II FW 1/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie NSA Andrzej Grzelak, Jan Rudowski (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy w/wym. Kolegium a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. dotyczącego organu właściwego do wydania orzeczenia w sprawie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości oraz postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a., o rozstrzygnięcie sporu z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. o właściwość do rozpoznania wniosku z dnia 11 listopada 2006 r. złożonego przez J. M. dotyczącego "postępowania egzekucyjnego administracji Urzędu Miejskiego w S. o zajęciu świadczeń przez Urząd Skarbowy". W uzasadnieniu wystąpienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że postanowieniem z dnia 13 grudnia 2006 r., nr (...), przekazało skierowane do niego pismo J. M. z dnia 11 listopada 2006 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P., jako organowi właściwemu do jego rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z treści tego pisma wynika, iż dotyczy ono prowadzonego wobec niej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowania egzekucyjnego i może zostać potraktowane, jako zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne, skargę na czynności egzekucyjne, względnie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 29 grudnia 2006 r., nr (...), Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał J. M. o sprecyzowanie pisma z dnia 11 listopada 2006 r. W odpowiedzi na wezwanie autorka pisma wskazała, że wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wobec treści tego pisma Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 11 stycznia 2006 r., nr (...), zwrócił przekazane mu pismo Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo z dnia 11 listopada 2006 r. uzupełnione następnie pismem z dnia 4 stycznia 2007 r. nie może zostać potraktowane, jako środek zaskarżenia od decyzji Prezydenta Miasta S. albo od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W treści pisma nie podniesiono bowiem żadnych zarzutów odnoszących się do istnienia bądź wysokości zobowiązania podatkowego, które mogłyby zostać uznane za zarzuty wobec decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Pismo nie zawiera także zarzutów dotyczących decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 2 października 2006 r. w sprawie umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości, poza tym zostało wniesione po upływie czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Nie mogło ono także zawierać zarzutów dotyczących decyzji organu podatkowego w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę, ponieważ, jak wskazano w piśmie z dnia 11 listopada 2006 r. takiej decyzji do dnia jego sporządzenia autorka pisma nie otrzymała. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego analiza pisma z dnia 11 listopada 2006 r. wskazuje, że jego autorka nie zgadza się z prowadzeniem wobec niej samej oraz jej brata egzekucji administracyjnej. W szczególności sprzeciwia się temu, że w tytułach wykonawczych kwota dochodzonego obowiązku została określona bez uwzględnienia wpłat dokonanych przez podatników. Odnosząc się do zawartego w tym piśmie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie uczyniło przedmiotem rozpoznania odwołania J. M. od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 2 października 2006 r., zatem nie mogło rozpoznawać tej sprawy na nowo (pomijając kwestie występowania w postępowaniu podatkowym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako instancyjnego środka zaskarżenia.). W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest właściwe do rozpoznania pisma z dnia 11 listopada 2006 r., gdyż stanowi ono środek prawny w postępowaniu przed organem odwoławczym (wyższego stopnia) - Samorządowym Kolegium Odwoławczym od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 2 października 2006 r., w sprawie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości bądź też ponaglenie skierowane do organu podatkowego wyższego stopnia na niezałatwienie przez Prezydenta Miasta S. w terminie wniosku z dnia 11 października 2006 r. o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od nieruchomości. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w treści pisma z dnia 11 listopada 2006 r. sprecyzowanego pismem z dnia 4 stycznia 2007 r., brak jest jakichkolwiek okoliczności wskazujących, iż zawiera ono zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne, czy też skargę na czynności organu egzekucyjnego bądź egzekutora. W szczególności wnosząca podanie nie wskazała w jego treści enumeratywnie wymienionych w art. 33 pkt 1-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) podstaw do wniesienia zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne (pomimo stosownego pouczenia w treści doręczonego tytułu wykonawczego), czy też czynności organu egzekucyjnego, z dokonaniem której się nie zgadza. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że postępowania egzekucyjne toczące się do majątku J. M. i K. M. na podstawie tytułów wykonawczych o nr (...) i o nr (...), wystawionych przez Prezydenta Miasta S., zostały zakończone z uwagi na uregulowanie całości dochodzonych należności w dniu 19 kwietnia 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 166 ust. 3 Konstytucji RP spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne. Normę konstytucyjną uzupełnia art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie p.p.s.a.). W myśl z kolei art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. właściwym do rozpoznania tego rodzaju sporu jest Naczelny Sąd Administracyjny. Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego może nastąpić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny) i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, w której jeden ze spierających się organów jest właściwy. Warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w przedmiocie sporu kompetencyjnego jest istnienie sporu prawnego, którego podmiotem z jednej strony jest organ jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowe kolegium odwoławcze, a z drugiej strony - organ administracji rządowej. Ponieważ nie istnieje legalna definicja pojęcia kompetencji, to mając na względzie treść powołanych przepisów art. 166 ust. 3 Konstytucji RP i art. 4 p.p.s.a. oraz rozwiązania prawne regulujące pojęcie organów administracji publicznej z punktu widzenia szczegółowej podstawy ustrojowego, materialnego i proceduralnego prawa, należy uznać, że w sporach kompetencyjnych chodzi o ustalenie organu, który ma rozstrzygnąć o treści konkretnych stosunków prawnych w indywidualnej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne wyłącznie na wniosek, poprzez wydanie postanowienia wskazującego właściwy organ do rozpoznania sprawy. Omawiając ogólne zasady dotyczące rozstrzygania sporów kompetencyjnych dodać należy, że zgodnie z zasadami ukształtowanymi w ogólnej procedurze administracyjnej oraz postępowaniu podatkowym organy administracji publicznej zobowiązane są z urzędu do przestrzegania swojej właściwości miejscowej i rzeczowej [por.: art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.)]. Właściwość organu oznacza kompetencje do rozstrzygania w trybie postępowania administracyjnego określonej kategorii spraw. W rozpoznawanej sprawie doszło do powstania negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. i Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. (organ administracji rządowej), gdyż żaden z nich nie uznał się za właściwy do rozpoznania wniosku z dnia 11 listopada 2006 r. złożonego przez J. M. Pismo to skierowane zostało w tym dniu bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i nazwane zostało "odwołaniem". Treść pisma istotnie mogła budzić wątpliwości co do tego jakiego postępowania dotyczyło. Poruszono w nim zarówno wątki dotyczące postępowania egzekucyjnego, jak i postępowania podatkowego (umorzenie odsetek z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości). Za bezsporne należy również uznać, iż w tym czasie toczyło się zarówno postępowanie podatkowe (decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia 2 października 2006 r. o odmowie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości oraz wniosek z dnia 11 października 2006 r. o umorzenie odsetek od zaległości w tym podatku) oraz postępowanie egzekucyjne (tytuł wykonawczy wystawiony przez Prezydenta Miasta S. z dnia 6 września 2006 r. przyjęty do egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w dniu 11 października 2006 r.). Wątpliwości co do treści pisma wszczynającego postępowanie w sprawie powinny zostać wyjaśnione w oparciu o treść przepisu art. 169 § 1 w związku z art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej (odpowiednio art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2 k.p.a.). Dopiero wyjaśnienie wątpliwości co do treści podania upoważniało do podjęcia dalszego postępowania zgodnie z zgłoszonym w nim żądaniem. Podjęcia tego rodzaju czynności zaniechał organ, do którego podanie zostało skierowane. Na tym etapie postępowania nie budzi jednak wątpliwości, iż na wezwanie organu egzekucyjnego, któremu z naruszeniem tych zasad przekazano podanie, wnoszący je skonkretyzował, że dotyczyło ono postępowania w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości. W tym stanie sprawy nie mogła zostać poddana w wątpliwość właściwość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do rozpoznania podania J. M. z dnia 11 listopada 2006 r. (art. 13 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Na tym etapie postępowania związanego z ustaleniem organu właściwego do rozpoznania podania bez znaczenia pozostaje to, jaki może być ostateczny wynik tego postępowania. Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. jako organ właściwy do rozpatrzenia podania J. M. z dnia 11 listopada 2006 r.