II GZ 195/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 1054/06 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R. Postanowieniem z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 1054/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 września 2007 r., którym Sąd oddalił skargę K. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] września 2006 r., dotyczącą przyznania środków z budżetu Unii Europejskiej. Pismem nadanym w dniu 14 września 2007 r. skarżąca wniosła o doręczenie jej wskazanego wyżej wyroku wraz z uzasadnieniem. Sąd postanowieniem z dnia 25 września 2007 r., doręczonym stronie w dniu 28 września 2007 r., odmówił sporządzenia uzasadnienia, uznając wniosek za przedwczesny. W dniu 5 października 2007 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia podnosząc, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożyła przed wydaniem orzeczenia z niewiedzy i zapobiegliwości. Strona stwierdziła, że nie pouczono jej o terminie i sposobie złożenia takiego wniosku. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd stwierdził, że strona została prawidłowo pouczona o terminie złożenia wniosku, ponieważ pouczenie takie zamieszczone jest w każdym urzędowym druku zawiadamiającym o terminie rozprawy, lecz niedokładnie zapoznała się z jego treścią. W zażaleniu K. K. wniosła o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 10 października 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, sąd w urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręcza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Sentencji wyroku ogłoszonego na rozprawie nie doręcza się więc stronom nieobecnym na rozprawie, z wyjątkiem strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która była nieobecna na rozprawie z powodu pozbawienia wolności. W pozostałych przypadkach wyroków oddalających skargę doręczenia sentencji wraz z uzasadnieniem dokonuje się na wniosek strony, złożony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Strona powinna być prawidłowo zawiadomiona o rozprawie, aby móc w niej uczestniczyć, a także o skutkach niestawiennictwa oraz terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Tymczasem w aktach rozpatrywanej sprawy znajduje się zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy i zwrotne potwierdzenie odbioru doręczenia stronie zawiadomienia o rozprawie, nie ma natomiast pisma "zawiadomienie o rozprawie". Nie można zatem zweryfikować treści tego zawiadomienia - czy strona została prawidłowo pouczona o możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wobec powyższego zaistniały wątpliwości co do prawidłowego pod względem treści pouczenia strony zawartego w zawiadomieniu o rozprawie. Brak takiego pouczenia strona podniosła we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Na tle przepisu art. 85 p.p.s.a. nie budzi wątpliwości, że czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W przepisach art. 86 i następnych p.p.s.a. ustawodawca przewidział jednak możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, istnienie których czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: wniesienia przez stronę (uczestnika postępowania) wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła jej dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie jako jedną z niezawinionych przyczyn uchybienia terminu podaje się mylne pouczenie o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (tak B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Wolters Kluwer Polska, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006, s. 209; H. Knysiak-Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.333 i powołane tam orzecznictwo). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być jednak oceniany w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie oraz takie, które świadczą o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań w celu zapobieżenia uchybieniu terminu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. raz jeszcze zbada czy strona spełniła przesłanki do przywrócenia terminu wskazane w powołanych wyżej przepisach i uwzględni fakt istnienia wątpliwości co do rzeczywistego pouczenia strony o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ponadto Sąd rozważy czy w takiej sytuacji należy przyjąć, że brak w aktach sprawy dowodu pouczenia strony w postaci pisma zawiadamiającego o rozprawie, a tym samym o możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, może stanowić okoliczność uzasadniającą przywrócenie stronie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. MR