IV SA/Wa 595/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Marta Laskowska, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi W. O. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa, 80/100 złotych) stanowiącą 22% podatku od towarów i usług VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Wojewoda Małopolski umorzył postępowanie w sprawie wniosku S. K. który domagał się uchylenia bądź zmiany aktu własności ziemi z dnia [...] sierpnia 1979 r. nr [...] wydanego przez Naczelnika Gminy w C. dotyczącego działki nr [...] położonej w miejscowości P. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano że w dniu 1 stycznia 1992 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107 poz. 464). Zgodnie z jej art. 63 ust. 2 i 3 do decyzji ostatecznych wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, uchylenia bądź zmiany decyzji, a wszczęte w tych sprawach postępowanie administracyjne podlega umorzeniu. Jednoznaczna treść tego przepisu oznacza obowiązek umorzenia każdego postępowania które może zmierzać do wzruszenia aktu własności ziemi bez względu na to czy wniosek jest uzasadniony i czy akt własności wydano prawidłowo, czy z naruszeniem prawa. Zdaniem organu w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw prawnych zastosowania nadzwyczajnych trybów przewidzianych w postępowaniu administracyjnym i wzruszenia decyzji ostatecznej (aktu własności ziemi). Jedyną drogą uregulowania stanu prawnego nieruchomości jest więc droga postępowania sądowego. Po rozpoznaniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał ją w mocy podtrzymując argumentację przytoczoną przez organ I instancji. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została zaskarżona przez S. K. Zarzucono jej obrazę art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez wykluczenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji która wbrew faktom i prawu zmienia prawo własności pozbywając tego prawa osobę uprawnioną. Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a nadto o zwrócenie się przez Sąd z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności Sygn. akt IV SA/Wa 595/07 przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z przywołaną wyżej Konwencją. Podkreślił jednocześnie, że kwestionowana decyzja opiera się na literalnym brzmieniu przepisów ustawy, które pozbawiają obywatela prawa własności jak również uniemożliwia wzruszenie decyzji administracyjnej. Przepisy te naruszają podstawowe prawa i wolności obywatelskie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu albowiem kwestionowana decyzja nie narusza prawa. Przywołany przez organy przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 208/2006 poz. 2128 ze zm.) stanowi że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27 poz. 250 i z 1975 r. Nr 16 poz. 91) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Literalne brzmienie cytowanego wyżej przepisu nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości. Wyłączenia w nim przewidziane odnoszące się do rozstrzygnięć wydanych na podstawie tzw. ustawy uwłaszczeniowej są jasne i precyzyjne. Omawiany przepis był wielokrotnie poddawany interpretacji na gruncie identycznych stanów faktycznych jak będący przedmiotem oceny w przedmiotowej sprawie. Nigdy sądy pierwszej instancji jak też i sądy odwoławcze nie miały wątpliwości co do jego brzmienia i celu. Nikt nawet nie uznał za stosowne poddawać w wątpliwość jego z zgodność z Konstytucją, czy też przepisami prawa międzynarodowego. Takiej potrzeby nie widzi również Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę. Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27 poz. 250 ze zm.) miała na celu ostateczne uporządkowanie stosunków własnościowych na wsi. Intencją ustawodawcy wyrażoną w art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa było natomiast wykluczenie możliwości kwestionowania tego co Sygn. akt IV SA/Wa 595/07 zostało rozstrzygnięte mocą decyzji wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Taka regulacja normatywna (art. 63 ust. 2) jest racjonalna i dopuszczalna. Wyklucza bowiem możliwość kwestionowania czegoś co miało służyć uporządkowaniu stosunków własnościowych bardzo często niejasnych, niejednoznacznych i prawnie skomplikowanych. Jako przykład zgodności powyżej przedstawionej wykładni kwestionowanego przez skarżącego przepisu z orzecznictwem sądowym należy wskazać chociażby wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2003 r. wydany w sprawie III SKN 962/00 w którym podkreślono, że po wejściu w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa sąd jest związany decyzją administracyjną - aktem własności ziemi jeżeli została ona uznana przez organ administracyjny za ostateczny. To związanie oznacza związanie co do osoby właściciela obszaru nieruchomości, przebiegu granic, ale także zakresu prawa własności. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zm.) skargę oddalono.