oraz naruszenie art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i słuszny interes obywateli. Skarżąca podniosła, iż organ w stopniu niedostatecznym rozważył indywidualny interes skarżącej w umorzeniu należności z tytułu składek i w tym miejscu odniosła się do nieodwracalnych w jej opinii strat poniesionych skutkiem przestępstw dokonanych na szkodę [...], w której kiedyś prowadziła działalność gospodarczą oraz wskazała, że skutkiem niewykrycia sprawców tych przestępstw niemożliwe stało się wystąpienie z roszczeniami odszkodowawczymi. Strona dodała, że organ nie uwzględnił i nie zbadał podnoszonych przez nią faktów związanych z nieodwracalna niemożnością odzyskania należności od dłużników, a stan zdrowia skarżącej udokumentowany m.in. przez chirurga i ortopedę uniemożliwia jej sugerowany przez organ powrót do aktywności zawodowej i możliwości zarobkowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, iż kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych oraz składek na określone fundusze została ustanowiona ustawą z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw [Dz. U. Nr 121, poz. 1264]. Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił – z dniem 1 lipca 2004 r. – brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych – sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącej z dnia 1 marca 2006 r. (wpływ do organu w dniu 2 marca 2006 r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przez należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.).
Zgodnie z art. 28 powołanej ustawy Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec strony skarżącej. Organy orzekające w sprawie prawidłowo wskazały, że wobec zobowiązanej nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 u.s.u.s. z uwagi na osiąganie stałego źródła dochodu przez męża skarżącej w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.226,26 zł. Powołał się przy tym na regulację zawartą w art. 26 i 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 1997r. Nr 137, poz. 926 z poźn. zm.), mającą zastosowanie w związku z art. 31 u.s.u.s., która stanowi, że płatnik odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania składkowe; w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność ta obejmuje majątek odrębny płatnika oraz majątek wspólny płatnika i jego małżonka. W sprawie nie zachodzi więc sytuacja całkowitej nieściągalności. Organ nie wyczerpał w tym momencie możliwości dochodzenia należności w postępowaniu egzekucyjnym, zaznaczono jednocześnie, iż składki, co do zasady, ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, od chwili, w której stały się wymagalne, i w tym też okresie ZUS może dochodzić należności w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. nr 110, poz. 968 z późn. zm.).
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż naruszono prawo materialne przyjmując, że w jej przypadku nie zachodzą przypadki nieściągalności określone art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s., należy podnieść, że już tylko z powyższych wywodów organu administracji, wynika, że zarzut ten nie ma oparcia w stanie faktycznym sprawy. Słusznie odwołano się do solidarnej odpowiedzialności małżonków za zobowiązania z tytułu zaległych składek. Ponadto wskazując na przesłankę stwierdzenia nieściągalności przewidzianą w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. skarżąca cytuje tylko część przepisu, cały przepis stanowi bowiem, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: " nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa" . Nie wystarczy zatem, jak sugeruje M. J., aby nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, konieczne jest zarazem, aby brak było innych osób, które odpowiadają wspólnie ze zobowiązanym lub na które taką odpowiedzialność można przenieść. Jest niesporne w sprawie, iż skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek posiada stałe dochody z tytułu stosunku pracy, które mogą podlegać egzekucji.
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365; powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r."), gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.
Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził iż dochód osiągany przez męża skarżącej oraz jej rodziców pozwala na zaspokajanie potrzeb bytowych rodziny. Sytuacja materialna skarżącej nie jest na tyle ciężka, aby mogła prowadzić do umorzenia zadłużenia. Organ nawiązał do możliwości uzyskania dochodu przez zobowiązaną w postaci świadczenia rentowego, jeśli nabędzie do tego prawo oraz możliwości powrotu do aktywności zawodowej i możliwości zarobkowania.
