I SA/Łd 510/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych za III i IV kwartał łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006 r. uchyla zaskarżoną decyzje. Pismem z dnia 3 listopada 2006 roku M. M. zwrócił się do Burmistrza Miasta O. z wnioskiem o zwolnienie z trzeciej i czwartej raty podatku gruntowego. Uzasadniając wniosek skarżący stwierdził, że składał w Urzędzie Miejskim w O. wniosek o zwrot podatku akcyzowego za paliwo, który został złożony po terminie. M. M. podniósł, że przed przyjęciem przez Urząd wniosku o zwrot podatku akcyzowego za paliwo trzykrotnie był w urzędzie miejskim, jednakże "nikt z urzędników (...) nie wiedział kto i kiedy ma się tym zająć (...)". Skarżący zatem zdecydował, iż w zaistniałej sytuacji nie zapłaci podatku, kto ma rozpatrzyć złożony przez niego wniosek o zwrot podatku akcyzowego za paliwo. Pismem z dnia 17 listopada 2006 roku Burmistrz Miasta O. wezwał M. M. do usunięcia braków podania zwolnienie z zapłaty III i IV raty podatku gruntowego za 2006 rok, poprzez wyraźne wskazanie, o jaki rodzaj ulgi podatnik ubiega się oraz przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi uznaniowe. W odpowiedzi na powyższy wniosek skarżący poinformował, że ubiega się o umorzenie płatności III i IV raty podatku gruntowego, z uwagi na niskie dochody. Wyjaśnił, że otrzymuje zasiłek przedemerytalny, natomiast jego żona jest bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Miesięczny dochód na rodzinę wynosi 800 złotych, plus 200 złotych dochodów osiąganych z gospodarstwa. Miesięczne koszty ponoszone przez rodzinę skarżącego z tytułu utrzymania wynoszą 700 złotych. Decyzją z dnia [...], znak [...], Burmistrz Miasta O., działając na podstawie art.67a § 1 pkt.3 i art.207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa ( tekst jednolity Dz.U z 2005 roku, Nr.8, poz.60 ze zm. ) odmówił umorzenia zaległości podatkowej za III i IV kwartał łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006 rok w wysokości 55,00 zł, za gospodarstwo położone w O. przy ul. A 48. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, iż art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej oparty jest na zasadzie uznania administracyjnego, a zatem zgodnie z intencją ustawodawcy przyznanie ulgi powinno mieć charakter fakultatywny i nadzwyczajny. Wywiódł, że podatek rolny jest generalną zasadą prawa podatkowego, a umorzenie podatku jest wyjątkiem, a nie regułą. Burmistrz przytaczając brzmienie art.67a § 1 pkt.3 Ordynacji podatkowej wskazał, że podstawą do umorzenia zaległości podatkowej w całości lub w części może być ważny interes podatnika lub interes społeczny. Przy czym z ważnym interesem podatnika mamy do czynienia w razie znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika spowodowanych zdarzeniem losowym, takim jaki powódź, czy pożar. Organ I instancji przyznał, że wnioskodawca osiąga niski dochód. Wskazał jednakże, iż pomimo tego skarżący zdecydował się na zakup na kredyt kuchenki mikrofalowej, zaś w 2005 roku zdecydował się na zakup samochodu marki Ford rocznik 1992. Burmistrz Miasta O. stwierdził zatem, że niezapłacenie podatku przez M. M. nie było spowodowane zagrożeniem jego egzystencji, ani nie może takiego zagrożenia spowodować, skoro podatnik wskutek własnych decyzji obniżył swe zdolności płatnicze. W odwołaniu od decyzji M. M. stwierdził, że wniosek z dnia 3 listopada 2006 roku o umorzenie III i IV raty podatku rolnego motywował nie " własną biedą (...) lecz z powodów tam wymienionych". Odnosząc się natomiast do twierdzenia organu I instancji, że obniżył swoje zdolności płatnicze poprzez zakup kuchenki mikrofalowej i 12 letniego samochodu to stwierdził, że "obecnie obowiązują nowe druki", w których jest "Rubryka", zgodnie z którą każda rzecz majątkowa o wartości poniżej 3.000 Euro nie jest wykazywana jako dobro majątkowe. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Miasta O. wezwał M. M. do uzupełnienia odwołania poprzez: sprecyzowanie zarzutów przeciwko decyzji z dnia [...], określenie istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania, wskazania dowodów uzasadniających to żądanie, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Powyższe postanowienie zostało odebrane przez M. M. w dniu 2 stycznia 2007 roku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 3 stycznia 2007 roku M. M. złożył w Urzędzie Miejskim w O. pismo. Niezależnie od podniesionych w nim zarzutów nie związanych z materią tej sprawy ( także osobistych ), skarżący podtrzymał argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] Nr. [...], działając na podstawie art.233 § 1 pkt.1, w związku z art.67 a § 1 pkt.3 Ordynacji podatkowej, art.1 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych ( tekst jednolity Dz.U z 2001 roku, Nr.79, poz.856 ) utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że odwołanie od decyzji organu I instancji było umotywowane nie "własną biedą" skarżącego, lecz odmową zwrotu podatku akcyzowego i stwierdziło, że przedstawione przez niego okoliczności nie spełniają warunków udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Organ odwoławczy nie dopatrzył się w sytuacji rodzinnej M. M. wyjątkowej przyczyny, dla której mogłoby dojść do całkowitego umorzenia zaległości podatkowej. Wskazał, że istotą udzielenia ulgi w postaci umorzenia podatku jest złagodzenie skutków wypadku będącego przyczyną znacznego pogorszenia sytuacji finansowej. Kolegium poinformowało, że oceniając sytuację finansową podatnika wzięto pod uwagę przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz.U 64 poz.593 ze zm. ), a zatem, czy rodzina M. M. znalazła się w sytuacji uprawniającej do przyznania świadczenia pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę przepisy wskazanej powyżej ustawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w przypadku skarżącego nie zostało przekroczone kryterium dochodowe na osobę w rodzinę, uprawniające do przyznania świadczeń pieniężnych, jednakże nie wystąpił żaden z powodów wymienionych w art.7 pkt.2-15 ustawy o pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. M. stwierdził, iż " ani burmistrz Miasta O., ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wypowiedzieli się merytorycznie do mojej prośby o zwolnienie mnie z zapłacenia III i IV raty podatku gruntowego w zamian za nie zapłacenia mi akcyzy od paliwa". Wyjaśnił przy tym, że powodem wystąpienia do właściwego organu z wnioskiem o umorzenie III i IV raty podatku rolnego nie była, wbrew twierdzeniom organu, jego zła sytuacja materialna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż zarzucona decyzja narusza prawo, w szczególności przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art.145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U 153, poz.1270 z późniejszymi zmianami ) W literaturze ( Komentarz : Ordynacja Podatkowa pod redakcją Stefana Babiarza i innych, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 str.577-578 ) oraz orzecznictwie ( wyrok NSA z dnia 22 marca 1996 roku SA/Wr 1996/95 opublikowany w ONSA 1997 nr.1 poz.35 ) przyjmuje się, że administracyjne postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Nie oznacza to jednak, aby organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę mógł pominąć argumentu zawarte w odwołaniu. Zgodnie z art.222 Ordynacji Podatkowej odwołanie od organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciwko decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Co więcej art.228 § 1 pkt.3 Ordynacji Podatkowej stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art.222 Ordynacji Podatkowej. Artykułu 221 § 2, art.230 § 1 tej ustawy posługują się terminem "rozpatrzenie odwołania". Efektem przeprowadzonego postępowania odwoławczego jest wydanie decyzji ( art.233 Ordynacji Podatkowej ), zaś w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 15 tej ustawy w sprawach tam nie uregulowanych w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji ( art.235 Ordynacji Podatkowej ). Stosuje się więc także art.210 § 4 Ordynacji Podatkowej, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Reasumując tę część rozważań organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym ponownie rozpoznając sprawę, nie może pominąć zarzutów zawartych w odwołaniu. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, winien wydać decyzję w uzasadnieniu, której ma obowiązek odnieść się także do argumentów faktycznych ( ocenić dowody powołane w odwołaniu ) jak i prawnych. Nie spełnienie tego wymogu jest naruszeniem przepisów art.220 § 1, art.222, art.233 w związku z art.235 Ordynacji Podatkowej. W świetle art.145 § 1 pkt.1 lit.c p.p.s.a jest to "inne" naruszenie przepisów postępowania, które skutkuje uchyleniem zaskarżonego aktu, tylko wówczas, gdy może mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja ma miejsce wtedy, gdy zarzuty podniesione w odwołaniu są na tyle ważkie, że bez ich rozpatrzenia ( efektem, którego jest uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji ), sprawa nie poddaje się kontroli przez sąd administracyjny. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zgodnie z art.67 a § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z treści zacytowanego przepisu wynika, że istnieją dwie zasadnicze przesłanki, których wystąpienie umożliwia organom podatkowym wydanie, w ramach uznania administracyjnego, decyzji uwzględniającej wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Tymi przesłankami jest "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Przy czym wystąpienie tylko jednej z tym przesłanek, może uzasadniać przyznanie wnioskowanej ulgi. Przesłanki te mogą, ale nie muszą występować łącznie. Przy wykładni pojęcia "interes publiczny" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. "Publiczny" – to bowiem dotyczący ogółu ludzi i służący ogółowi, dostępny dla wszystkich; związany z jakimś urzędem, z jakąś instytucją; ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny ( Słownik języka polskiego, por redakcją M.Szymczaka, Warszawa,1979, t.II, s.1074 ) Skoro z pojęciem "interes publiczny" należy utożsamiać między innymi pojęcia "sprawiedliwości" i "zaufania obywatela do organów władzy publicznej", to niewątpliwie pozbawienie obywatela prawa do skorzystania ze zwrotu podatku akcyzowego, na skutek zaniedbań urzędników stanowić może podstawę skutecznego żądania przyznania wnioskowanej ulgi. Z odwołania skarżącego wynika, że jego wniosek o umorzenia zaległości był spowodowany opisanymi wyżej okolicznościami. Rodziło to konieczność rozważenia przez organ odwoławczy, czy opisane przez dłużnika okoliczności wystąpiły, jaki był ich wpływ na "utratę" przez niego uprawnień do zwrotu podatku akcyzowego, a zatem, czy mieszczą się one w przesłance "interesu publicznego" zawartej w dyspozycji art.67 a § 1 Ordynacji podatkowej. Należy mieć przy tym na uwadze, że samo stwierdzenie, że samo wystąpienie przesłanki "interesu publicznego" nie musi skutkować przyznaniem podatnikowi wnioskowanej ulgi. Decyzja o przyznaniu tej ulgi jest bowiem decyzją uznaniowa. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.c p.p.s.a należało uchylić zaskarżoną decyzję.