III SA/Wa 1186/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec (spr.), Sędzia WSA Joanna Tarno, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o podatek akcyzowy 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...], 2) określa, że postanowienia, których nieważność stwierdzono nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz S. Sp. z o.o. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 1186/07 Uzasadnienie Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...]kwietnia 2007 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 i art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako O.p.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], którym skarżącej spółce z o.o. S. odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji. Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka pismem z dnia 21 maja 2004 r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia umożliwiającego odbiór gazu propan-butan ze składu podatkowego. W związku z w/w wnioskiem organ pierwszej instancji przesłał do podatnika pismo z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], w którym poinformował skarżącą spółkę o treści obowiązujących przepisów mających zastosowanie przy nabywaniu gazu propan-butan w procedurze zawieszenia poboru akcyzy, a także o tym, że stosowanie tej procedury uzależnione jest od posiadania przez nabywcę statusu składu podatkowego. W dniu 14 kwietnia 2006 r. do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. wpłynął wniosek skarżącej spółki o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]. We wniosku tym nie wskazano podstawy prawnej na, której strona skarżąca oparła żądanie stwierdzenia nieważności pisma z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]. Organ wezwał skarżącą spółkę do wskazania podstawy prawnej wniesionego przez nią żądania stwierdzenia nieważności w/w pisma, jednakże spółka podstawy tej nie wskazał. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] na podstawie art. 165a § 1 O.p. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zaskarżenia pisma z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia organ stwierdził, że przedmiotowe pismo nie było decyzją w rozumieniu art. 207 O.p., gdyż nie zawierało rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o wydanie zaświadczenia uprawniającego do stosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy przy zakupie gazu propan-butan. Pismo to nie zawierało uzasadnienia faktycznego, gdyż było jedynie informacją o treści obowiązujących przepisów prawa i nie odnosiło się do konkretnego stanu faktycznego. Zdaniem organu okoliczności te przesądzały o tym, że na podstawie art. 165a § 1 O.p. należało odmówić skarżącej spółce wszczęcia postępowania. Na postanowienie organu pierwszej instancji skarżąca spółka wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Celnej w W. W zażaleniu m.in. podniesiono, że postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 248 § 2 O.p. regulujących właściwość organów do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Celnej w W utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia organ stwierdził, że przedmiotem stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie przepisów art. 247 § 1 pkt 1-8 może być wyłącznie decyzja ostateczna. Organ wskazywał, że pismo z dnia[...] czerwca 2004 r. nr [...], którego stwierdzenia nieważności zażądała skarżąca spółka nie było decyzją w rozumieniu art. 207 O.p., gdyż nie zawierało podstawy prawnej i rozstrzygnięcia. Z uwagi na to, że wniosek skarżącej spółki nie dotyczył decyzji administracyjnej nie mogły mieć do niego zastosowania przepisy o stwierdzeniu nieważności decyzji. Organ stwierdził również, że zarzut naruszenia przepisów art. 28 § 2 O.p. był bezzasadny. Na postanowienie organu drugiej instancji spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzuciła, że postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Spółka podnosiła, że organy bezzasadnie uznały iż pismo, którego dotyczył jej wniosek o stwierdzenia nieważności decyzji nie było w rzeczywistości decyzją. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W., powołując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, zarzuty podniesione w skardze uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Strona skarżąca zasadnie podniosła w skardze , że postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie z treścią art. 248 § 2 O.p. właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest: 1) organ wyższego stopnia, 2) minister właściwy do spraw finansów publicznych, dyrektor izby skarbowej, dyrektor izby celnej lub samorządowe kolegium odwoławcze, jeżeli decyzja została wydana przez ten organ, 3) minister właściwy do spraw finansów publicznych, jeżeli decyzja została wydana przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej, z tym że w tym przypadku postępowanie może być wszczęte wyłącznie z urzędu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego właściwy jest organ wyższego stopnia - art. 248 § 2 pkt 1 O.p. Zgodnie z treścią art. 13 § 1 pkt 2 lit. a) i § 3 O.p. organem wyższego stopnia w stosunku do Naczelnika Urzędu Celnego jest Dyrektor Izby Celnej. Rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w pierwszej kolejności wymaga zbadania tego wniosku w celu stwierdzenia czy spełnione zostały przesłanki podmiotowe i przedmiotowe do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Przesłanka podmiotowa zostanie spełniona, gdy wniosek zostanie złożony przez uprawniony podmiot. Wniosek o stwierdzenie nieważności będzie spełniał przesłankę przedmiotową, gdy wskazana w nim forma działania organu podatkowego, o której stwierdzenie nieważności wystąpi strona, będzie decyzją podatkową lub postanowieniem, o którym mowa w art. 219. O.p. Jeżeli w wyniku wstępnego badania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia organ stwierdzi, że wniosek ten nie spełnia, którejś z wymienionych przesłanek, to na podstawie art. 249 § 1 O.p. obowiązany będzie odmówić w formie decyzji wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Zgodnie z treścią art. 165a § 1 wystąpienie w postępowaniu zwyczajnym przesłanki negatywnej prowadzenia postępowania podatkowego skutkuje obowiązkiem wydania przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z treścią art. 249 § 1 O.p. organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4. Użycie przez ustawodawcę w przepisie art. 249 § 1 O.p. zwrotu w "szczególności" oznacza, że organ odmawia w formie decyzji wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności także w przypadku wystąpienia przesłanek negatywnych prowadzenia postępowania w przedmiecie nieważności, innych niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu. Zatem należało stwierdzić, że odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji powinna mieć zawsze formę decyzji. W niniejszej sprawie organy orzekły w formie postanowienia czym naruszyły art. 249 § 1 pkt 1-2 O.p. Jeżeli wniosek spełnia przesłanki podmiotowe i przedmiotowe organ przystępuje do drugiej fazy postępowania, której celem jest wydanie decyzji, w której organ: - stwierdza nieważność decyzji lub - odmawia stwierdzenia nieważności lub - na podstawie art. 247 § 2 O.p. odmawia stwierdzenie nieważności decyzji uwagi na upływ terminów określonych w art. 68 i 70 O.p. i na podstawie art. 247 § 3 O.p. stwierdza, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie art. 248 § 2 O.p. zwrotu "właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności jest" oznacza, że w przepisie tym ustawodawca wskazał organy właściwe do przeprowadzenia całego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Nie do przyjęcia jest twierdzenie, że zwrot "sprawa stwierdzenia nieważności" obejmuje wyłącznie drugi ze wskazanych etapów postępowania, gdyż wniosek taki byłby sprzeczny ze znaczeniem tego zwrotu. Jak już Sąd wskazał z treści przepisów regulujących stwierdzenie nieważności decyzji wynika, że instytucja ta obejmuje uprawnienie do zainicjowania postępowania mającego na celu dokonanie przez organ oceny, czy decyzja jest dotknięta wadami określonymi w art. 247 § 1 pkt 1-8 O.p. oraz przysługujące organowi uprawnienie do wydania jednej z wymienionych wyżej decyzji, w której organ ocenie, czy decyzja dotknięta jest wadą nieważności. Uznanie, że organy wymienione w przepisach art. 248.p. § 2 pkt 1-3 O.p. uprawnione są wyłącznie do wydania decyzji: - stwierdzającej nieważność decyzji lub - odmawiającej stwierdzenia nieważności lub - odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 2 O.p. uwagi na upływ terminów określonych w art. 68 i 70 O.p. i stwierdzającej na podstawie art. 247 § 3 O.p., że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, byłoby możliwe jedynie w przypadku, gdyby przepis art. 248 § 2 O.p. wyraźnie tak stanowił. Skoro jednak przepis ten rozstrzyga o właściwości w sprawie stwierdzenia nieważności to należy przez to rozumieć właściwość do przeprowadzenia całego postępowania dotyczącego wniosku o stwierdzenie nieważności w tym również kompetencję do badania wstępnego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie w pierwszej instancji zostało wydane przez organ niewłaściwy, co na podstawie art. 247 § 1 pkt 1 stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. Wobec występującego w niniejszej sprawie naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów o właściwości organ drugiej instancji na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. b) O.p. obowiązany był do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji. Wydając zaskarżone postanowienie, którym utrzymano w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, organ drugiej instancji w sposób rażący naruszył przepis i przepis art. 249 § 1 O.p. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie brak było aktu administracyjnego wydanego przez właściwy organ pierwszej instancji, Sąd uznał, że przedwczesnym było ocenianie pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. Zdaniem Sądu ocena ta będzie możliwa po wydaniu decyzji przez właściwy organ. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).