II SA/Kr 686/07

WyrokWSA w Krakowie2007-09-20

Skład orzekający: Piotr Głowacki, Mariusz Kotulski, Ewa Rynczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bez wskazania celu nabycia, może być przedmiotem żądania zwrotu na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych?
Ratio decidendi
Nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, nawet jeśli została zawarta w okresie obowiązywania przepisów o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie może być traktowana jako nieruchomość wywłaszczona w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym, poprzedni właściciel nie może żądać jej zwrotu na podstawie przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych.
Stan faktyczny
Skarżący domagał się zwrotu nieruchomości, która została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia 21 sierpnia 1986 r. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że nieruchomość nie została wywłaszczona, a jedynie nabyta w drodze umowy cywilnoprawnej. Skarżący zarzucał błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów postępowania. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Ewa Rynczak (spr.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala Decyzją z [...] marca 2007 r. znak: [...] na podstawie art.104 kpa w związku z art. 136 ust. 3 i art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), Starosta T. odmówił zwrotu nieruchomości położonej w T., oznaczonej jako działka "1" obręb [...], stanowiącej własność Gminy Miasta T. na rzecz M. D. Starosta T. w uzasadnieniu swojej decyzji podał, że M. D. działający przez pełnomocnika N. D., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokata zwrócił się z wnioskiem z 13 grudnia 2006 r. do Starostwa Powiatowego w T. o zwrot nieruchomości położonej w T., oznaczonej jako działka "1" obr. [...]. Starosta T. przekazał wniosek Prezydentowi Miasta T. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. znak: [...]. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt: OPS 1/03 uznał, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt. 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Wojewoda [...] na podstawie art. 26 § 2 w związku z art. 26 § 3 kpa wyznaczył postanowieniem z dnia 18 stycznia 2007 r. Starostę T. do załatwienia powyższej sprawy. Starosta T. rozpoznając sprawę podał, że aktem notarialnym Rep. [...] z dnia 21 sierpnia 1986 r. została nabyta na rzecz Skarbu Państwa wraz z częściami składowymi dz. "1" obr. [...] objęta KW [...] o pow. 0,0823 ha stanowiąca własność M. D. W w/w akcie notarialnym nie wskazano podstawy prawnej nabycia, ale sprzedaż nastąpiła w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości bez wskazania celu na jaki została nabyta. Następnie dnia 21 września 1986 r. została zawarta umowa dzierżawy na w/w działkę pomiędzy Wydziałem Geodezji i Gospodarki Gruntami w T., a M. D. na okres od 21 sierpnia 1986 r. do 31 grudnia 1991 r. Z zebranych w sprawie dokumentów wynika, iż po nabyciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa została podjęta uchwała Miejskiej Rady Narodowej w T. nr [...] z dnia 30 września 1986 r. w sprawie ustalenia miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego osiedla budownictwa jednorodzinnego Tarnów [...]. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zmierzającego do określenia granic skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego z dnia 12 listopada 1986 r. doręczono M. D. - jako dzierżawcy przedmiotowej nieruchomości. Na rozprawie administracyjnej dnia 14 lutego 2007 r. ustalono, iż działka "1" obr. [...] stanowi nieuporządkowany teren na którym znajdują się śmieci, złom i stare opony. Zabudowana jest budynkiem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym. Organ l instancji podał, że w myśl art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast stosownie do art. 137 w/w ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też pomimo upływu 10 lat od wywłaszczenia cel ten nie został zrealizowany. Oprócz nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa decyzjami administracyjnymi wydanymi na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości, przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów wyszczególnionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pomimo, iż projekt osiedla "[...]" do dnia dzisiejszego nie został zrealizowany nie można przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stosować do nieruchomości nabytych w drodze umowy cywilnoprawnej w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Zmiana stanu prawnego odnoszącego się do wykorzystania umowy cywilnoprawnej przy nabywaniu nieruchomości niezbędnych na cele publiczne powoduje, że nie można takiej nieruchomości traktować jako wywłaszczonej lub sprzedanej pod przymusem, a to powoduje niedopuszczalność wykorzystania drogi administracyjnej do ubiegania się o odzyskanie tytułu własności nieruchomości przez jej poprzedniego właściciela. Ponieważ przejęcie nieruchomości położonej w T., oznaczonej numerem działki "1" obr. [...], o której zwrot występuje M. D., nastąpiło właśnie w tym trybie i jednocześnie bez podania celu nabycia należało orzec jak w osnowie decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. D. działający przez pełnomocnika N. D., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Odwołujący zarzucił decyzji organu l instancji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż zawiadomienie z dnia 12 listopada 1986 roku, wbrew treści dokumentu, zostało doręczone odwołującemu się jako dzierżawcy nieruchomości. Dodatkowo organ l instancji zaniechał ustalenia stanu faktycznego sprawy odnośnie celu nabycia przez Skarb Państwa w dniu 21 sierpnia 1986 roku nieruchomości od odwołującego się M. D. pomimo, iż ten cel wynikał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości z umowy dzierżawy zawartej w dniu 21 września 1986 roku. Zdaniem odwołującego w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa formalnego przepisów art. 77 § 1 i § 4 w związku z art. 7 kpa poprzez nie wzięcie pod uwagę przez organ l instancji faktów powszechnie znanych w postaci istnienia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta T. zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 26 listopada 1979 r. oraz nie zebrania w całości materiału dowodowego poprzez pominięcie postępowań administracyjnych dotyczących nieruchomości znak: [...], [...], [...] oraz [...] mocą których odmówiono odwołującemu – M. D. warunków lokalizacji budynku mieszkalnego ze względu na ogólny plan wobec położenia nieruchomości na terenie pod organizację węzła komunikacyjnego, informacji o zawieszeniu postępowania w przedmiocie możliwości budowy budynku mieszkalnego do chwili zatwierdzenia planu szczegółowego "[...]". Wniósł więc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia . Decyzją z [...] maja 2007 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podał, że przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach i w trybie określonym w art. 136 i in. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) określają art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 tej ustawy. Art. 136 ust. 3 stanowi, że zwrotowi podlega nieruchomość wywłaszczona lub jej część, zgodnie zaś z ust. 4 tego przepisu postanowienia tego przepisu stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zawartej stosownie do art. 113 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc części nieruchomości, która nie została objęta wywłaszczeniem, a nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Z kolei art. 216 ustawy rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw określonych taksatywnie w tym przepisie. Organ II instancji zaznaczył, że konstrukcja art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami determinuje wykładnię pojęcia "nieruchomość wywłaszczona", zawartego w art. 136 ust. 3. Przez pojęcie to należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących przepisów ustaw, regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Stosownie do art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawnienie o zwrot nieruchomości na zasadach, jak zwrot nieruchomości wywłaszczonych może być zrealizowane również w stosunku do nieruchomości nabytych lub przejętych na podstawie: - art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości; - ustawy z 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa jednorodzinnego w miastach i osiedlach; - ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi; - art. 22 ustawy 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach; - ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach; - odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego - oraz nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej. Wojewoda [...] podkreślił, że ustawowe wyliczenie podstaw prawnych, które uzasadniały wówczas nabycie lub przejęcie nieruchomości, a obecnie uzasadniają zwrot tych nieruchomości na zasadach określonych w art. 136-142 ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza, że instytucji zwrotu nie można stosować w odniesieniu do nieruchomości nabytych lub przejętych na podstawie innych tytułów prawnych. W szczególności, przepisów art. 136-142 nie stosuje się do nieruchomości nabytych na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych po uchyleniu ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości tj. po dniu 1 lipca 1985 r. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania działka nr "1" obrębu [...] w T. została sprzedana Skarbowi Państwa umową cywilnoprawną w dniu 21 sierpnia 1986 r. Nieruchomość ta nie mieści się, zatem w żadnej z kategorii nieruchomości podlegających zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie została bowiem ani wywłaszczona, ani też nie została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie żadnej z taksatywnie wyliczonych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami kategorii nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa. Organ odwoławczy podał, że nieuzasadnione jest domaganie się przez stronę przeprowadzenia analizy zapisów w ówcześnie obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego i ustalenie celu nabycia nieruchomości na rzecz Państwa. Ustawa dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ani w jej tekście pierwotnym, ani w tekście jednolitym, po nowelizacji dokonanej ustawą zmieniającą ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie ma odpowiednika art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. Artykuł 49 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowił, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego mogło nastąpić tylko wówczas, gdy nieruchomość nie mogła być nabyta w drodze umowy (ust. 1), a zarząd gminy był obowiązany przeprowadzić rokowania z właścicielem nieruchomości przed złożeniem wniosku o wywłaszczenie nieruchomości (ust. 2). Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego mogło nastąpić dopiero po bezskutecznym upływie trzymiesięcznego terminu, który kierownik urzędu rejonowego wyznaczał na piśmie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu do zawarcia umowy, o której mowa w ust. l (ust. 3). Wszystkie te przepisy wskazywały wyraźnie, że ustawodawca preferował umowne nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub gminę i wywłaszczenie nieruchomości traktował jako środek ultima ratio. Nie oznaczało to jednak, że nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa lub gminę w drodze umowy cywilnoprawnej w związku z art. 49 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości może być traktowana jako nieruchomość wywłaszczona w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Umowa o przeniesieniu na rzecz Skarbu Państwa lub gminy praw rzeczowych do nieruchomości niezbędnej na cele publiczne zawarta w okresie obowiązywania ustawy z 29 kwietnia 1985 r. w związku z jej art. 49, jest taką samą umową, jak każda inna tego rodzaju umowa i znajdują w stosunku do niej zastosowanie przepisy prawa cywilnego, regulujące dany rodzaj umowy i Skarb Państwa oraz gmina korzystają z takiej samej ochrony przewidzianej tymi przepisami (np. ochrony własności nabytej nieruchomości), jak każdy inny podmiot. Poprzedni właściciel nieruchomości zbytej w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub gminy w czasie obowiązywania ustawy z 29 kwietnia 1985 r. dla celu, który dawałby podstawę do wywłaszczenia nieruchomości, nie może żądać jej zwrotu na podstawie art. 69 ust. 1 tej ustawy. Organ odwoławczy podał, że stanowisko takie zostało powszechnie zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy i również w świetle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa lub gminę w drodze umowy cywilnoprawnej w czasie obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie może być traktowana jako nieruchomość wywłaszczona. Nieruchomości zbytej w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub gminy w czasie obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, dla celu, który dawałby podstawę do jej wywłaszczenia, nie można traktować jako wywłaszczonej również wtedy, gdy w stosunku do niej zostało wszczęte wcześniej, a więc przed zawarciem umowy, wszczęte postępowania wywłaszczeniowe. Wojewoda [...] reasumując podał więc, że brak podstawowej materialnoprawnej przesłanki zwrotu nieruchomości, jaką jest mieszczenie się konkretnej nieruchomości w jednej kategorii nieruchomości z art. 136 ust. 3 lub 4 albo z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości. Skargę od powyższej decyzji w dniu 16 czerwca 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł M. D. działający przez pełnomocnika N. D., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji. Skarżący zaskarżonym decyzjom zarzucił rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 77 § 1 i 4 kpa poprzez pominięcie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także pominięcie postępowań administracyjnych, które toczyły się w Wydziale Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w T., i w których odmówiono M. D. ustalenia warunków lokalizacji budynku mieszkalnego na nieruchomości ze względu na położenie przedmiotowej działki na terenie przeznaczonym pod organizację węzła komunikacyjnego. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2007 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą o p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Orzekanie w myśl art.135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala. Skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu bada czy organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania obowiązujących w dacie ich wydania. W ocenie sądu nie zostały naruszone żadne przepisy prawa. Materialnoprawną podstawą do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest przepis art. 136 § 3 i § 4 oraz art. 216 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2000r., Nr 46, poz. 543 z późń. zm.). Wedle treści art. 136 § 3 cyt. ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. § 4 - przepis ustępu 3 stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3. Art. 137 ust.1 pkt 1 i pkt 2 określa kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, 2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzji o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa decyzjami administracyjnymi na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości stosuje się odpowiednio również do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustaw taksatywnie wyszczególnionych w art. 216 ust.1 i ust.2 cytowanej wyżej ustawy. W myśl tego przepisu przepisy rozdziału 6 działu 3 stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: 1. art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25.06.1948r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli ( Dz.U. Nr 35, póz. 240 oraz z 1957r. Nr 39, poz. 172), 2. art.9 dekretu z dnia 26.04.1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, póz. 312), 3. ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991r., Nr 30, poz.127 z późn. zm.). Skarżący M. D. we wniosku złożonym w dniu 13.12.2006r. domaga się zwrotu przedmiotowej nieruchomości, którą Skarb Państwa nabył na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 21.08.1986r. i jak twierdzi umowa ta została zawarta w trybie ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, która została objęta postępowaniem zmierzającym do ustalenia granic skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego w T. Stanowisko skarżącego jest błędne. Sąd dokonując oceny wypisu aktu notarialnego nr [...] dot. przedmiotowej umowy sprzedaży z dnia 21.08.1986r. (k. 7 akt adm.), ustalił, że umowa zawarta w dniu 21.08.1986r. pomiędzy M. D., a Kierownikiem Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w T., działającym w imieniu Skarbu Państwa jest umową sprzedaży przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako dz. "1" obr. [...] o pow. 0,0823 ha położonej w T. Umowie tej strony nie określiły, że nabycie przedmiotowej nieruchomości następuje w trybie ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jak również umowa ta nie określa celu jej zawarcia, choć tak twierdzi skarżący. Dlatego też w ocenie Sądu przedmiotowa nieruchomość została sprzedana przez skarżącego Skarbowi Państwa na podstawie typowej umowy cywilno- prawnej, a nie na zasadach określonych w przepisach Rozdziału 6 Dział III ustawy z dnia 21.08.1987r, o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym, w takiej sytuacji Skarb Państwa korzysta z takiej samej ochrony własności nabytej nieruchomości jak inne podmioty. W świetle rozdział 6 cytowanej wyżej ustawy przedmiotowa nieruchomość nie została wywłaszczona w drodze indywidualnej decyzji administracyjnej, nie nastąpiło też "przymusowe" odjęcie lub ograniczenie własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Przedmiotowa umowa sprzedaży z dnia 21.08.1986r. w ogóle nie zawiera "celu wywłaszczenia" i nie mogła tego zawierać skoro jest to typowa umowa cywilno - prawna. Ponadto umowa ta nie była zawarta pod rządami obowiązywania ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości ( DZ. u. 1991 r, Nr 30, poz. 127), która utraciła moc z dniem 30.06.1985r. Jednakże nawet w świetle tej ustawy z dnia 29.04.1985r. i art. 49 tej ustawy, wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego mogło nastąpić tylko wówczas, gdy nieruchomość nie mogła być nabyta w drodze umowy. Zarząd Gminy był zobowiązany do przeprowadzenia najpierw rokowań z właścicielem nieruchomości, która miała być przeznaczona jako niezbędna na cele publiczne, przed złożeniem wniosku o wywłaszczenie i dopiero po bezskutecznym upływie 3 -miesięcznego terminu kierownik urzędu rejonowego wyznaczał właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zawarcie umowy trybie art.49 ust. 1 cyt. ustawy. Umowa taka zawarta w trybie art. 49 była też umową cywilno- prawną, do której mają zastosowanie przepisy prawa cywilnego. W związku z tym w ocenie Sądu zarzut skarżącego, iż podstawą prawną do zwrotu nieruchomości jest przepis art. 216 ust.2 pkt 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami jest nieuzasadniony. Brak jest również przesłanek do zwrotu przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 136 ust.3 i ust. 4 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Sądu . Nietrafny jest również zarzut podniesiony w skardze dotyczący naruszenia przepisów art. 77 § 1 i § 4 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez nie wzięcie pod uwagę przez organ l instancji faktów powszechnie znanych t.j. istnienia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta T. zatwierdzonego Uchwalą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 26.11.1979r. oraz nie zebrania w całości materiału dowodowego poprzez pominięcie postępowań administracyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości, mocą których odmówiono skarżącemu warunków lokalizacji budynku mieszkalnego ze względu na ogólny plan wobec położenia nieruchomości na terenie pod organizację węzła komunikacyjnego, informacji o zawieszeniu postępowania w przedmiocie możliwości budowy budynku mieszkalnego do chwili zatwierdzenia planu szczegółowego [...], co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego. Podniesione w skardze wyżej wymienione zarzuty zmierzają do tego, aby organ administracji dokonał analizy wówczas obowiązującego (w dniu zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości) planu zagospodarowania przestrzennego i dokonał ustalenia celu nabycia przedmiotowej nieruchomości. Stanowisko to jest nietrafne ponieważ, jak już wyżej wspomniano, przedmiotowa nieruchomość nie została skarżącemu przymusowo odjęta i Skarb Państwa, tak jak każdy podmiot takiej umowy, korzysta z ochrony własności nabytej nieruchomości. W związku z tym, w ocenie Sądu wszystkie zarzuty podniesione w skardze Sąd uznał za nieuzasadnione, gdyż brak jest materialnoprawnej podstawy żądania zwrotu skarżącemu przedmiotowej nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt l sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), w myśl którego, w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło