II SA/Po 260/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka /spr./ Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi K. i W.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 217 zł (dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, IV. przyznaje adwokatowi S.R. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu, kwotę 292,80 zł (w tym 52,80 zł tytułem podatku od towarów i usług). /-/ B.Drzazga /-/ A.Łaskarzewska /-/ J.Szaniecka Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 105 § 1 kpa i art. 104 kpa umorzył postępowanie administracyjne w sprawie parkanu zlokalizowanego na działce o numerze ewidencyjnym [...] w G. przy ul. [...]. Organ I instancji uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że na powyższej działce inwestor wykonał parkan o konstrukcji składającej się z czterech słupków stalowych o średnicy 80 mm. Pola między słupkami wypełniono arkuszami blachy ocynkowanej w ramie z kątownika 40 mm na 40 mm. Parkan został zamontowany w odległości około 80 cm od płotu oddzielającego działkę inwestora od działki sąsiedniej o numerze [...]. Przy czym jeden skrajny słupek parkanu został zamontowany na granicy działek i stanowi równocześnie część konstrukcyjną bramy wjazdowej na posesję inwestora. Wysokość parkanu wynosi 2,75 m. Roboty budowlane obejmujące zainstalowanie powyżej opisanego parkanu wykonano na podstawie zgłoszenia złożonego w Wydziale Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego z dnia [...] r. (nr [...]). Organ nadzoru budowlanego I instancji stwierdził, że przedmiotowy parkan został wykonany zgodnie ze zgłoszeniem (art. 30 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego), zatem postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. W. G. w piśmie z dnia [...] r. złożył odwołanie od powyższej decyzji domagając się ponownego rozpoznania sprawy. Odwołujący się wskazał na brak jednolitości w zakwalifikowaniu parkanu do konkretnego rodzaju budowli. Podniósł, że parkan jest uciążliwy z uwagi na hałas, jaki powoduje pod wpływem niewielkiego nawet wiatru oraz oślepianie przez odbite od niego promienie słońca. Parkan utrudnia także dostęp światła przez wychodzące na jego stronę okno, w budynku skarżących, a wreszcie narusza zasady współżycia społecznego istotne zwłaszcza na terenie ścisłej zabudowy mieszkaniowej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że inwestor zawiadomieniem z dnia [...] r. zgłosił zamiar budowy parkanu o wysokości około 3 m, załączając odpowiednią dokumentację. Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu, więc zgłoszenie stało się prawnie skuteczne. Organ stwierdził, że roboty budowlane wykonano zgodnie z prawem. Postępowanie wszczęte przed organem I instancji okazało się, więc bezprzedmiotowe. Inspektor Nadzoru Budowlanego dodatkowo wyjaśnił, że mimo braku spójności w nazewnictwie przedmiotu postępowania, bezspornym pozostaje, że dotyczy ono zrealizowanego na podstawie zgłoszenia ogrodzenia (parkanu). Nadto, organ II instancji powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyr. z dnia 22 kwietnia 1999, sygn. akt IV SA 151/96) podkreślił, że przepisy ustawy prawo budowlane nie określają, że granica między działkami ma być wyznaczona jedynie przez jedno ogrodzenie. W sprawie nie jest też istotne, że inwestor umiejscowił przedmiotowe ogrodzenie kosztem własnej działki. Z drugiej strony organ stwierdził, że nawet w przypadku uznania, że przedmiot postępowania nie jest ogrodzeniem to okoliczność ta nie może stanowić podstawy dla nakazania rozbiórki. Podkreślił, że w orzeczeniu NSA z 30 kwietnia 1999r. (sygn. akt IV SA 1851/96) wyjaśniono, że "Mur wzniesiony na działce skarżącego spełnia funkcję przegrody wygłuszającej, oddzielającej część nieruchomości, na której znajduje się zakład produkcyjny (tartak) od zaplecza socjalno-biurowego. Nie jest to więc ani ogrodzenie, ani żaden inny obiekt budowlany, na który byłoby wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie". Dlatego nawet przy odmiennej kwalifikacji przedmiotowego ogrodzenia nie podlegałoby ono regulacji prawa budowlanego. W konsekwencji brak byłoby podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, a już wszczęte należałoby umorzyć. Odnosząc się do konkretnych zarzutów odwołania organ nadzoru budowlanego wskazał, że w zakresie swoich ustawowych kompetencji uprawniony jest do badania prawidłowości dokonanych zgłoszeń robót budowlanych. W tym zakresie organ bada także ewentualne wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. W niniejszej sprawie wobec niezgłoszenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia sprzeciwu, zgłoszenie stało się skuteczne. Organ nadzoru budowlanego prawidłowo zbadał też, czy roboty budowlane były prowadzone zgodnie ze zgłoszeniem. Wobec faktu, że nie zostały naruszone przepisy prawa budowlanego brak było podstaw do podjęcia przez organ nadzoru działań władczych przewidzianych w ustawie prawo budowlane. Skargę na decyzję organu nadzoru II instancji wnieśli K. i W. małżonkowie G. domagając się jej uchylenia i ponownego rozpoznania sprawy. Skarżący, podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podnieśli, że wzniesiona przez inwestora budowla zaciemnia okna i jest uciążliwa powodując hałas podczas wiatru oraz oślepianie odbitymi od parkanu promieniami słońca. Skarżący wskazali, że brak jest jednoznacznego określenia dla przedmiotu postępowania. W ocenie skarżących organ nadzoru budowlanego II instancji mimo powołania przepisów i orzeczeń NSA nie rozpatrzył konkretnej sprawy będącej przedmiotem interwencji. Skarżący dodali, że w granicy działek istnieje płot z płyt betonowych o wysokości 1,70 m. Od tej wysokości przymocowane zostały do słupów metalowych arkusze blachy ocynkowanej sięgające od 2,75 m do 3,20 m. Taka konstrukcja przebiega na długości 6 metrów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Na rozprawie sądowej uczestnik postępowania S.K. wyjaśnił, że wzniósł dodatkowe ogrodzenie celem odizolowania części swojej nieruchomości (podwórza) od posesji skarżących. Podkreślił, że od wielu lat istnieją między nim i skarżącymi konflikty międzysąsiedzkie. Nadmienił, że sporny płot, o długości 6 metrów odgradza tylko część działki, bowiem wspólna granica ma ponad 30 metrów długości i w granicy tej istnieje płot murowany. W konkluzji uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadziła się do oceny, czy wzniesiony przez inwestora, na podstawie dokonanego zgłoszenia obiekt, określony w owym zgłoszeniu jako parkan stanowi: – urządzenie budowlane w postaci ogrodzenia, o którym mowa w art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. Nr 156 z 2006 r. poz. 1118), – odrębny, samodzielny obiekt budowlany zdefiniowany w art. 3 pkt 3 cyt. wyżej ustawy, tj. budowlę, – inny obiekt, nie podlegający reglamentacji przewidzianej w ustawie - Prawo budowlane. Stosownie do art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, przez urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Do urządzeń takich ustawodawca zaliczył między innymi ogrodzenia. W rozpoznawanej sprawie bezspornym było, że w granicy dzielącej nieruchomość skarżących i inwestora S.K. istnieje ogrodzenie murowane o wysokości 1,70 m i że wspólna granica przebiega na długości ponad 30 metrów. Przedmiotowe ogrodzenie o wysokości 2,75 m i długości 6 m pełni - według wyjaśnień inwestora - funkcję bariery (przegrody) izolującej teren jego podwórza (fragment działki), od zabudowanej budynkiem mieszkalnym części nieruchomości skarżących, przy czym przyczyną jego wzniesienia były konflikty międzysąsiedzkie (por, protokół rozprawy k. 48 - 49 akt sąd, mapa zasadnicza k. 11 akt adm.). W tej sytuacji nie można przyjąć, że przedmiotowe ogrodzenie jest związane z jakimkolwiek obiektem budowlanym inwestora zapewniającym możliwość użytkowania takiego obiektu. W konsekwencji nie było podstaw do uznania, że przedmiotowy obiekt jest urządzeniem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego (por. str. 47 - 48 i 64 - 65 komentarza do ustawy Prawo budowlane pod redakcją prof. Z.Niewiadomskiego - Wyd. C.H.Beck 2006). Wobec tego wymagało rozważenia, czy sporne ogrodzenie jest obiektem budowlanym objętym regulacją Prawa budowlanego, w szczególności budowlą, o której mowa w art. 9 pkt 3 tego prawa, czy też takiej regulacji nie podlega. Organy nadzoru budowlanego obu instancji, w konsekwencji przyjęcia, że inwestor dokonał prawidłowego zgłoszenia zamiaru budowy, powyższej kwestii nie oceniły. Wprawdzie organ odwoławczy nadmienił, że nawet przy założeniu, iż przedmiotowy obiekt nie stanowi ogrodzenia, to i tak nie podlega on reżimowi Prawa budowlanego, to jednak poglądu tego bliżej nie uzasadnił. Nie można bowiem uznać za trafną argumentację organu, odwołującą się do wyroku NSA z 30.IV.1999 r. sygn. IV SA 1851/97 - Lex nr 47196, już tylko z tej przyczyny, że wyrok ten dotyczył sprawy o odmiennym od niniejszej sprawy stanie faktycznym. Uznanie przedmiotowego ogrodzenia za samodzielny, odrębny obiekt budowlany (art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego) oznaczałoby, że zgłoszenie zamiaru jego budowy dokonane zostało przez inwestora z naruszeniem art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego. W rezultacie istniałyby podstawy do zastosowania trybu przewidzianego w art. 51 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W sprawie wymagało zatem wyjaśnienia, czy z uwagi na charakter przedmiotowego obiektu, jego rozmiary, konstrukcję, użyte materiały itp. można ten obiekt zakwalifikować do budowli zdefiniowanych w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i jeśli tak, czy został on wzniesiony zgodnie z wymogami Prawa budowlanego. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152 poz. 1270 ze zm.). Dlatego w oparciu o powołany wyżej przepis oraz art. 135 i 152 cyt. ustawy orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało o art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i objęło wpis od skargi oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Skarżący korzystali z pomocny adwokata ustanowionego z urzędu. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej adwokata ponosi Skarb Państwa (art. 250 ppsa) według stawek i zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości ... z 28.IX.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.). /-/ B.Drzazga /-/ A.Łaskarzewska /-/ J.Szaniecka MK