IV SA/Po 53/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 września 2007 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w P. z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. na rzecz skarżącego G.K. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak /-/ M. Dybowski Pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. G.K. złożył do Dyrektora Aresztu Śledczego w P. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu mieszkania. Oświadczył, że zakupił lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej [...] m2 w Ś., w którym mieszka od [...] marca 2004 r., w którym to lokalu zamieszkuje wraz z dwiema osobami. Wartość mieszkania została ustalona na [...] zł., a wniesione środki własne stanowiły również kwotę [...] zł. Do wniosku załączył wypis aktu notarialnego z dnia [...] lutego 2004 r. oraz zaświadczenie Spółdzielni Mieszkaniowej w Ś. o posiadaniu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w P., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kodeks postępowania administracyjnego), art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. nr 273, poz. 2703 ze zm., dalej ustawa o służbie więziennej) oraz § 5 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. nr 132, poz. 1235 ze zm., dalej rozporządzenie w sprawie pomocy finansowej), odmówił G.K. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu wysokość, szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej jak również sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyznawanej lub orzekanej do zwrotu, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy określić miał, w drodze rozporządzenia, Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. W § 5 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej określono, że pomoc finansową przyznaje się na pisemny wniosek funkcjonariusza, który zawiera: określenie aktualnej sytuacji mieszkaniowej funkcjonariusza, określenie celu, na który ma być przyznane świadczenie oraz informację o korzystaniu w przeszłości przez funkcjonariusza z pomocy finansowej. Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez funkcjonariusza o lokal mieszkalny lub dom w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności: 1) umowę o spłatę zobowiązań finansowych zaciągniętych na cele mieszkaniowe; 2) umowę ze spółdzielnią mieszkaniową; 3) umowę z firmą developerską; 4) umowę kupna lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną; 5) pozwolenie na budowę wraz z kosztorysem sporządzonym przez osobę uprawnioną na podstawie odrębnych przepisów. Wskazano, iż nabywając spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, cenę zakupu G.K. uiścił w całości jeszcze przed datą aktu notarialnego, przy czym nie zaciągnął zobowiązań finansowych na cele mieszkaniowe i nie przedstawił stosownej umowy o spłatę takich zobowiązań. Stąd wniosek o przyznanie pomocy finansowej zdaniem organu nie został prawidłowo udokumentowany (zgodnie z § 5 ust. 3 rozporządzenia), w związku z czym wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania pomocy finansowej na zakupiony lokal mieszkalny. W odwołaniu od powyższej decyzji G.K. wskazał, że do wniosku o przyznanie pomocy finansowej dołączył akt notarialny oraz zaświadczenie ze spółdzielni mieszkaniowej. Nie zgodził się z decyzją odmowną tylko dlatego, że nie zaciągnął zobowiązań finansowych na zakup mieszkania. W jego ocenie został potraktowany inaczej niż funkcjonariusze, którzy otrzymali pomoc finansową. Wyjaśnił ponadto, że na zakup mieszkania wydał wszystkie oszczędności przeznaczone na inne cele, w tym na remont zakupionego lokalu. Odmowną decyzję określił jako krzywdzącą i niesprawiedliwą. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. przez Zastępcę Dyrektora, na podstawie art. 17 pkt 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 90 ustawy o Służbie Więziennej oraz rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej, zaskarżona decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia napisano, że pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Pomoc finansowa jest zatem konsekwencją niezrealizowania uprawnień funkcjonariusza, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego, określonego na podstawie art. 87 ustawy. Odwołujący się, będąc funkcjonariuszem w służbie stałej, był w dniu złożenia wniosku właścicielem lokalu mieszkalnego, który nabył w dniu [...] lutego 2004 r. w drodze umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego. Taki stan faktyczny stanowi przesłankę uzasadniającą odmowę przydzielenia lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, bowiem lokalu takiego nie