II SA/Bk 470/07
WyrokWSA w Białymstoku2007-09-27
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Stanisław Prutis, Anna Sobolewska-Nazarczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy całodobowa opieka wychowawcza dla dzieci i młodzieży, sklasyfikowana w PKD, może być prowadzona jako działalność gospodarcza wpisywana do ewidencji działalności gospodarczej, czy też stanowi działalność podlegającą regulacjom ustawy o systemie oświaty lub ustawy o pomocy społecznej, a tym samym nie może być traktowana jako działalność gospodarcza?Ratio decidendi
Działalność polegająca na całodobowej opiece wychowawczej dla dzieci i młodzieży, ze względu na jej specyfikę i regulacje zawarte w ustawie o systemie oświaty oraz ustawie o pomocy społecznej, nie może być uznana za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wpis takiej działalności do ewidencji działalności gospodarczej jest dokonany bez podstawy prawnej i podlega wykreśleniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dotyczącego całodobowej opieki wychowawczej dla dzieci i młodzieży. Organ uznał, że taka działalność nie jest działalnością gospodarczą, lecz podlega przepisom ustawy o systemie oświaty i ustawy o pomocy społecznej, a wpis został dokonany bez podstawy prawnej. Skarżący argumentował, że działalność ta spełnia definicję działalności gospodarczej i może być prowadzona przez podmioty prywatne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. w obecności Prokuratora Okręgowego w S. – K. T. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 7 e ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] marca 2007 roku nr [...] orzekło o wykreśleniu wpisu w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy W. dotyczącego przedsiębiorcy P. S. działającego pod nazwą [...] w części dotyczącej przedmiotu działalności określonego symbolem 85.31.A Całodobowa opieka wychowawcza dla dzieci i młodzieży, jako dokonanego z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny:
W dniu 26 lipca 2001 r. P S. zam. S. dokonał zgłoszenia działalności gospodarczej pod nazwą [...] określając przedmiot działalności jako działalność opiekuńcza i resocjalizacyjna prowadzona przez R. J. – S.. Wójt Gminy W. wpisał zgłoszoną działalność do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...], na potwierdzenie czego wydał zaświadczenie z [...] lipca 2001 r. Nr [...]. Następnie w dniu 18 listopada 2004 roku na wniosek przedsiębiorcy Wójt Gminy W. zmienił powyższy wpis poprzez zmianę przedmiotu działalności na określoną symbolem 85.31.A "Całodobowa opieka wychowawcza dla dzieci i młodzieży" oraz symbolem 85.14.A "Działalność fizjoterapeutyczna" (zaświadczenie o wpisie z [...].11.2004 r. Nr [...]). W wyniku zgłoszenia przez P. S. kolejnej zmiany do istniejącego wpisu w dniu [...] sierpnia 2006 roku dokonano następnej zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej poprzez rozszerzenie przedmiotu działalności o dwie pozycje tj. oznaczoną symbolem 55.23Z "Miejsce krótkotrwałego zakwaterowania pozostałe, gdzie indziej niesklasyfikowane" oraz symbolem 92.72 ''Działalność rekreacyjna pozostała, gdzie indziej nie sklasyfikowana" (zaświadczenie o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z [...].08.2006 r. Nr [...]).
W dniu [...] stycznia 2007 roku do Kolegium przesłany został przez Wójta Gminy W. - według właściwości - wniosek Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S. o wszczęcie postępowania w przedmiocie wykreślenia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Urząd Gminy w W., dotyczącego przedsiębiorcy P. S. działającego pod nazwą [...]. Prokurator wskazał, że specyfika prowadzonej przez P. S. działalności odpowiada m.in. działalności prowadzonej przez placówki oświatowe - wychowawcze, młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii czy też specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży prowadzone przez szkoły i placówki niepubliczne zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572) i nie może być uznana za działalność gospodarczą prowadzoną na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Po przeprowadzeniu postępowania w tym przedmiocie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ustaliło, iż stosownie do art. 7e ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku, gdy organ ewidencyjny dokonał go z naruszeniem prawa lub dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W tym przypadku stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji.
