II GZ 127/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 76/06 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 lipca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 76/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania K. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 października 2005 r., nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Mając na uwadze treść art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd stwierdził, że przy ocenie sytuacji skarżącego należało wziąć pod uwagę nie tylko bieżące dochody i wydatki, ale także stan majątkowy. Sąd wskazał, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 96,74 ha, w tym 77,23 ha przeliczeniowych i jak twierdzi, dochód z gospodarstwa rolnego nie wystarcza mu na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę, że stawka dochodu z 1 ha przeliczeniowego w 2004 r. wynosiła 1626 zł, jak to wynika z obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 28 października 2005 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych (Dz. Urz. GUS z 2005 r., Nr 11, poz. 69), wnioskodawca nie znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji spełniającej przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. K. B. jest również zobowiązany do spłaty kredytu zaciągniętego na zakup tego gospodarstwa. Zdaniem Sądu, opłaty ponoszone na spłatę kredytu nie są wydatkiem, który ponoszony jest na utrzymanie konieczne i dlatego skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym podniósł że obwieszczenie Prezesa GUS, wskazane przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu nie odpowiada rzeczywistości. Skarżący stwierdził ponadto, że od momentu nabycia nieruchomości rolnej ponosił jedynie związane z nią nakłady, co jest konsekwencją panującej w kraju suszy. Oddalając powyższe zażalenie postanowieniem z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt II GZ 94/06, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że kwestionowane przez skarżącego obwieszczenie Prezesa GUS ma charakter szacunkowy, statystyczny, przedstawia przeciętny poziom dochodu w rolnictwie. Sąd wskazał, że w dacie rozpoznawania przedmiotowego zażalenia skarżący był właścicielem gospodarstwa rolnego od ponad roku, a zatem upłynął cykl produkcyjny w rolnictwie co wskazywałoby na to, że skarżący nie mógł przez ten czas ponosić jedynie nakładów na to gospodarstwo, tym bardziej że były to nakłady na intensyfikację produkcji rolnej. Sąd nie dostrzegł żadnych innych okoliczności, które mogłyby rzutować na wysokość dochodów skarżącego z prowadzonego przez niego gospodarstwa. Zarządzeniem z dnia 29 listopada 2006 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego. W dniu 22 stycznia 2007 r. skarżący złożył powtórnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Do pisma dołączył umowę dzierżawy nieruchomości rolnych z dnia 12 września 2005 r., a także część dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia wnioskodawcy. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez przedstawienie informacji wskazujących wysokość wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie (w tym koszty związane z utrzymaniem małoletniej córki), wskazanie źródeł pochodzenia dochodu (czy dochód z tytułu dzierżawy jest jedynym osiąganym dochodem, czy skarżący korzysta z pomocy rodziny i otrzymuje świadczenia z opieki społecznej). W piśmie z dnia 19 marca 2007 r. skarżący wskazał, że na bieżące miesięczne utrzymanie ponosi następujące koszty: 350 zł związane z utrzymaniem małoletniej córki, 450 zł koszty własne, 1020 zł odsetki od kredytu. Środki na comiesięczne wydatki pochodzą poza dochodem, z tytułu dzierżawy nieruchomości rolnej z pomocy rodziny w wysokości 1470 zł. Postanowieniem z dnia 25 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd stwierdził, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony po wcześniejszym prawomocnym oddaleniu wniosku w tym przedmiocie, może być uwzględniony jedynie gdy wnioskodawca wykaże, że powstały nowe, nieistniejące w chwili poprzedniego orzekania, okoliczności. Skarżący w ponownym wniosku powołał się na okoliczności: wydzierżawienie gospodarstwa o powierzchni 89,85 ha za łączną kwotę 350 zł oraz zły stan zdrowia. Sąd stwierdził, że obie okoliczności istniały w momencie orzekania w sprawie wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, rozstrzygniętego postanowieniem NSA z dnia 19 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący nie wskazał istotnych nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu którego podniósł, iż znajduje się w złym stanie zdrowia (silna depresja) wywołanym bieżącymi problemami oraz przejściem groźnej, nawracającej choroby. W piśmie tym K. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zmniejszenie wpisu od skargi do wysokości 50 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Należy zauważyć, że zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie prezentowany jest pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po wcześniejszym prawomocnym oddaleniu wniosku w tym przedmiocie może być uwzględniony tylko wtedy, gdy strona wykaże, że po wydaniu wcześniejszego postanowienia nastąpiła zmiana okoliczności, które nie istniały w chwili jego rozpoznawania, a uzasadniają przyznanie prawa pomocy. K. B. już raz ubiegał się o przyznanie prawa pomocy. Pierwszy wniosek skarżącego o udzielenie prawa pomocy został oddalony prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2006 r. Przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, mając na względzie poprzednio wydane prawomocne orzeczenie, Sąd musi zbadać czy w rozpoznawanej sprawie zaistniała zmiana okoliczności polegająca na znacznym pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Co więcej, ewentualne zaistnienie takiej zmiany okoliczności musiałoby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stało się uzasadnione. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie skarżący ani w złożonym ponownie wniosku ani w zażaleniu nie wskazał istotnych nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy, nawet w zakresie częściowym. Zatem brak jest także podstaw do uwzględnienia zażalenia, w którym nie wykazano, by tego rodzaju okoliczności występowały. Złożony po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z dnia 22 stycznia 2007 r., jak również zażalenie, mające stanowić uzasadnienie przyznania tego prawa, przedstawiają okoliczności wskazane już we wcześniejszym wniosku, rozstrzygniętym prawomocnym postanowieniem z dnia 19 października 2006 r. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy, z pisma z dnia 19 marca 2007 r. przedłożonego na wezwanie Sądu do wskazania źródeł osiąganego przez wnioskodawcę dochodu oraz z zażalenia wynika, że skarżący oparł swoją argumentację o kwestie związane ze swoim stanem zdrowia, obowiązkiem ponoszenia wydatków w związku z zaciągniętym kredytem na zakup gospodarstwa rolnego oraz wydatków na utrzymanie siebie i nieletniej córki, które to okoliczności istniały już w okresie rozpoznawania wcześniejszego wniosku. W piśmie skarżącego z dnia 2 grudnia 2006 r. (kierowanym do Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi), załączonym do ponowionego wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący dodatkowo powołuje się na okoliczność powrotu do zdrowia w lipcu 2006 r. i zamiar osobistego kontynuowania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Reasumując, skarżący nie wykazał, że po wydaniu wcześniejszego postanowienia powstały nowe, nieistniejące w chwili rozpoznawania wcześniejszego wniosku, okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy i zasadnie WSA w Warszawie odmówił prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z powyższym zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.