I OZ 376/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. Ż. i P. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 177/07 o odrzuceniu wniosku P. Ż. i P. Ż. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II SA/Ke 177/07 oddalającego skargę P. Ż. i P. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 20 września 2007 r. oddalił skargę P. Ż. i P. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Wyrok wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżących – M. Ż., w dniu 19 października 2007 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 3 grudnia 2007 r., po rozpoznaniu wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwolnił skarżących od kosztów sądowych oraz ustanowił dla nich adwokata z urzędu. Skarżący udzielili pełnomocnictwa adwokatowi M. M. ustanowionej z urzędu w dniu 28 grudnia 2007 r., natomiast w dniu 28 stycznia 2008 r. złożyła ona wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazała, że o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżących dowiedziała się z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w K., które otrzymała w dniu 11 stycznia 2008 r. Natomiast w dniu 21 stycznia 2008 r., przeglądając akta niniejszej sprawy zorientowała się, że upłynął termin do wniesienia skargi kasacyjnej, w związku z czym złożyła wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, bowiem skarżący uchybili terminowi z uwagi na długi okres oczekiwania na ustanowienie dla nich pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 6 marca 2008 r., na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odrzucił wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, uznając go za spóźniony. W uzasadnieniu wskazał, że z akt sprawy wynika, iż pełnomocnik skarżących zapoznała się z aktami sprawy w dniu 15 stycznia 2008 r., a nie jak podaje w dniu 21 stycznia 2008 r. Zatem, zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia powinna zostać złożona najpóźniej w dniu 22 stycznia 2008 r. Ponadto, Sąd uznał za niewiarygodne oświadczenie pełnomocnika skarżących, iż dowiedziała się ona wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżących dopiero w dniu 11 stycznia 2008 r., podczas gdy skarżący już w dniu 28 grudnia 2007 r. udzielili jej pełnomocnictwa do reprezentowania ich w sprawie. W tej sytuacji, Sąd stwierdził, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, którą był brak pełnomocnika ustała w dniu 28 grudnia 2007 r., bowiem najpóźniej w tym dniu adwokat M. M. mogła dowiedzieć się o ustanowieniu go pełnomocnikiem skarżących. P. Ż. i P. Ż. reprezentowani przez pełnomocnika złożyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Pełnomocnik skarżących wyjaśniła, iż z uwagi na sprawy rodzinne jej kancelaria była zamknięta w styczniu 2008 r., a korespondencję przeznaczoną dla kancelarii, w tym przesyłkę z Okręgowej Rady Adwokackiej, listonosz zostawiał w sąsiadującej firmie, która przekazywała ją "grzecznościowo" pełnomocnikowi. Dlatego informację o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżących dotarła do niej dopiero w dniu 11 stycznia 2008 r. Ponadto, skarżący wprawdzie podpisali pełnomocnictwo w dniu 28 grudnia 2007 r., jednakże działający w ich imieniu M. Ż. przesłał je pocztą na adres kancelarii w dniu 22 stycznia 2008 r. , na dowód powyższego pełnomocnik skarżących dołączyła kopertę przesłaną przez M. Ż. na adres kancelarii w dniu 22 styczni 2008 r. Tym samym pełnomocnika wskazała, że pełnomocnictwem dysponowała dopiero po tej dacie, a nie jak przyjął Sąd pierwszej instancji w dniu 28 grudnia 2007 r. Ponadto, pełnomocnik wyjaśniła, że przeglądała akta sprawy dwukrotnie, raz w dniu 15 stycznia 2007 r., jednakże "z ważnych powodów" była zmuszona przerwać ich przeglądanie i ponownie w dniu 21 stycznia 2008 r., czego nie odnotowano, i dopiero wówczas zobaczyła, że upłynął termin do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 87 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 powołanej ustawy). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ustawy). W przypadku, gdy wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności jest spóźniony, a więc złożony po upływie 7 dni od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, stosownie do art. 88 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega odrzuceniu. Podkreślenia przy tym wymaga, iż fakt spóźnienia wniosku musi być jednoznaczny, Sąd nie może domniemywać, że strona uchybiła terminowi, o którym mowa w art. 87 § 1 powołanej ustawy. W judykaturze przyjęto pogląd, że jeżeli nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy termin ten został zachowany, Sąd ma obowiązek wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. B. Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 r., str. 222). Dodatkowo wskazać należy, że w przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a., przyczyna uchybienia terminu do jej wniesienia ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem. Stosownie do treści art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik, w tym również wyznaczony z urzędu, obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Zatem uzyskanie pełnomocnictwa stanowi jeden z warunków umożliwiających prawidłowe wniesienia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną. W tej sytuacji nie można zgodzić się z poglądem Sądu pierwszej instancji, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w dniu 15 stycznia 2008 r., tj. w dniu, kiedy pełnomocnik skarżących po raz pierwszy przeglądał akta sprawy. Za moment ustania przyczyny uchybienia w/w terminu nie można również uznać daty, w której adwokat M.M. dowiedziała się o wyznaczeniu jej przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnikiem skarżących, jak też daty udzielenia jej pełnomocnictwa, tj. 28 grudnia 2008 r. Dopiero bowiem w momencie otrzymania tego pełnomocnictwa reprezentująca skarżących adwokat miała możliwość prawidłowego dokonywania czynności procesowych, w tym złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z wyjaśnień zawartych w zażaleniu wynika, iż pełnomocnictwo zostało doręczone pełnomocnikowi po dniu 22 stycznia 2008 r., gdyż dopiero w tym dniu występujący w imieniu skarżących M. Ż. przesłał podpisane przez skarżących pełnomocnictwa. Z przedstawionej na tę okoliczność koperty nadanej przez M. Ż. na adres kancelarii pełnomocnika wynika, iż przesyłka ta została odebrana w dniu 28 stycznia 2008 r. Pozwala to jedynie domniemywać, że w tym dniu pełnomocnik otrzymała pełnomocnictwo do występowania w sprawie, a tym samym ustała przyczyna uchybienia terminu, biorąc jednak pod uwagę, iż na podstawie samej koperty nie można stwierdzić jednoznacznie, co ona zawierała uznać należy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest możliwe ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, czy termin o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został zachowany. W tej sytuacji, mając na względzie powołany wyżej pogląd przyjęty w judykaturze, Sąd pierwszej instancji powinien merytorycznie rozpoznać wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tego względu na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.