II SA/Gl 125/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpoznaniu wniosku adwokata M. B. – pełnomocnika M. K., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego samego organu z dnia [...] roku o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...] roku o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa – uchyliło swoją wcześniejszą decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] roku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony skarżącej zaskarżył decyzję w części umarzającej postępowanie w sprawie zarzucając naruszenie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) oraz art. 77 § 1 kpa. W piśmie procesowym z dnia [...] 2007 roku pełnomocnik poinformował, że M. K. zmarła w [...] roku i dołączył odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika, iż M. K. zmarła w dniu [...] roku. Jednocześnie wskazany został jej następca prawny w osobie M. K. (syn), z którego udziałem toczyło się dalej postępowanie sądowoadministracyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z odmiennych przyczyn, aniżeli te, które zostały w niej podniesione. Wskazać należy w pierwszej kolejności, że sądy administracyjne powołane zostały do kontroli legalności decyzji administracyjnych, a kontrola ta polega na badaniu zgodności zaskarżonych aktów z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja wydana została w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z art. 107 § 1 kpa jednym z koniecznych składników decyzji administracyjnej jest oznaczenie adresata tej decyzji. Organ w zaskarżonej decyzji, podobnie jak w poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] roku jako adresata wskazał M. K., reprezentowaną przez pełnomocnika – adw. M. B.. Jak się okazało w toku postępowania sądowego, M. K. zmarła w dniu [...] roku, a więc na blisko [...] miesięcy przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W takich okolicznościach faktycznych jest oczywistym, że M. K. nie była i nie mogła być stroną w sprawie w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a wydanie decyzji w stosunku do niej powoduje jej nieważność z mocy art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Już z samych powyższych okoliczności wynika, że na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. musiało dojść do stwierdzenia przez Sąd nieważności kontrolowanej decyzji. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, oparto na przepisie art. 152 p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, a to wobec braku stosownego wniosku w tym przedmiocie (art. 210 § 1 p.s.a.). Niezależnie jednak od powyższego Sąd zwraca uwagę, że w aktach administracyjnych brak jest odpisu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] roku, Nr [...], przekazującego sprawę do załatwienia według właściwości przez SKO w C.. Postanowienie to zostało powołane w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji Sąd nie jest w stanie dokonać kontroli tego postanowienia, a z kolei dla Kolegium jest ono wiążące. Nie zmienia to jednak faktu, że rozpoznając sprawę ponownie Kolegium winno w pierwszej kolejności ustalić, czy jest organem właściwym w sprawie i w zależności od tego ustalenia rozważyć zasadność ewentualnego wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego względnie, uznając się organem niewłaściwym – rozważyć wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Zwrócić przyjdzie uwagę, że kwestia właściwości organów w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez prezydium właściwej rady narodowej na podstawie przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie tego dekretu, nie została jednolicie rozstrzygnięta w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności takiej decyzji jest minister właściwy do spraw rolnictwa i rozwoju wsi. W tym zakresie Sąd w pełni podziela argumentację przedstawioną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2006 roku, sygn. akt I OW 269/05 (LEX nr 198364). Kolegium ustali także, w związku z treścią art. 30 § 4 kpa, grono osób będących następcami prawnymi zmarłej M. K.. Wobec powyższego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miały już znaczenia pozostałe zarzuty skargi naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stąd też nie było potrzeby ich rozważenia.