Słusznie też, co już wyżej wspomniano, organ odwołał się do solidarnej odpowiedzialności małżonków za zobowiązania z tytułu zaległych składek. Jest to o tyle istotne, iż w ramach wskazanych w decyzji przepisów o postępowaniu egzekucyjnym ochrona wynagrodzenia za pracę związana jest z wysokością minimalnego wynagrodzenia. A zatem ustawodawca w istocie przewiduje swoisty próg, który ma zapewniać minimum egzystencji. Należy więc przyjąć, iż ewentualne przeznaczanie "nadwyżki" wynagrodzenia na spłatę zadłużenia z tytułu składek nie może stać w kolizji z przepisem § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Tym samym nie jest dowolnym wniosek organów, iż stan majątkowy skarżącej w rozpoznanej sprawie nie jest taki, aby prowadził do pozbawienia możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych przy jakiejkolwiek spłacie istniejącego zadłużenia. Skoro organ jest władny w świetle prawa egzekwować na drodze przymusu administracyjnego (sądowego) określone kwoty, to tym bardziej należy przyjąć istnienie możliwości ich dobrowolnego uiszczania przez zobowiązanego. W tej sytuacji nie bez znaczenia jest również mocno akcentowana przez organy orzekające możliwość wystąpienia do Zakładu o zawarcie układu ratalnego, co gwarantuje osobie zobowiązanej wstrzymanie biegu odsetek za zwłokę począwszy od dnia następnego po dniu wpływu wniosku o udzielenie ulgi (art. 29 ust. 2 u.s.u.s.). Wprawdzie niniejsza sprawa dotyczy umorzenia należności, niemniej jednak brak podjęcia jakichkolwiek działań w zakresie zawarcie układu ratalnego przez skarżącą świadczy o niepodejmowaniu wszelkich możliwych starań zmierzających do zniwelowania istniejącego zadłużenia. Jest to o tyle istotne, iż organ podnosi również, że skarżąca nie posiada innych zaległości lub zobowiązań. Taki stan rzeczy świadczy więc o ich systematycznym zaspokajaniu. W tej sytuacji nie jest także pozbawiony podstaw wniosek organu, iż skarżąca może uiszczać należności z tytułu składek bez skutku o jakim mowa w analizowanym przepisie.
Wreszcie, należy podzielić pogląd organu, iż nie jest bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny fakt dobrowolnego wspierania swojej matki przez męża skarżącej, niebagatelną z punktu widzenia dochodów rodziny kwotą – 500 zł miesięcznie. Matka D. J. posiada bowiem własny dochód w postaci świadczenia emerytalno – rentowego w znacznej wysokości 2.059, 53 zł miesięcznie.
Nie można także podzielić zarzutu, iż organ sprzecznie ze stanem faktycznym ustalił jakoby skarżąca mogła powrócić do "aktywności zawodowej i możliwości zarobkowania". Organ bowiem sytuację skarżącej w tym zakresie ocenił tylko hipotetycznie i wariantowo, albowiem powoływała się ona w toku postępowania na swój zły stan zdrowia i starania o rentę, z drugiej jednak strony do chwili wydania decyzji w drugiej instancji nie uzyskała w tym zakresie stosownego orzeczenia. W tej sytuacji wyrażony przez ZUS pogląd, iż czy to otrzymywanie dochodu w postaci świadczenia rentowego, czy to powrót do aktywności zawodowej może przyczynić się do poprawy sytuacji skarżącej, nie narusza, zdaniem sądu reguł procesowych związanych z oceną materiału dowodowego. W ty miejscu należy również przypomnieć, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie ZUS. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów skarżąca może ponownie wystąpić do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ, bowiem wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Na koniec wreszcie należy odnieść się do zarzutu skarżącej, iż organ pominął podnoszone w toku postępowania administracyjnego okoliczności powstania zadłużenia. Twierdzenie to nie znajduje odzwierciedlenia w treści decyzji, albowiem w rozstrzygnięciu z dnia [...].09.06r., organ wspomniał, iż w aktach sprawy znajduje się dokumentacja wskazująca, że nieznani sprawcy w latach 2001 – 2002 włamywali się do prowadzonej przez zobowiązaną [...] i że dochodzenia umarzano wobec niewykrycia sprawców. Ponadto, zdaniem sądu – co do zasady – okoliczności w jakich powstało zadłużenie nie są okolicznościami, od których uzależnione jest umorzenie zaległości. Mogą one co prawda w niektórych sytuacjach być ocenione jako istotne, ale tylko wówczas, gdy znajdą przełożenie na przesłanki przewidziane w art. 28 u.s.u.s. W przypadku skarżącej tak nie jest, gdyż nie spowodowało to ani całkowitej nieściągalności, ani też, co wyżej wykazano, nie pozbawiło zobowiązanej i jej rodziny możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych.
Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organ sytuacja wnioskodawczyni. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w art. 28 u.s.u.s. oraz ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności. W związku z powyższym w toku postępowania nie doszło też do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa).
Dla ścisłości dodać należy, że wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło