II FZ 115/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA: Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia G.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt . I SA/Op 36/07 odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w sprawie ze skargi G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 20 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, sygn. akt I SA/Op 36/07 odmówił przyznania G.G. (dalej: skarżący) prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd podał, że wnioskiem z dnia 22 listopada 2007 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że ma na utrzymaniu żonę i trójkę dzieci i że rodzina utrzymuje się z dochodów z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, wynoszących miesięcznie 5.500,00 zł brutto. Wspomniał także, że spłaca zobowiązania wobec innych firm, nie precyzując jednak skali tych zobowiązań. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację finansową, oraz że dnia 23 listopada 2007 r. skarżący otrzymał zwrot nadpłaconego wpisu od skargi w kwocie 114, 00 zł, a co umożliwia uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 672, 00 zł. W sprzeciwie z dnia 15 stycznia 2008 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie mu prawa pomocy, zarzucając, iż odmowa przyznania prawa pomocy narusza art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gdyż może doprowadzić do ograniczenia mu dostępu do sądu. Podniósł również, że jego możliwości płatnicze należy rozpatrywać w świetle prowadzenia przez niego trzech sporów sądowoadministracyjnych, o łącznej wartości przedmiotu zaskarżenia w kwocie 72.707,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpatrując sprzeciw, uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że by skorzystać z prawa pomocy strona musi wykazać, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kasztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd wskazał także, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a więc po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku, kosztem, który musi ponieść skarżący by skorzystać z prawa do rozpoznania jego sprawy przez sąd administracyjny drugiej instancji jest wpis od skargi kasacyjnej wynoszący w niniejszej sprawie 672, 00 zł oraz w dwóch pozostałych w kwocie 100, 00 zł (za 1999 r., sygn. akt I SA/Op 35/07) i w kwocie 377, 00 zł (za 2001 r., sygn. akt I SA/Op 37/07), co łącznie daje kwotę 1.149,00 zł, a po uwzględnieniu kwoty zwróconej – 1.038,00 zł. Według wyliczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowi to 18% dochodów miesięcznych. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, nie sposób przyjąć, że uiszczenie wpisu spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Ponieważ skarżący uchylił się od bardziej szczegółowego podania swojej sytuacji majątkowej, Sąd uznał brak przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego. Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 11 lutego 2008 r. wniósł zażalenie od powołanego na wstępie postanowienia, wnosząc o uchylenie postanowienia i udzielenia skarżącemu pomocy, ewentualnie o uchylenie postanowienia oraz przekazanie sprawy do pierwszej instancji w celu ponownego jej rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniósł, iż Sąd nie odniósł się do oświadczenia skarżącego, zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego na urzędowym formularzu, z treści którego wynika, że wskutek wszczętych przeciwko niemu kilku postępowań egzekucyjnych jego cały majątek został zajęty, zaś on sam i jego rodzina nie dysponuje żadnymi środkami, które pozwoliłyby mu uiścić wszystkie opłaty sądowe w kilku toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postępowaniach. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że nie posiada on również żadnych oszczędności. Reasumując pełnomocnik skarżącego podniósł, iż skarżący bez uszczerbku dla siebie i rodziny nie może ponieść wpisu od trzech skarg w kwocie powyżej 1000,00 zł, a więc odmowa przyznania prawa pomocy w efekcie ogranicza jego prawo do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Z kolei zgodnie art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym skarżącego i jego rodziny, wynika bowiem, że skarżący ma na utrzymaniu żonę i trójkę dzieci, źródłem utrzymania rodziny jest osiągany przez skarżącego dochód z działalności gospodarczej wynoszący miesięcznie około 5.500,00 zł brutto, natomiast wpis od trzech skarg kasacyjnych wynosi łącznie 1.149,00 zł, a po uwzględnieniu kwoty zwróconej – 1.038,00 zł., co stanowi 18% dochodów miesięcznych. Sąd wskazał również, iż mimo powołanie się przez skarżącego na obowiązek spłaty zobowiązań innym firmom, nie sprecyzował on wysokości tych zobowiązań ani też nie przedstawił w tym zakresie żadnych dowodów. Wobec powyższego należy przyjąć, iż obciążenie skarżącego kosztami sądowymi nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Dlatego też słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 par. 1 i 2 p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.