przydziela się funkcjonariuszowi, który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Od opisanej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiódł G.K. W uzasadnieniu nie zgodził się z interpretacją przepisów rozporządzenia o pomocy finansowej, jaka została wywiedziona w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że do wniosku załączył wszystkie wymagane przepisami rozporządzenia dokumenty, a przed zakupem mieszkania spełniał wszystkie warunki do otrzymania pomocy finansowej na ten cel. Wyjaśnił, iż do dnia zakupu mieszkania pobierał, na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie sąd administracyjny dokonał tej kontroli na podstawie akt sprawy i według stanu prawnego istniejącego w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Przepisem zawartym w ust. 2 wymienionego artykułu ustawodawca nakazał Ministrowi Sprawiedliwości określić wysokość, szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyznawanej lub orzekanej do zwrotu, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy. Wykonując delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał wyżej powołane rozporządzenie w sprawie pomocy finansowej. Przepis art. 90 ust. 1 przedmiotowej ustawy oraz przepisy powołanego rozporządzenia nie określają, na jakim etapie powinien być złożony wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, co w ocenie Sądu wskazuje, że okoliczność ta nie miała dla ustawodawcy doniosłości prawnej. Uprawniony zatem jest pogląd, zgodnie z którym wykładnia celowościowa przepisu pozwala uznać określenie "na uzyskanie lokalu" jako cel, na jaki pomoc ta jest przeznaczona. Skoro więc przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy, to dopóki roszczenie się nie przedawni może być skutecznie dochodzone przez funkcjonariusza (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 02 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA 1907/03, LEX 162309). Powyższy pogląd znajduje również oparcie w treści art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który przyznaje funkcjonariuszowi w służbie stałej prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Bezspornie w niniejszej sprawie opisywane prawo nie zostało wobec funkcjonariusza zrealizowane, a z akt sprawy wynika, że do czasu zakupu lokalu skarżący otrzymywał równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Powyższe oznacza, że z jednej strony skarżący spełniał warunki do przyznania takiego lokalu, z drugiej zaś strony miał uprawnienie do uzyskania wnioskowanej pomocy. Jednocześnie wskazać należy, iż rozpatrzenie wniosku skarżącego o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu przeciągało się w czasie, a organ I instancji wyznaczał kolejne – liczone w miesiącach – terminy rozpoznania wniosku skarżącego uzasadniając swoje stanowisko dużą ilością złożonych wniosków (k. 5, 6 akt administracyjnych). Treść pism odraczających rozpoznanie wniosku o przyznanie pomocy finansowej wskazuje przy tym, że skarżący nie miał żadnej pewności, kiedy jego wniosek zostanie rozpatrzony. W opisanych okolicznościach zrozumienie znajduje argument skarżącego zawarty w odwołaniu, że zakupu lokalu mieszkalnego dokonał szybko, po otrzymaniu korzystnej oferty, co pozwoliło uprzedzić innych zainteresowanych. Powyższe okoliczności w ocenie Sądu należało uwzględnić przy rozpoznaniu sprawy. Nie można bowiem podzielić stanowiska wynikającego z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż w każdym przypadku warunkiem otrzymania pomocy na podstawie art. 90 ustawy jest nie posiadanie lokalu w dniu złożenia wniosku. Skoro przedmiotowy wniosek winien być odpowiednio udokumentowany, to osoba która nie zaciągnęła zobowiązań finansowych na zakup lokalu i w konsekwencji nie zawierała umowy przedwstępnej takiego zakupu (bowiem takiej potrzeby nie było), nie byłaby w stanie udokumentować, na jaki cel wnioskowaną pomoc przeznaczy (§5 ust. 3 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej). A to oznacza, że z kręgu uprawnionych do otrzymania pomocy na uzyskanie lokalu mieszkalnego wyłączone zostałyby osoby, które wykorzystują na ten cel własne zasoby pieniężne, niejednokrotnie zgromadzone z ciężkim trudem. Właśnie w takiej sytuacji znalazł się skarżący, stąd również z tej przyczyny jego skarga została uwzględniona. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji zobligowane są przyznać skarżącemu wnioskowaną pomoc, uwzględniając wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku. Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. Przepisu art. 152 powołanej ustawy nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski AT