III SA/Wa 3377/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi C. P. i M. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych oddala skargę Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] maja 2004 r. odmawiające Skarżącym - C. i M. P. - wstrzymania czynności egzekucyjnych. Z akt sprawy wynika, że na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 4 października 1999 r. nr [...] oraz [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Z. prowadził w stosunku do Skarżących postępowanie egzekucyjne obejmujące zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu przychodów z nieujawnionych źródeł przychodów za 1996 r. Wnioskiem z dnia 22 marca 2004 r., uzupełnionym pismem z dnia 6 kwietnia 2004 r., zobowiązani zwrócili się o wstrzymanie czynności egzekucyjnych wskazując, iż wystąpili do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. o wznowienie postępowania w zakresie ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. z tytułu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Stwierdzili, że "nadanie klauzuli wykonalności, spowoduje nieodwracalne dla nich skutki, pozbawiając ich dorobku całego życia". W piśmie z dnia 6 kwietnia 2004 r. sprecyzowali, iż wnoszą o wstrzymanie czynności egzekucyjnych oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. odmówił wstrzymania czynności egzekucyjnych. Wskazał, że zgodnie z art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm., dalej: u.p.e.a.) organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Wstrzymanie postępowania lub czynności egzekucyjnych może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy osoba wnioskująca przedstawi dowody potwierdzające prawdopodobieństwo zaistnienia tych szczególnych okoliczności. W rozpatrywanej sprawie Skarżący podnieśli, iż egzekucja spowoduje utratę dorobku życiowego oraz nieodwracalność skutków egzekucji z nieruchomości. Organ stwierdził, że egzekucja z należącej do dłużników nieruchomości jest jedynym środkiem egzekucyjnym, który może doprowadzić do wykonania egzekwowanego obowiązku. Dodał, iż powołana przez dłużników okoliczność złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego nie przekonała go do pozytywnego załatwienia złożonego przez nich wniosku. W jego opinii złożony przez Skarżących wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych ma na celu jedynie odsunięcie w czasie zakończenia postępowania egzekucyjnego. Dodał, że wykonanie obowiązku pozwoli uniknąć naliczania kolejnych odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, które przekroczyły już znacznie kwotę należności głównej. Zakończenie postępowania egzekucyjnego leży - w opinii organu - w interesie zobowiązanych, toteż uwzględnienie złożonego przez nich wniosku nie jest celowe. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał też, iż fakt złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, w którym określono egzekwowaną zaległość nie obliguje do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Dopiero bowiem uchylenie decyzji podatkowej spowoduje umorzenia postępowania egzekucyjnego na mocy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Pismem z dnia 20 maja 2004 r. Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Wskazali, ze w ich opinii w sprawie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Wznowienie postępowania podatkowego w kontekście powołanych przez nich dowodów pozwoli uchylić decyzje będące podstawą egzekucji i spowoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ponownie oświadczyli, że prowadzenie egzekucji spowoduje nieodwracalne skutki, pozbawiając ich dorobku całego życia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz stwierdził, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych zależy od uznania organu nadzoru. Oznacza to, że nawet wystąpienie ogólnie określonych przesłanek wstrzymania czynności egzekucyjnych nie obliguje organu do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Za szczególne przypadki uznaje się takie, które są niezależne od sposobu postępowania zobowiązanego. Analiza materiału dowodowego w niniejszej sprawie nie wykazała wystąpienia szczególnie uzasadnionych przesłanek do wstrzymania czynności egzekucyjnych. Za takową nie można uznać faktu wniesienia przez Skarżących wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, będącego postawą prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie organ dodał, że dwoma decyzjami z dnia [...] czerwca 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Minister Finansów stwierdził ponadto, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych spowoduje jedynie przesunięcie w czasie zapłaty dochodzonych zaległości i w konsekwencji wzrost odsetek za zwłokę. Tym samym poprzez wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie ulegnie poprawie sytuacja finansowa zobowiązanych. Na powyższe postanowienie Skarżący złożyli skargę wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych w sprawie. Wskazali, że składając wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych szeroko go uzasadnili zaznaczając, iż egzekucja spowoduje nieodwracalne skutki pozbawiając ich dorobku całego życia. Stwierdzili, że prowadzone czynności egzekucyjne są dla nich bardzo dolegliwe, zajęcie świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozbawia ich możliwości normalnego egzystowania oraz leczenia. Dodali, że prowadzona egzekucja jest konsekwencją krzywdzących decyzji organów podatkowych, które nie uznały przedstawianych przez nich dowodów, zeznań świadków oraz oświadczeń synów o udzielonej im pomocy finansowej. W konsekwencji organy podatkowe naruszyły wynikające z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności prawo do rzetelnego procesu. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była prawidłowość postanowień o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych podjętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Skarżących. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), ocena ta dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie, ani też poprzedzające je postanowienie organu I instancji, przepisów prawa nie naruszają. Nie wystąpiła zatem żadna z przesłanek ich uchylenia lub stwierdzenia nieważności, wskazanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Postanowienia powyższe wydane zostały w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a., stanowiący, że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Strona skarżąca w skardze nie wskazała, jakie przepisy zostały przez Ministra Finansów naruszone. Ograniczyła się do własnej subiektywnej oceny stanu faktycznego, co w żaden sposób nie może podważyć legalności zaskarżonego postanowienia. Przede wszystkim wskazać należy, iż celem unormowania przewidzianego w art. 23 § 6 u.p.e.a. jest w istocie rzeczy możliwość uwzględnienia w toku postępowania egzekucyjnego zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwe najszybszego wykonania zobowiązania, co uzasadnione jest chociażby z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca w żaden sposób nie określił przy tym, jakiego rodzaju przypadki uznał za szczególnie uzasadnione w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a., ocenę w tym względzie pozostawiając organom orzekającym w konkretnej sprawie. Nie ulega jednak wątpliwości, że okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie tego przepisu muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. "Szczególny" w rozumieniu potocznym oznacza bowiem "odznaczający się czymś osobliwym, zwracający czymś uwagę; niezwykły, wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny" (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003; t. IV, s. 638). Minister Finansów prawidłowo wskazał zatem na "wyjątkowość", jako istotną cechę zdarzeń (okoliczności) uzasadniających wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Uprawnione też było odwołanie się do sytuacji spowodowanych działaniem czynników, na które zobowiązany nie miał wpływu, niezależnych od sposobu jego postępowania, a wynikających ze zdarzeń losowych. Okoliczności podnoszone przez Skarżących charakteru takiego nie mają. Sąd podziela w tym względzie stanowisko organów nadzoru. Skarżący w toku postępowania podnosili, iż prowadzona egzekucja jest konsekwencją krzywdzących dla nich decyzji organów skarbowych, które nie uwzględniły stanu faktycznego w sprawie. Powoływali się na okoliczność złożenia wniosku o wznowienie postępowania wymiarowego. W skardze dodatkowo podnieśli, iż uzasadnienia decyzji organów skarbowych rażąco naruszają ich prawo do obrony, prawo do rzetelnego procesu i sprawiedliwego rozpoznania sprawy, to jest art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, ratyfikowanej przez Polskę 19 stycznia 1993r. Wyjaśnić należy, iż prawidłowość decyzji wymiarowych nie mogła być przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd związany jest przedmiotem zaskarżenia zakreślonym przez Skarżących poprzez wskazanie konkretnego aktu, którym w tym przypadku było postanowienie w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych. Prawidłowo także organy wskazywały, iż w świetle art. 23 §6 u.p.e.a. nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem okoliczność złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok 1996. Na marginesie jedynie zaznaczyć należy, iż jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w Z. odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Także podnoszona okoliczność, iż dokonywane czynności egzekucyjne spowodują nieodwracalne skutki i pozbawią Skarżących dorobku życia nie mogą być uznane za szczególny przypadek. Niewątpliwie prowadzenie postępowania jest dolegliwe dla zobowiązanego. Niemniej do wszczęcia tego postępowania dochodzi w przypadku braku dobrowolnej zapłaty ciążących zaległości. Ponadto wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie prowadzi do ich uchylenia, a jedynie powoduje przesunięcie w czasie zapłaty dochodzonych zaległości, co skutkuje wzrostem kwoty zaległości, poprzez wzrost kwoty odsetek za zwłokę. Sąd podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie miał też na względzie uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych, określony jednoznacznie poprzez użycie w treści art. 23 § 6 u.p.e.a. słowa "może". Oznacza to, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Istota uznania administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że może on, ale nie musi wstrzymać czynności egzekucyjne, nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie. Sąd nie jest zatem władny nakazać organowi nadzoru podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. W sprawie niniejszej organy podatkowe prawidłowo jednakże oceniły, że brak jest przesłanek wstrzymania czynności egzekucyjnych, co obligowało je do odmowy wstrzymania tych czynności. Zdaniem Sądu organy nadzoru prawidłowo dokonały analizy podnoszonych przez Skarżących okoliczności, a postępowanie swoje przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów przedstawił okoliczności faktyczne sprawy, a także wyczerpująco wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia oraz przepisy prawa stanowiące jego podstawę prawną. Odniósł się również do argumentów podnoszonych przez Skarżących w zażaleniu. Skoro zatem zaskarżone postanowienie nie naruszało przepisów prawa, Sąd działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.