I SA/Wa 139/07

WyrokWSA w Warszawie2007-09-20

Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Elżbieta Sobielarska, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spadkobiercy zmarłego wspólnika spółki jawnej, która była stroną postępowania wywłaszczeniowego, posiadają legitymację do występowania w charakterze strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, jeśli umowa spółki nie reguluje kwestii wstąpienia spadkobierców lub nie można jej odnaleźć?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że spadkobiercy zmarłego wspólnika spółki jawnej nie posiadają legitymacji do występowania w charakterze strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, jeśli nie wykażą, że są uprawnieni do reprezentowania spółki. Członkostwo w spółce jawnej nie jest prawem majątkowym podlegającym dziedziczeniu, a samo wprowadzenie w posiadanie majątku opuszczonego na podstawie przepisów o majątkach opuszczonych nie przesądza o prawie własności ani o uprawnieniu do reprezentowania spółki. Brak umowy spółki lub jej postanowień dotyczących spadkobierców uniemożliwia wykazanie interesu prawnego.
Stan faktyczny
Spadkobierczynie zmarłego wspólnika spółki jawnej wniosły o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1954 r. Minister Budownictwa umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że wnioskodawczynie nie wykazały swojego statusu strony. Spadkobierczynie zaskarżyły tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów KPA dotyczących ustalania stron i postępowania dowodowego. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu co do braku legitymacji procesowej skarżących.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2007 r. sprawy ze skargi J. O., E. N. i M. R. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta B., działającego w imieniu Skarbu Państwa oraz Gminy B., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] grudnia 1954 r. Nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w gm. kat. L., zapisanej w księdze wieczystej [...] o powierzchni [...] m, stanowiącej własność firmy N. i S., w części dotyczącej odszkodowania, a w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości stwierdzającą wydanie zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa – umorzył postępowanie odwoławcze z wniosku Prezydenta Miasta B., działającego w imieniu Gminy B. oraz uchylił w całości zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] i umorzył postępowanie zakończone tą decyzją a wszczęte z wniosku I. N. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy: Pismem z dnia 11 września 2002 r. I. N. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] grudnia 1954 r. Nr [...] orzekającego o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w gm. kat. L., zapisanej w księdze wieczystej [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącej własność firmy N. i S. W trakcie postępowania I. N. zmarła, zaś jej spadkobierczynie tj. J. O., E. N. i M. R., nadesłały postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lutego 2003 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po I. N. W trakcie postępowania organ naczelny zwrócił się do stron o nadesłanie oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego ww. spółki. W odpowiedzi na to wezwanie, przy piśmie z dnia 5 listopada 2004 r. pełnomocnik wnioskodawczyń nadesłał m.in. notarialnie poświadczony odpis z rejestru handlowego Nr [...] przedsiębiorstwa N. i S., [...] z siedzibą w B. spółka jawna, gdzie jako wspólnicy wpisani byli : M. N., L. N. i A. N. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w S. z dnia [...] grudnia 1954 r. Nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w gm. kat. L., zapisanej w księdze wieczystej [...] o powierzchni [...] m2 w części dotyczącej odszkodowania i stwierdził, że ww. orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. W ustawowym terminie Prezydent Miasta B. działający w imieniu Skarbu Państwa oraz Gminy B. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury. W uzasadnieniu wniosku zakwestionowano uprawnienia spadkobierców do występowania w charakterze strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. W piśmie z dnia 23 maja 2005 r. radca prawny T. K. działający w imieniu J. O., E. N. i M. R. (następców prawnych I. N.) podniósł, że Prezydent Miasta B. nie ma interesu prawnego do występowania w niniejszej sprawie. Wskazał również , że w spółce N. i Spółka [...] przewidziano, że w miejsce zmarłego wspólnika wchodzą jego spadkobiercy. Ponadto z rejestru handlowego z 1949 r. wynika, że każdy ze wspólników jest uprawniony do reprezentowania tejże spółki. Poinformował również, że N. i Ska [...] nie jest ujawniona w rejestrze przedsiębiorców KRS i nie może przedłożyć umowy spółki, gdyż nie posiada jej , nie sposób również odnaleźć tej umowy w archiwalnych aktach rejestrowych. W wyniku poczynionych ustaleń organ naczelny uznał, że Prezydent Miasta B., działający w imieniu Skarbu Państwa, jest stroną niniejszego postępowania, gdyż Skarb Państwa jest aktualnym właścicielem wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast przymiotu strony nie posiada Gmina B., która nie była stroną postępowania wywłaszczeniowego i której obecnie nie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości. W związku z powyższym uznał, że należało umorzyć postępowanie odwoławcze z wniosku Prezydenta Miasta B., działającego w imieniu Gminy B., natomiast należy prowadzić postępowanie odwoławcze z wniosku Prezydenta Miasta B., działającego w imieniu Skarbu Państwa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uznał, że na podstawie odpisu z rejestru handlowego i wniosku o zmianę wpisu w tym rejestrze, zmiany w rejestrze nie opierają się na zapisach umowy spółki, ale oparto je na art. 34 ustawy z dnia 6 maja 1945 roku o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 17 poz. 97), a zatem obejmowały one jedynie potwierdzenie o wprowadzeniu w posiadanie osób majątku opuszczonego. Zgodnie natomiast z art. 20 ww. ustawy przywrócenia posiadania mogli żądać krewni właściciela, którym w przypadku przywrócenia posiadania przysługiwało jedynie prawo zarządu i użytkowania majątku opuszczonego (art. 22). Samo przywrócenie posiadania nie przesądzało jednak o prawie własności majątku (art. 35), a tym samym w sytuacji, gdy stroną była spółka prawa handlowego, uprawnionymi do reprezentowania są nadal jej wspólnicy, a nie posiadacze majątku. Minister Budownictwa nie zgodził się również z podniesionym argumentem, że znajdujący się w aktach sprawy odpis z rejestru handlowego z 1949 r. jest dowodem istnienia w umowie spółki stosownych uregulowań dotyczących wstąpienia do spółki spadkobierców. Tym samym, skoro wprowadzenie w posiadanie nie przesądzało o prawach do spółki, to w związku ze śmiercią wspólników jedynie treść umowy spółki jawnej może przesądzać o istnieniu spółki i jej wspólnikach lub aktualne wpisy w rejestrze przedsiębiorstwa mogą wskazywać na uprawnione osoby do jej reprezentowania. Zgodnie natomiast z art. 30 § 3 Kpa strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Wnioskodawczyni I. N. nie była przedstawicielem ustawowym ani statutowym spółki i dlatego nie mogła skutecznie zaskarżyć decyzji administracyjnej, której stroną i adresatem była spółka. Spółka bowiem nie ujawniła w rejestrze sądowym osób uprawnionych do jej reprezentacji. Nie przeprowadzono również procedury likwidacyjnej umożliwiającej uregulowanie spraw majątkowych spółki. W związku z powyższym, wobec braku dokumentów potwierdzających istnienie spółki lub jej likwidacji i umocowanie pełnomocników do reprezentowania jej interesów organ uznał, że Minister Infrastruktury nie miał podstaw do wszczęcia postępowania z wniosku I. N., w miejsce której wstąpili jej następcy prawni i wobec powyższego, mając na uwadze utrwalone orzecznictwo sądowe z którego wynika, że jeżeli organ odwoławczy uzna, że decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności innej decyzji ostatecznej została wydana na wniosek podmiotu nie będącego stroną, może wyłącznie zastosować odpowiednio art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, to jest wydać decyzję o uchyleniu decyzji I instancji i umorzyć postępowanie zakończone tą decyzją (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt OSK 130/04 z dnia 20.04.2004 r. opubl. ONSAiWSA 2004/3/59). Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły J. O., E. N. oraz M. R. w części dotyczącej uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. (Nr [...]) i umorzenia postępowania wszczętego z wniosku I. N. zakończonego w/w decyzją. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie legitymacji wnioskodawczyni I. N. oraz jej następców prawnych: J. O., E. N. i M. R. do występowania -w imieniu Firmy N. i Ska [...] o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej w S. Wydziału Administracyjnego z [...] grudnia 1954 r., którą to decyzją wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w gm. B/., zapisaną w ks. W [...], stanowiącą własność Firmy [...], oraz błędne przyjęcie, iż I. N., J. E. N. i M. R. nie przysługiwał status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wskazanego orzeczenia przez ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w sposób sprzeczny z regułami rządzącymi postępowaniem dowodowym w procedurze administracyjnej i przerzucenie w całości ciężaru dowodu na wnioskodawczynie, brak wszechstronnej i rzetelnej analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów skutkujący bezpodstawnym zakwestionowaniem obowiązywania w Firmie [...] zasady, zgodnie z którą po śmierci wspólnika spółka istniała nadal z jego spadkobiercami, którzy wstępowali w jego miejsce oraz naruszenie art. 7, 8 oraz 157 § 2 kpa i wyrażonych w tych przepisach zasady praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa poprzez nie wydanie z urzędu rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] grudnia 1954 r., Nr [...], pomimo dokonanych przez Ministra Infrastruktury w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku. Nr [...] ustaleń faktycznych przesądzających o obowiązku wydania takiej decyzji przez organ administracji. W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżące wniosły o uchylenie decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2006 r. w zaskarżonej części. W uzasadnieniu skarżące nie zgodziły się ze stanowiskiem organu, że podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia było przyjęcie, iż I. N., jako spadkobierczyni jednego ze wspólników Firmy [...], (spółki, której własnością była wywłaszczona nieruchomości), jak również spadkobierczynie I. N. – J. O., E. N. i M. R. nie wykazały, że są uprawnione do występowania w imieniu w/w spółki oraz nie posiadają one interesu prawnego umożliwiającego im samodzielne zaskarżenie orzeczenia wywłaszczeniowego. Minister Budownictwa, w sposób sprzeczny z regułami odnoszącymi się do postępowania dowodowego, ustalając brak legitymacji procesowej wnioskodawczyń przyjął, iż jedynie treści umowy spółki jawnej (Firmy [...]) może przesądzić o istnieniu spółki i jej wspólników lub aktualne wpisy w rejestrze przedsiębiorstwa mogą wskazywać na uprawnienie osoby do jej reprezentowania, natomiast powyższy fakt może być wykazany za pomocą wszelkich środków dowodowych, które spełniają warunki określone w art. 75 § 1 k.p.a. Minister Budownictwa, wbrew powołanej zasadzie postępowania stwierdził, iż przedstawione przez stronę dokumenty nie mogą stanowić podstawy przyjęcia, iż w spółce jawnej "[...]" obowiązywała zasada, zgodnie z którą w razie śmierci wspólnika, spółka miała istnieć nadał z jego spadkobiercami, którzy wstępowali do spółki, mając wszelkie prawa i obowiązki wspólnika jawnego. Natomiast mimo wyczerpania przez skarżące wszystkich możliwości dowodowych Minister Budownictwa uchylił się od oceny przedstawionych dowodów, nie podjął również jakichkolwiek działań zmierzających do ewentualnego uzupełnienie materiału dowodowego. Wyłączną przesłanką wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak wynika z treści z uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. było (wynikające z przerzucenia w całości na wnioskodawczynie ciężaru dowodu w sprawie) obciążenie wnioskodawczyń negatywnymi konsekwencjami braku wykazania przez nie (dokumentami, jakich zażądał Minister Budownictwa) faktu wstąpienia spadkobierców wspólników do spółki [...]. Skarżące za całkowicie błędne uznały w szczególności ustalenia, jakich dokonał organ centralny w zakresie możliwości występowania I. N. oraz jej następczyń prawnych – J. O., E. N. i M. R. w imieniu Firmy [...], w oparciu zgromadzone w sprawie dowody: notarialnie poświadczony archiwalny odpis z rejestru handlowego z 1949 r. oraz kopię wniosku o wpis zmian dotyczących spółki do rejestru handlowego, złożonego przez spadkobierców wspólników. Wskazać trzeba, iż już z treści powołanego wyżej odpisu z rejestru handlowego z 1949 r. wynika, iż spadkobiercy wspólników stali się po ich śmierci wspólnikami w spółce, uprawnionymi do samodzielnej reprezentacji spółki i podejmowali działania w jej imieniu. Ponadto ustalając, że nie ma podstaw by uznać, iż w Firmie [...] - obowiązywała zasada, zgodnie z którą po śmierci wspólnika spółka miała istnieć nadal ze spadkobiercami Minister Budownictwa powinien był stwierdzić, iż śmierć wspólnika oznaczała rozwiązanie spółki, a tym samym, iż spadkobiercy nabyli odpowiedni udziału w majątku spółki, jaki przysługiwał zmarłemu wspólnikowi. Konsekwencją powyższego powinno być jednocześnie stwierdzenie po stronie I. N. oraz jej następczyń interesu prawnego umożliwiającego im zaskarżenie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w S. Wydziału