Mając na uwadze treść przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji zawarte w Rozdziale 13 określające tryb i organy właściwe do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 i 158 Kpa) oraz przesłanki powodujące nieważność decyzji (art. 156 § 1 Kpa), stosowane odpowiednio do niniejszej sprawy organ uznał, iż wpis do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy W. w części dotyczącej przedmiotu działalności P. S. określonego jako "85.31.A Całodobowa opieka wychowawcza dla dzieci i młodzieży" dokonany został z naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine, tj. wpis ten dokonany został bez podstawy prawnej. Organ wskazał, iż wpis ten w tej części został dokonany w dniu [...] listopada 2004 roku (zaświadczenie Wójta Gminy W. z [...] 11.2004 r. Nr [...]). Zaś według art. 7b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178, z późn.zm., ost. zmiana Dz.U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808) tj. w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonywania wpisu) wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu przedsiębiorcy do ewidencji działalności gospodarczej na podstawie zgłoszenia, które powinno zawierać między innymi określenie przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności. Działalnością gospodarczą, zgodnie z obowiązującym w dacie dokonywania wpisu, art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. Nr 173, póz.1807) jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Tymczasem przedmiot działalności określony symbolem "85.31.A Całodobowa opieka wychowawcza dla dzieci i młodzieży", zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (Dz.U. Nr 33, poz. 289) obejmuje działalność placówek opieki całkowitej nad dzieckiem i młodzieżą, do których zalicza się:
– domy dziecka - placówki opiekuńczo-wychowawcze przeznaczone dla dzieci i młodzieży w wieku w zasadzie od 3 lat do 18 roku życia, pozbawionych stale lub okresowo opieki własnej rodziny; wychowankowie tych domów w zależności od wieku uczęszczają do przedszkoli, do szkół lub zdobywają kwalifikacje zawodowe,
– specjalne ośrodki wychowawcze - placówki oświatowo-wychowawcze przeznaczone dla dzieci i młodzieży w wieku od 4 do 18 lat, niezdolnych do nauki i wychowania w normalnych przedszkolach i szkołach i wymagających izolacji z uwagi na niedostosowanie społeczne tj. zaburzenia zachowania i zagrożenie uzależnieniem,
– pogotowia opiekuńcze - placówki opiekuńczo - wychowawcze przeznaczone dla dzieci w wieku od 3 do 18 lat, pozbawionych opieki rodzicielskiej, zapewniające doraźną i okresową (do 3 miesięcy) opiekę oraz naukę dzieciom opuszczonym lub osieroconym bądź wymagającym odizolowania od dotychczasowego środowiska; pogotowia opiekuńcze kwalifikuj ą i przekazują dzieci do odpowiednich placówek opiekuńczo - wychowawczych lub rodzin,
– ogniska wychowawcze - placówki zajmujące się wychowaniem dzieci i młodzieży w wieku od 7 do 18 lat, a w razie potrzeby aż do pełnego usamodzielnienia się, którym grozi wykolejenie moralno-społeczne lub które wykolejeniu temu częściowo uległy, oraz zapewniające opiekę i pomoc materialną wychowankom czasowo w nich zamieszkującym lub dochodzącym,
– rodziny zastępcze - rodziny wychowujące dzieci przy pomocy materialnej państwa, które na skutek śmierci, choroby, wykolejenia lub trudności materialnych rodziców zostały pozbawione opieki,
– działalność domów dla samotnych matek z dziećmi.
Dodatkowo organ podniósł, iż zasady działania i sposób prowadzenia określonych powyżej rodzajów placówek opieki całkowitej nad dzieckiem i młodzieżą określone są w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - placówki opiekuńczo - wychowawcze takie jak domy dziecka i pogotowia opiekuńcze, rodziny zastępcze oraz w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572) - specjalne ośrodki wychowawcze.
Mając powyższe na uwadze organ wskazał, iż działalność wymienionych wyżej placówek opiekuńczo -wychowawczych i oświatowo - wychowawczych nie jest działalnością gospodarczą, o jakiej mowa w cytowanym wyżej art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, ze względu na brak podstawowych cech działalności gospodarczej wymienionych w tym przepisie, bowiem nie jest to ani działalność wytwórcza, ani usługowa, ani handlowa, ani też inna w tym przepisie wymieniona. Ponadto zapewnienie opieki i wychowania dzieciom pozbawionym częściowo lub całkowicie opieki rodziców jest zadaniem organów administracji samorządowej i z mocy art. 19 ustawy o pomocy społecznej należy do zadań własnych powiatu. Jak wynika z art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organy administracji mogą zlecać realizację swych zadań innym podmiotom, zwanym przez ustawę podmiotami uprawnionymi, którymi mogą być jednak tylko organizacje pozarządowe prowadzące działalność w zakresie pomocy społecznej oraz osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancji wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności w zakresie pomocy społecznej. Natomiast prowadzenie placówek oświatowo - wychowawczych takich jak specjalne ośrodki wychowawcze, o których mowa w art. 2 pkt 5 ustawy o systemie oświaty, nie jest z mocy art. 83a ust. 1 tej ustawy działalnością gospodarczą.
Na tej podstawie organ stwierdził, iż skoro prowadzenie działalności w zakresie opieki wychowawczej dla dzieci i młodzieży nie jest działalnością gospodarczą brak było podstawy prawnej do wpisania takiego rodzaju działalności do ewidencji działalności gospodarczej. Dlatego też dokonany w dniu [...] listopada 2004 r. przez Wójta Gminy W. wpis do prowadzonej ewidencji działalności gospodarczej w części dotyczącej przedmiotu działalności gospodarczej Pana P. S. działającego pod nazwą [...] obarczony jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine Kpa tj. dokonany został bez podstawy prawnej. Zatem jako dokonany z naruszeniem prawa, z mocy art. 7e ust. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej, podlega wykreśleniu w tej części. Natomiast w stosunku do pozostałej części wpisu w ewidencji działalności gospodarczej przedsiębiorcy P. S., Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 7e ust. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na powyższe rozstrzygnięcie, pełnomocnik P. S. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucił, że zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej i wniósł o umorzenie postępowania ewentualnie o wydanie decyzji administracyjnej odmawiającej wykreślenia wpisu polegającego na całodobowej opiece wychowawczej dla dzieci i młodzieży. Według skarżącego stanowisko organu, że całodobowa opieka wychowawcza dla dzieci i młodzieży nie może być prowadzona jako działalność gospodarcza, ponieważ jej prowadzenie zastrzeżone jest dla organu administracji (powiat), bądź dla szkół, a prowadzenie szkoły stosownie do art. 83 a ust. 1 ustawy o systemie oświaty nie jest działalnością gospodarczą jest błędne.
W ocenie pełnomocnika skarżącego, ze stwierdzenia, że zadanie polegające na wykonywaniu opieki społecznej jest zadaniem powiatu nie wynika, że nie może być ono realizowane w formie prowadzenia działalności gospodarczej. W praktyce wiele zadań publicznych jest wykonywanych także w formie prowadzenia działalności gospodarczej, jak chociażby zaspakajanie zbiorowych potrzeb w zakresie transportu publicznego. Zadanie to jest wykonywane przez przewoźników w ramach działalności gospodarczej na podstawie umowy zawartej z gminą. Również wykonywanie zadań opiekuńczych przez zawodowe rodziny zastępcze odbywa się na podstawie umów zawieranych z powiatem, a wynagrodzenie to ma charakter należności za świadczenie usług w ramach działalności gospodarczej. Działalność zawodowa rodzinny zastępczej jest zarobkowym świadczeniem usług i stanowi na ogół główne źródło utrzymania osób prowadzących taką działalność.
Ponadto zdaniem skarżącego, działalność polegająca na całodobowej opiece wychowawczej dla dzieci i młodzieży nie jest w istocie prowadzeniem szkoły czy też placówki o jakiej mowa w ustawie o systemie oświaty. Nie ma w związku z tym podstaw do posługiwania się tym argumentem w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza, że dzieci którymi się opiekuje strona są zawsze zwolnione z obowiązku szkolnego przez władze państwa którego są obywatelami. Dodatkowo podniósł, że SKO pominęło tak istotną kwestię, że działalność skarżącego prowadzona jest na podstawie umowy z Republiką Federalną Niemiec i jest wykonywaniem części zadań publicznych tego państwa w stosunku do swoich obywateli.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając powyższy wniosek decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 roku nr [...], utrzymało w mocy swoją decyzję pierwszoinstancyjną, w uzasadnieniu w całości podtrzymało swoją wcześniejszą argumentację i dokonane ustalenia.
Dodatkowo podkreśliło, iż okoliczność, że skarżący prowadzi działalność na podstawie zawarte umowy z innym państwem i wykonuje zadania wynikające z tej umowy nie miała żadnego znaczenia zarówno dla dokonania wpisu przedmiotowej działalności, jak też w sprawie wydania decyzji o jej wykreśleniu. Podejmowanie rozstrzygnięć w tym zakresie następuje na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a nie umów zawieranych przez przedsiębiorcę z innym państwem. W celu wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 7 e ust. 2 cytowanej ustawy istotnym jest jaka konkretnie działalność została wpisana do prowadzonej ewidencji działalności, a nie jaka jest wykonywana. Ponadto podnoszona okoliczność, że wykonywanie działalności polegającej na zaspakajaniu zbiorowych potrzeb w zakresie transportu publicznego jest działalnością gospodarczą, nie oznacza zdaniem Kolegium, że także działalność placówek opieki nad dziećmi i młodzieżą, o których mowa w cytowanym rozporządzeniu jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, zwłaszcza, że ich działalność regulują odrębne przepisy
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego P. S..
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na:
1. nieuwzględnieniu treści art. 20 i art. 22 Konstytucji RP wprowadzających zasadę działalności gospodarczej,
2. błędnej interpretacji art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej polegającej na przyjęciu, że działalności polegająca na całodobowej opiece wychowawczej dla dzieci i młodzieży według PKD, nie może być działalnością gospodarczą w rozumieniu powołanego przepisu ustawy,
3. wywodzeniu całkowicie nieuprawnionych wniosków z treści art. 19 i art. 45 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej co do tego, iż władza publiczna ma wyłączność na prowadzenie działań polegających na zapewnieniu opieki i wychowania dzieciom pozbawionym całkowicie lub częściowo opieki rodziców.
W uzasadnieniu swego stanowiska pełnomocnik skarżącego podniósł, iż interpretacja znaczenia przepisów zawartych zarówno w ustawie o pomocy społecznej jak i w ustawie o systemie oświaty wymaga sięgnięcia do założeń ustrojowych Państwa wynikających z Konstytucji. Zgodnie zaś z zasadami ustrojowymi Polski swoboda działalności gospodarczej jest gwarantowana każdemu, i może podlegać ograniczeniom tylko na podstawie przepisu ustawy, (art. 22 i art. 20 Konstytucji). Ponadto rola władzy publicznej w stosunku do aktywności samych obywateli ma charakter uzupełniający, (zasada pomocniczości władzy publicznej) Generalnie zatem ta władza powinna przejawiać aktywność tam gdzie sami obywatele nie są w stanie własną aktywnością zapewnić realizacji celów społecznych. Państwo może, odmiennie niż obywatele, działać tylko tam gdzie ma wyraźne umocowanie w przepisach prawa (zasada państwa prawa art. 2 Konstytucji). Nie można zatem w ocenie pełnomocnika skarżącego, tak jak chciałoby to Kolegium, wyinterpretować bez zapisu ustawy wyłączności Państwa na rodzaje działalności opisanych w ustawach. W rezultacie zapisu ustawy o pomocy społecznej wymieniającej rodzaje zadań powiatu nie można zrozumieć jako zakazu prowadzenia przez obywateli takiej działalności. Zakaz taki musiałby wynikać z bardzo wyraźnego przepisu rangi ustawowej zakazującego obywatelom prowadzenia konkretnego rodzaju działalności. Przepis taki – zdaniem skarżącego -nie istnieje i nie wskazuje go SKO. Także z treści samego art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie da się wyinterpretować normy według której zapewnienie całodobowej opieki wychowawczej dla dzieci i młodzieży, nie może być nigdy i w żadnych okolicznościach wykonywaniem działalności gospodarczej. Ocena taka – zdaniem skarżących - nie jest uprawniona, działalność ta jest w swej istocie działalnością polegającą na świadczeniu usług, a jeśli jest wykonywana zawodowo, stale, za wynagrodzeniem spełnia wszelkie definicyjne warunki działalności gospodarczej. Podobna argumentacja dotyczy powoływanego w decyzjach art. 83a ustawy o systemie oświaty. Jeśli nawet prowadzenie znacznej części szkół i placówek opiekuńczych nie jest działalnością gospodarczą, to nie oznacza, że szeroko zakreślony w zgłoszeniu do ewidencji działalności gospodarczej przedmiot tej działalności (całodobowa opieka wychowawcza nad dziećmi i młodzieżą) jest tożsamy z o wiele mniejszym zakresem działalności wymienionym w art. 83a ust. 1 powołanej ustawy
Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutów skargi, organ podtrzymał w całej rozciągłości argumenty zawarte w zaskarżonych decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna.
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne polega przede wszystkim na zbadaniu, czy określony akt lub czynność organu administracji publicznej są zgodne z prawem tzn. czy zostały podjęte z poszanowaniem norm proceduralnych i materialnoprawnych obowiązujących przy jego wydawaniu (tzw. legalność aktu administracyjnego). Stanowią o tym przepisy art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W świetle przytoczonych przepisów rozpoznanie skargi wymagało dokonania oceny zgodności zaskarżonej decyzji z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, stanowiącym podstawę prawną wydania tej decyzji.
Zauważyć należy, iż decyzja administracyjna jest prawidłowa, jeżeli spełnia łącznie dwa warunki:
1. jest zgodna z normami materialnego prawa,
2. została wydana zgodnie z normami prawa procesowego.
Naruszenie tych norm powoduje wadliwość decyzji (wadliwość materialnoprawna albo wadliwość procesowa).
Zaskarżoną decyzję należy jednak uznać za prawidłową. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - a wbrew twierdzeniom strony skarżącej - zarówno bowiem ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organu I i II instancji są słuszne i jako takie zasługują na aprobatę.
Podkreślić należy, iż zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest kwestia ustalenia czy działalność prowadzona przez pana P. S. pod nazwą [...] w postaci całodobowej opieki wychowawczej dla dzieci i młodzieży (zaświadczenie Wójta Gminy W. z dnia [...] sierpnia 2006 roku nr [...]) może być uznana za działalność gospodarczą, a tym samym czy może jako taka być wpisana do ewidencji działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. nr 78, poz. 483) Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów orzeczenie organu administracji, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, nakładające na podmiot obowiązek w zasadzie ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej, musi być oparte na obowiązujących przepisach prawa i zgodne z ich treścią.
W świetle bowiem art. 20 i 22 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.
Taka też sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Należy zauważyć, iż art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1807) określa "rodzaje" działalności, które mogą stanowić działalność gospodarczą, wymieniając działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową. Ponadto treść definicji zawartej w art. 2 daje podstawę, by przyjąć, iż dla uznania określonej działalności za działalność gospodarczą, konieczne jest łączne spełnienie trzech warunków. Po pierwsze, dana działalność musi być działalnością zarobkową, po drugie, działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany oraz, po trzecie, w sposób ciągły.
O tym, czy daną działalność należy zakwalifikować jako działalność wytwórczą, handlową, czy usługową rozstrzygają postanowienia stosownych rozporządzeń Rady Ministrów. Chodzi tu m.in. o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 2004 roku w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) [Dz. U. Nr 33, poz. 289], które pod symbolem "85.31.A całodobowa opieka wychowawcza dla dzieci i młodzieży" obejmuje działalność placówek opieki całkowitej nad dzieckiem i młodzieżą, do których zalicza się m.in.: specjalne ośrodki wychowawcze - placówki oświatowo-wychowawcze przeznaczone dla dzieci i młodzieży w wieku od 4 do 18 lat, niezdolnych do nauki i wychowania w normalnych przedszkolach i szkołach i wymagających izolacji z uwagi na niedostosowanie społeczne, tj. zaburzenia zachowania i zagrożenie uzależnieniem.
Dodatkowo trafnie również wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż zasady działania i sposób prowadzenia określonych powyżej rodzajów placówek opieki całkowitej nad dzieckiem i młodzieżą określone są w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - placówki opiekuńczo - wychowawcze takie jak domy dziecka i pogotowia opiekuńcze, rodziny zastępcze oraz w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572) - specjalne ośrodki wychowawcze.
Mając na uwadze zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia złożonego przez skarżącego Dyrektorowi Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. działalność prowadzona pod nazwą [...] najbardziej jest zbliżona do działalności specjalnych ośrodków wychowawczych. W ośrodku bowiem przebywają dzieci, które mają problemy wychowawcze, w tym również są dzieci które weszły w konflikt z prawem. Jak wynika z wniosku prokuratora o wszczęcie postępowania administracyjnego także w czasie pobytu w powyższym ośrodku dzieci popełniają czyny karalne, spożywają alkohol czy też nadużywają narkotyków. Niewątpliwie zatem znajduje się tam tak zwana potocznie "trudna młodzież", sprawiająca problemy wychowawcze.
W tym okolicznościach na zasadzie analogii legis również do działalności ośrodka [...] odpowiednio należałoby stosować wszystkie przepisy regulujące działalność wychowawczą dzieci i młodzieży, wynikające z ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572), w której to ustawie uregulowana jest działalność specjalnych ośrodków wychowawczych (art. 2 pkt 5). Stosownie zaś do przepisu art. 83 a pkt 1 tej ustawy prowadzenie szkoły lub placówki oraz zespołu, o którym mowa w art. 90 a ust. 1, nie jest działalnością gospodarczą. Pojęcie "szkoły" i "placówki" należy rozumieć odpowiednio zgodnie z art. 3 pkt 1 w zw. z art. 9 ust. 1 oraz art. 3 pkt 3 ("placówką" są jednostki organizacyjne wymienione w art. 2 pkt 3-5, 7 i 10 cytowanej ustawy – także zatem specjalne ośrodki wychowawcze).
Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w formie placówki wychowawczej wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, a zatem zgodnie z art. 22 Konstytucji RP ma swoje umocowanie w ustawie. Za trafnością tej tezy przemawia bowiem całokształt przepisów regulujących działalność takich ośrodków (konieczność spełnienia określonych wymogów), w tym także przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) przekazujących zadania z zakresu zapewnienia opieki i wychowania dzieciom pozbawionym częściowo lub całkowicie opieki rodziców do zadań z zakresu organów administracji samorządowej, tak aby nie było w tej mierze żadnej dowolności.
Skoro zatem działalność prowadzona w formie szkoły, placówki lub zespołu szkół lub placówek niepublicznych nie jest działalnością gospodarczą (nawet jeżeli spełnia przesłanki uznania jej za taką działalność w świetle cytowanego art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – jak to wskazuje pełnomocnik skarżącego) to tym samym zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej nie stosuje się do takich szkół i placówek, zaś osoby fizyczne prowadzące takie jednostki nie podlegają wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej, natomiast muszą spełniać wymogi określone dla takich placówek.
Podkreślić bowiem należy, iż uregulowania powyższe zmierzają w jednym zasadniczym kierunku – zapewnienia właściwej opieki wychowawczej (przez instytucje i osoby do tego uprawnione, a nie przypadkowe) i dobra dziecka.
Mając powyższe na uwadze trafnie wskazał organ, iż skoro prowadzenie działalności w zakresie opieki wychowawczej dla dzieci i młodzieży nie jest działalnością gospodarczą brak było podstawy prawnej do wpisania takiego rodzaju działalności do ewidencji działalności gospodarczej. Dlatego też dokonany w dniu [...] listopada 2004 r. przez Wójta Gminy W. wpis do prowadzonej ewidencji działalności gospodarczej w części dotyczącej przedmiotu działalności gospodarczej Pana P. S. działającego pod nazwą [...] obarczony jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine Kpa tj. dokonany został bez podstawy prawnej. Zatem jako dokonany z naruszeniem prawa, z mocy art. 7e ust. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej, podlegał wykreśleniu w tej części.
Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, iż zarzuty przedstawione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Organ administracyjny analizując i interpretując całokształt postępowania dowodowego, prawidłowo powiązał poszczególne dowody oraz wyprowadził logiczne wnioski, stosując do nich właściwe przepisy prawa materialnego. Sąd zatem w całości podziela zarówno ocenę dowodów, jak i ustalenia poczynione w postępowaniu administracyjnym.
Końcowo Sąd pragnie podkreślić, iż zadziwiające jest to, że do czasu wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie nikt z organów uprawnionych do nadzoru nad tego typu jednostkami nie zainteresował się działalnością pana P. S. prowadzoną pod nazwą [...] i faktem przebywania obcokrajowców na terenie naszego państwa bez stosownych pozwoleń oraz umów międzynarodowych.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, skoro Sąd nie stwierdza, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa, skargę jako nieuzasadnioną, należało oddalić na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło