III SA/Po 583/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi P.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/W. Długaszewska /-/M. Lorych - Olszanowska /-/M. Górecka Dyrektor Urzędu Celnego przyjął zgłoszenie celne SAD OBR nr [...] z dnia [...] roku, obejmując samochód osobowy marki Renault Kangoo nr [...] procedurą dopuszczenia do obrotu i określając kwotę długu celnego w oparciu o obniżoną stawkę celna dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej, na podstawie deklaracji sporządzonej na fakturze nr [...] z dnia [...] roku. W związku z pismem Urzędu Celnego z dnia [...] roku o przeprowadzenie wyrywkowej weryfikacji polegającej na sprawdzeniu prawidłowości wystawienia oraz rzetelności danych zawartych w umowie kupna sprzedaży nr [...] z dnia [...] roku wskazanego wyżej samochodu, niemieckie władze celne dokonały weryfikacji - odpowiadając pismem [...] roku. Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] roku nr [...] ,wydaną na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 13, art. 20, art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt 2 b i c, art. 83 § 1 i 3, art. 85, art. 209, art. 231 §1 pkt 1, art. 262 i art. 266 Kodeksu celnego, art. 16 ust. 1 lit. b, art. 21 ust. 1 lit. b i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kraju pochodzenia, preferencji, zastosowanej stawki celnej i obliczenia kwoty długu celnego oraz ustalił tę kwotę w oparciu o autonomiczną stawkę celną w wysokości [...] zł, wzywając importera -P.B. do uiszczenia niedoboru cła w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, m.in., że wyniki weryfikacji dokonanej w niniejszej sprawie przez niemieckie władze celne (wiążące dla organów polskich ) nie potwierdziły rzetelności danych deklaracji zawartej w fakturze, będącej załącznikiem do zgłoszenia celnego. Importer dwukrotnie w trakcie postępowania przełożył dokument - oświadczenie dostawcy samochodu firmy "A" AG z [...] roku , informujące o jego pochodzeniu z obszaru Unii Europejskiej, jednakże zdaniem organu celnego, nie spełniało ono wymogów określonych w Protokole nr 4 Układu Europejskiego, w szczególności wynikających z postanowień art. 16, w myśl którego produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR 1 lub deklaracji na fakturze wg wzoru zamieszczonego w załączniku do protokołu. Warunki sporządzania takiej deklaracji na fakturze również są sformalizowane, a jeden z nich ( art. 21 pkt,3) stanowi, że eksporter sporządzający deklarację na fakturze zobowiązany jest do przedłożenia, na żądanie władz celnych kraju eksportu, wszystkich odpowiednich dokumentów, potwierdzających status pochodzenia produktów. W przedmiotowej sprawie eksporter nie spełnił powyższych warunków, co spowodowało, iż weryfikacja niemieckich władz celnych była negatywna. P.B. odwołał się od wskazanej wyżej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego, podnosząc, iż dokument z 22 czerwca 2001 roku potwierdza w dostateczny sposób preferencyjne pochodzenie pojazdu, nie może mieć zatem znaczenia fakt, iż eksporter nie dostarczył go w odpowiednim czasie niemieckim władzom celnym, przeprowadzającym weryfikację deklaracji. Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] roku, po rozpoznaniu odwołania , utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał , iż przedstawione przez stronę oświadczenie dostawcy z dnia 21 czerwca 2002 roku nie dokumentuje preferencyjnego pochodzenia przedmiotowego samochodu w sposób uprawniający do zastosowania obniżonej stawki celnej. To eksporter ma obowiązek przedstawienia dokumentów, które potwierdzałyby jego oświadczenie zawarte w deklaracji, którą złożył na fakturze i to , jak wskazał organ, pod sankcją nie potwierdzenia przez organ celny pochodzenia towaru, które deklaruje eksporter. Dlatego, mimo starań podjętych przez stronę w celu wyjaśnienia statusu pochodzenia przedmiotowego samochodu, Naczelnik Urzędu Celnego nie mógł uwzględnić w decyzji przedstawionego przez stronę oświadczenia, podobnie jak nie może tego uczynić Dyrektor Izby Celnej . Nie pozwalają na to postanowienia Protokołu 4 do Układu Europejskiego. Każdy fakt ujawnienia nieprawidłowości w określeniu preferencyjnego pochodzenia towaru skutkuje odmową wszelkich preferencji. W przedmiotowej sprawie negatywny wynik weryfikacji uniemożliwia zastosowanie stawki celnej obniżonej. P.B. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się uznania preferencyjnego pochodzenia samochodu i utrzymania preferencyjnej stawki celnej. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż z poczynionych przez niego ustaleń w niemieckiej formie Auto - Plus wynika, iż na zapytanie niemieckiego urzędu celnego firma wysłała kopię rachunku sprzedaży z zamieszczoną deklaracją o unijnym pochodzeniu oraz odrębne pismo, w którym wyjaśniła, że sprzedany samochód Renault Kangoo posiada preferencyjne pochodzenie oraz, że dowód na to można uzyskać w niemieckim przedstawicielstwie Renault Niemcy. Koszt uzyskania tego dokumentu to 100 DM. Firma Auto - Plus nie dostarczyła tego dokumentu, uważając, że informacje dostarczone są wystarczające. Skarżący zapłacił 100DM i poprosił firmę Auto - Plus by wystąpiła do francuskiego przedstawicielstwa w Niemczech o wydanie świadectwa pochodzenia samochodu. Otrzymany dokument skarżący przedstawił w urzędzie celnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 grudnia 2005 roku uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 11 lutego 2003 roku. Dyrektor Izby Celnej wniósł skargę kasacyjną od wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2007 roku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. W uzasadnieniu wyroku z dnia 19 maja 2007 roku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał , iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji winien: 1. Przeprowadzić dowód uzupełniający z tłumaczenia na język polski sporządzonego przez niemieckie władze celne wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia 2. Ocenić czy organy celne prawidłowo uznały, że w świetle odpowiedzi niemieckich władz celnych deklaracja pochodzenia pojazdu sporządzona na fakturze nie może być uznana za dowód preferencyjnego pochodzenia pojazdu 3. ocenić, czy organy celne odmawiając wartości dowodowej przedłożonemu przez P.B. oświadczeniu dostawcy stwierdzającemu, że pojazd został wyprodukowany w Unii wyjaśniły, dlaczego treść tego dowodu nie wskazuje na występowanie w sprawie wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 32 ust. 6 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego uzasadniających zastosowanie preferencji celnych. Z treści pisma niemieckich władz celnych przesłanego polskim organom celnym, jako wynik przeprowadzonej weryfikacji, dotyczącej sprawdzenia prawidłowości wystawienia oraz rzetelności danych zawartych w umowie kupna sprzedaży nr [...] z dnia [...]roku samochodu Renault Kangoo wynika, iż w wyniku kontroli stwierdzono, że towar wymieniony w załączonym dowodzie pochodzenia nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Porozumienia między Wspólnotami Europejskimi a Polską ( zgodnie z art. 16 w powiązaniu z art. 2 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony w Wspólnotami Europejskimi z drugiej strony). W oparciu o uzyskany wynik weryfikacji, organy celne uznały, że deklaracja pochodzenia pojazdu sporządzona na fakturze, będąca załącznikiem do zgłoszenia celnego, nie może być uznana za dowód preferencyjnego pochodzenia pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż należy ocenić, czy organy celne prawidłowo uznały, że w świetle odpowiedzi niemieckich władz celnych deklaracja pochodzenia pojazdu sporządzona na fakturze nie może być uznana za dowód preferencyjnego pochodzenia pojazdu. Nie ulega wątpliwości, że art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego stanowi jedyną podstawę do weryfikacji dowodów pochodzenia towaru w zakresie nim objętym. Słusznie zatem organ celny argumentował, że informacja niemieckich władz celnych udzielona w tym trybie jest jedyną i wystarczającą w tej sprawie podstawą do tego, by wobec importowanego towaru odmówić zastosowania obniżonej stawki celnej. Należy jednak zwrócić uwagę na treść art. 32 ust. 5 Protokołu. Zgodnie z tym przepisem władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej, jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski lub z innego kraju wymienionego w artykule 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu. Z treści pisma niemieckich władz celnych wynika jedynie to, że towar wymieniony w załączonym dowodzie pochodzenia nie jest towarem pochodzącym ( zgodnie z art. 16 w powiązaniu z art. 2 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony w Wspólnotami Europejskimi z drugiej strony). Nie budzi wątpliwości Sądu, że wyniki weryfikacji są wiążące dla organów celnych. Zauważyć jednak należy, na co wyraźnie wskazuje przepis art. 32 Protokołu, że wiążące dla organów celnych są wyniki, które - odpowiadają wymogom wskazanym w art. 32 Protokołu- tj. takie które umożliwiają wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub z innego kraju wymienionego w artykule 4 i czy spełniają inne wymogi Protokołu, co wymaga badania i oceny organu celnego Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy - tj., złożenia do akt dokumentu - oświadczenia dostawcy informującego o pochodzeniu towaru z obszaru Unii Europejskiej, którego organ nie kwestionował , jak i w związku z samą treścią pisma władz niemieckich, które ogólnie powołały przepisy art.16 i art. 2 Protokołu, bez konkretnego wskazania w jakim zakresie dotyczą one weryfikowanego towaru, jak i nie przedstawiły jakiejkolwiek informacji odnośnie autentyczności sprawdzanych dokumentów, nie można przyjąć, aby organy celne dokonały prawidłowej oceny wyniku weryfikacji. W świetle bowiem przedłożonego organom oświadczenia dostawcy samochodu firmy "A" AG z 22 czerwca 2001 roku , informującego o pochodzeniu samochodu z obszaru Unii Europejskiej, uzyskana informacja władz niemieckich budzi wątpliwości. W takim zaś wypadku, zgodnie z art. 32 ust. 6 Protokołu brak wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów skutkuje odmową wszelkich preferencji, jednakże pod warunkiem, że w sprawie nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności. To zaś oznacza, iż zanim organ celny odmówi wszelkich preferencji musi dokonać w tym zakresie odpowiednich ustaleń, czy w tej konkretnej sprawie występują wyjątkowe okoliczności uzasadniające zastosowanie preferencji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność dokonania przez Sąd I instancji oceny, czy organy celne odmawiając wartości dowodowej przedłożonemu przez P.B. oświadczeniu dostawcy stwierdzającemu, że pojazd został wyprodukowany w Unii wyjaśniły, dlaczego treść tego dowodu nie wskazuje na występowanie w sprawie wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 32 ust. 6. Jak wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji , organy nie tylko nie wyjaśniły dlaczego treść tego dowodu nie wskazuje na występowanie w sprawie wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 32 ust. 6 Protokołu uzasadniających zastosowanie preferencji celnych, ale w ogóle okoliczności tej i tego dowodu nie rozważały w świetle wskazanego przepisu. Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie, iż mimo starań podjętych przez stronę w celu wyjaśnienia statusu pochodzenia przedmiotowego samochodu Naczelnik Urzędu Celnego nie mógł uwzględnić w decyzji przedstawionego przez stronę oświadczenia, podobnie jak nie może tego uczynić Dyrektor Izby Celnej , gdyż nie pozwalają na to postanowienia Protokołu 4 do Układu Europejskiego. Zdaniem Organu II Instancji deklaracja dostawcy nie mogła podlegać zwykłym regułom oceny dowodów, gdyż jej przedstawienie nie mogło wywrzeć żadnych skutków dla zgłaszającego. Zauważyć jednak należy, iż wbrew stanowisku organu II instancji, na co wskazał NSA, należało rozważyć, czy treść tego dokumentu nie stanowi dowodu wskazującego na występowanie w sprawie wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 32 ust. 6 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego uzasadniających zastosowanie preferencji celnych. Organy zaś, co wynika z uzasadnień obu decyzji, zdają się przyjmować, iż dokument ten został przedłożony w celu "zastąpienia" dokumentu stanowiącego dowód pochodzenia w rozumieniu art. 16 Protokołu. Reasumując, Sąd uznał, iż organ celny błędnie przyjął, iż z treści przepisu art. 32 Protokołu 4 do Układu Europejskiego wynika dla organów celnych bezwzględny zakaz dokonywania jakiejkolwiek oceny uzyskanego wyniku weryfikacji w niniejszej sprawie, podczas gdy z przepisu tego ( ust. 5 i 6 ) wynika, że organy muszą ocenić, czy uzyskane wyniki są takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub z innego kraju wymienionego w artykule 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu. Zdaniem Sądu, jak wskazano wyżej, z uwagi na treść przedłożonego do sprawy oświadczenia dostawcy, jak i w związku z treścią pisma niemieckich władz celnych, uzyskane w trakcie weryfikacji informacje nie były wystarczające, co obligowało organ do zastosowania przepisu art. 32 ust. 6, tj. zbadania, czy w sprawie nie zaistniały wyjątkowe okoliczności i przeprowadzenia w tym celu dowodu z przedłożonego oświadczenia firmy "A" AG z 22 czerwca 2001 roku , informującego o pochodzeniu samochodu z obszaru Unii Europejskiej, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny uwzględni poczynione wyżej rozważania. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U .Nr 153, poz.1270 ), orzekł, jak w sentencji. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ M. Górecka D.W.d