Społeczno-Administracyjnego z [...] grudnia 1954 r. (Nr [...]) we własnym imieniu. Pominięcie tej istotnej okoliczności skutkowało błędnym przyjęciem przez Ministra Budownictwa, iż postępowanie jakie zakończyło się wydaniem przez Ministra Infrastruktur decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. (Nr [...]) zostało wszczęte przez osobę, która nie mogła być stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Niezależnie od powyższego podniesiono również, iż interes prawny I. N. oraz jej następców prawnych upoważniający do zaskarżenia orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w S. Wydziału Społeczno-Administracyjnego z [...] grudnia 1954 r. (Nr [...]) we własnym imieniu wynika z faktu, iż stwierdzenie nieważności wskazanego orzeczenia oznaczałoby, iż współwłaścicielką wywłaszczonej nieruchomości stała się w roku 1955 r. I. N. Zgodnie bowiem z treścią art. 35 § 1 dekretu z dnia 20 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych porzuconych (Dz. U. 45. Nr 9, poz. 45) osoby, którym na podstawie wskazanego aktu prawnego przywrócono posiadanie, nabywały tytuł własności majątku przez przedawnienie (zasiedzenie) dziesięcioletnie, licząc od daty uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie przywrócenia posiadania. Skoro jednak Minister Budownictwa przyjął, iż przywrócenie posiadania majątku spółki: I. N., nastąpiło na jej rzecz jako na rzecz krewnej właściciela, a nie wspólnika Firmy [...], wskazany organ powinien był również uznać, iż je-interes prawny do zaskarżenia decyzji wywłaszczeniowej wynika z faktu, iż zaskarżona decyzja wywłaszczeniowa pozbawiła I. N. możliwości uzyskania własności tego majątku w oparciu o art. 35 § 1 dekretu z dnia 20 maja 1945 r. W powyższym kontekście uznać należy, iż skoro organ administracji przeprowadził merytorycznie postępowanie odwoławcze, w wyniku którego stwierdził brak legitymacji wnioskodawczyń do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] grudnia 1954 r., to wobec istnienia tej przesłanki, stanowiącej formalnoprawną podstawę stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 roku, Nr [...], powinien był po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - wobec istnienia niezaprzeczalnych podstaw stwierdzenia nieważności wzmiankowanej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wykazanych i ustalonych w decyzji Ministra Infrastruktury - wszcząć z urzędu na podstawie art. 157 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 1 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, a następnie wydać decyzję o stwierdzeniu nieważności tej decyzji. Minister Budownictwa winien był zatem, na skutek wniosku Prezydenta Miasta B. działającego w imieniu Skarbu Państwa oraz Gminy B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, z urzędu wszcząć równolegle postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1954 r. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że nie miały miejsca tego rodzaju naruszenie prawa, skutkowało to oddaleniem skargi. Przede wszystkim należy stwierdzić, że w niniejszym stanie faktycznym rzeczą, która wymaga zbadania jest fakt, czy osoba składające wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z 1954 r. oraz jej następcy prawni legitymują się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 kpa. Zgodnie zaś z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ustawodawca, definiując pojęcie strony postępowania administracyjnego, wskazał wyraźnie na powiązanie danego podmiotu z konkretnym interesem prawnym. Chodzi więc nie o interes faktyczny, ile o interes, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu (interes prawny). Ponadto interes ten musi być interesem indywidualnym strony, a więc dotyczyć jej bezpośrednio. O tym więc, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony, decydować będzie norma prawna, z której dla danego podmiotu będą wynikały określone prawa lub obowiązki. Chodzi przy tym o normę konkretną, którą można wskazać jako źródło interesu prawnego podmiotu strony postępowania. Możliwość nabycia prawa własności majątku w drodze przedawnienia na podstawie art. 35 §1 dekretu o majątkach poniemieckich i opuszczonych nie stanowi zatem o naruszeniu przez organ art. 28 kpa, gdyż nie jest to norma prawna konkretna lecz hipotetyczna. Dopiero bowiem upływ 10 lat od daty uprawomocnienia się postanowienia, w przedmiocie przywrócenia posiadania, pozwalał na nabycie prawa własności, samo zaś wydanie takiego postanowienia nie kreowało niczyjego prawa własności. Wnioskodawczyni I. N. w swoim wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Prezydium Rady Narodowej w S. z dnia [...] grudnia 1954 r. nr [...] legitymację do złożenia wniosku wywodziła z faktu, że jest spadkobierczynią M. N., wspólnika firmy [...] Spółka jawna z siedzibą w B., która to spółka była adresatem orzeczenia administracyjnego z dnia 27 grudnia 1954 r. Z uregulowań zawartych w art. 115 Kodeksu Handlowego, którego odpowiednikiem - zgodnie z przyjętą przez ustawodawcę zasadą kontynuacji polegającą na utrzymaniu w szerokim zakresie rozwiązań Kodeksu Handlowego – jest art. 60 ustawy Kodeks Spółek Handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94 poz. 1037 ze zm.) dalej k.s.h.– wynikało, iż jeżeli umowa spółki stanowi, że prawa i obowiązki jakie miał zmarły wspólnik służą wszystkim spadkobiercom wspólnie, a nie zawiera w tym względzie szczególnych postanowień, wówczas do wykonywania tych praw spadkobiercy powinni wskazać spółce jedną osobę. Czynności dokonane przez pozostałych wspólników przed takim wskazaniem wiążą spadkobierców wspólnika. Wskazane wyżej przepisy zezwalały i zezwalają zatem na zamieszczenie w umowie spółki klauzuli o wstąpieniu do spółki, w miejsce zmarłego wspólnika, jego spadkobiercy. Przenosząc jednak te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że w aktach sprawy brak jest umowy spółki jawnej, czynione starania o odnalezienie tej umowy przez wnioskodawczynie również nie przyniosły rezultatu. Również nie można na podstawie innego zgromadzonego materiału dowodowego ustalić, jakie zapisy w zakresie praw spadkobierców zawierała treść umowy spółki. Należy w tym względzie bowiem podzielić stanowisko organu naczelnego, że z takich dokumentów jak odpis z rejestru handlowego [...] oraz wniosku o wpis do rejestru handlowego nie można wywieść istnienia w umowie spółki zapisu dotyczącego wstąpienia w miejsce zmarłego jego spadkobierców. Z ww. odpisu z rejestru handlowego oraz wniosku o wpis do rejestru wynika bowiem, że zapisy dotyczą wprowadzenia w posiadanie spadkobierców spółki [...] i spółka na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego w B. z dnia 15 maja 1945 r. sygn. akt II [...] wydanego na podstawie art. 34 ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o majątkach poniemieckich i opuszczonych (Dz. U. Nr 17 poz. 97), który dotyczył jedynie wprowadzenia w posiadanie osób majątku opuszczonego. Osobom, którym zostanie przywrócone posiadanie majątku opuszczonego, służy tylko zarząd i użytkowanie tego majątku (art. 22 ustawy z dnia 7 maja 1945 r.), nie przesądzało jednak o prawie własności majątku (art. 35 ww. ustawy). W tej sytuacji zaś należy rozważyć legitymację wnioskodawczyni w świetle uregulowań zawartych w art. art. 922 k.c. Art. 922 § 1 k.c. stanowi, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na jedną lub kilka osób, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle z nim związane. Spółka jawna jest spółką osobową, opartą na wzajemnym zaufaniu wspólników oraz ich osobistej działalności. W doktrynie i piśmiennictwie przeważają zbieżne poglądy, że członkostwo w spółce jawnej nie ma charakteru prawa majątkowego i jako takie nie podlega dziedziczeniu (vide: A. Kidyba "Kodeks spółek handlowych. Komentarz" Zakamycze 2005, J. P. Naworski "Śmierć wspólnika dwuosobowej spółki jawnej." Przegląd Prawa Handlowego 2006/1/55, M. Celichowski, M.Z. Król "Praw osobistych się nie dziedziczy." Rzeczpospolita 2005/4/13). Tym samym – zdaniem sądu -legitymacji procesowej wnioskodawczyni i jej następców prawnych również nie można wywieść z tego przepisu. Z tych wszystkich względów za niezasadne należy uznać wszystkie zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 28 kpa. oraz art. 7, 77 i 80 kpa. Za niezasadne należy również uznać zarzut naruszenia przez organ art. 157§2 kpa przez nie wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1954 roku, gdyż ta kwestia jest pozostawiona wyłącznemu uznaniu organu . Prawidłowa jest też forma rozstrzygnięcia organu rozpoznającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż art. 138 §1 pkt 3 pozwala na umorzenie w drodze decyzji postępowania odwoławczego w sytuacji stwierdzenia, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa postępowania. (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. ONSA 1999/4/119) Z powyższych względów zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Dlatego skargę należało oddalić w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 lutego 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 157, poz. 1270 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło