II SA/Gd 533/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia 05 października 2005 r. przyznano M. J. od dnia 1 września 2005 r., bezterminowo, świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w kwocie 144 zł. Kolejną decyzją Prezydenta Miasta, z dnia 4 września 2006 r. Nr [...], zmieniono decyzję nr [...] z dnia 05 października 2005 r. w części dotyczącej kwoty zasiłku, przyznając kwotę 153,00 zł miesięcznie, od dnia 1 września 2006 r. Następnie decyzją Prezydenta Miasta z dnia 18 stycznia 2007 r. [...], podjętą na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 pkt 2, ust. 6, art. 20, art. 23, art. 24 ust. 2 i 4, art. 25 ust. 1, art. 30, art. 32, art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992) oraz art. 163 kpa, uchylona została z dniem 1 września 2006 r. decyzja nr [...] z dnia 05 października 2005 r., odmówiono M. J. z dniem 01 września 2006 r. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz uznano świadczenie udzielone od dnia 01 września 2006 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. za nienależnie pobrane. Organ ustalił, iż dnia 18 grudnia 2006 r. strona złożyła pismo z informacją o przyznaniu od dnia 1 września 2006 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w G. dodatku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75-go roku życia. Powołując się na treść przepisu art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ I instancji uznał, iż zasiłek pielęgnacyjny stronie nie przysługuje. Z uwagi na niedopełnienie przez stronę obowiązku niezwłocznego zgłoszenia do organu wypłacającego zasiłek pielęgnacyjny faktu przyznania dodatku pielęgnacyjnego przez ZUS w G., uznano zasiłek pielęgnacyjny przyznany od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. za świadczenie nienależnie pobrane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia 17 maja 2007 r., po rozpatrzeniu odwołania M. J. od opisanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta, utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Opisana decyzja zapadła na podstawie art. 16 ust. 6, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, zm. Dz. U. z 2006 r. Nr 222, poz. 1630, Nr 228, poz. 2255, zm. Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało na treść powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, z których wynika, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, a w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, osoba pobierająca dodatek pielęgnacyjny jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wpłacającego świadczenia rodzinne. Natomiast odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu - przekonania odwołującego się, że ZUS wydając decyzję o przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego poinformuje o tym fakcie MOPS w G., oraz że nie zapoznał się z treścią pouczenia z powodu pobytu w szpitalu, organ II instancji stwierdził, iż nie mogą mieć one wpływu na decyzję organu odwoławczego, rozstrzygające sprawę organy są zobowiązane do stosowania obowiązującego prawa. SKO wyjaśniło również, że nie jest uprawnione do umorzenia pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż według art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ, właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, je żeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył M. J.. W skardze podniósł, że nie czytał pouczenia zawartego w decyzji Prezydenta Miasta z dnia 5 września 2006 r. ze względu na chorobę i pobyt w szpitalu. Skarżący był przekonany, iż ZUS poinformuje MOPS w G. o przyznaniu mu dodatku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 roku życia. Skarżący podkreślił, iż nie miał zamiaru pobierać zasiłku, który nie należał mu się w świetle obowiązujących przepisów i domaga się spowodowania umorzenia zasiłku pielęgnacyjnego, wypłaconego w okresie od 1 września do 31 grudnia 2006 r. W odpowiedzi organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Okoliczności niniejszej sprawy są niesporne co do tego, że pismem z dnia 11 grudnia 200 r. skarżący powiadomił organ wypłacający świadczenie (zasiłek pielęgnacyjny) o przyznaniu mu przez ZUS w G. dodatku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75-go roku życia, z dniem 1 września 2006 r. Jednocześnie, jak wynika z treści pisma skierowanego do MOPS w G. (vide: pismo k. 8 akt administracyjnych I instancji), strona uważa za krzywdzące wstrzymanie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego ze względu na przyznanie dodatku przez ZUS, a to z uwagi na duże wydatki na utrzymanie, które ponosi w związku z inwalidztwem. Stosownie do art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W myśl przepisu art. 2 pkt 2 wymienionej wyżej ustawy takim świadczeniem rodzinnym jest między innymi zasiłek pielęgnacyjny - świadczenie, do którego prawo skarżący nabył na mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia 05 października 2005 r. nr [...], zmienionej następnie decyzją z dnia 04 września 2006 r. [...]. Stosownie do treści art. 25 ust. 1 u.ś.r., z uprawnieniem do pobierania świadczeniach rodzinnego ściśle związany jest obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym uzyskaniu uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75-go roku życia, bowiem art. 16 ust. 6 przewiduje, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Natomiast w przypadku, gdy osoba pobierająca świadczenie tego nie uczyni, stosownie do treści przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1, 7 i 8 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny uważany jest za nienależny i podlega zwrotowi. W przedmiotowej sprawie skarżący wykonał spoczywający na nim obowiązek w postaci powiadomienia organu wypłacającego – w rozpoznawanej sprawie Wydziału Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., o decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 01 sierpnia 2006 r. nr [...] ustalającej prawo do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu kończenia 75 roku życia, jednakże dopiero opisanym wyżej pismem, które wpłynęło do MOPS w dniu 12 grudnia 2006 r. Jak wynika z okoliczności sprawy i prawidłowych ustaleń organu odwoławczego, o obowiązku niezwłocznego powiadomienia o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych skarżący został poinformowany wraz ze złożonym wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego - tekst pouczenia został poprzedzony zwrotem "uwaga ważne" a fragment o okolicznościach, w których zasiłek nie przysługuje danej osobie został wytłuszczony. Podpis strony figuruje pod pouczeniem. (vide: wniosek k. 5 akt administracyjnych I instancji). Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że pouczenie zawierała również decyzja z dnia z dnia 05 października 2005 r. nr [...] o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, poprzez przytoczenie treści art. 25 ust. 1 i art. 28 ust. 1 u.ś.r. oraz zawarty w niej ustęp o treści: "nie należy pobierać świadczeń rodzinnych w przypadku zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie oraz wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych". (vide: decyzja k. 6 akt administracyjnych I instancji). Nie mniej istotne jest, co skarżący przyznaje zarówno w skardze jak i w odwołaniu, że decyzja zmieniająca Prezydenta Miasta z dnia 4 września 2006 r. [...] zawierała dodatkowo pouczenie dotyczące realizacji przyznanych świadczeń, poprzez odwołanie się do treści art. 16 ust. 6 u.ś.r. i wskazanie wprost, że "zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego - w przypadku nabycia uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego przy emeryturze lub rencie konieczne jest natychmiastowe poinformowanie o tym fakcie Wydziału Świadczeń Rodzinnych MOPS w celu wstrzymania wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego". W związku z powyższym, zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest zasadne i pozbawione naruszeń obowiązujących przepisów prawa materialnego – art. 16 ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 u.ś.r. SKO nie naruszyło także art. 32 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Jak wynika z jego treści, przytoczony przepis stanowi samodzielną podstawę, bez konieczności odwoływania się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, do dokonania zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej, w razie zaistnienia okoliczności objętych jego dyspozycją. Ustalenie nienależnych świadczeń i zobowiązanie do ich zwrotu może nastąpić jedynie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji, którą przyznano nienależne świadczenie, aby wykluczyć sytuację, w której w obrocie prawnym pozostawałyby sprzeczne ze sobą decyzje: przyznająca świadczenie i nakładająca obowiązek jego zwrotu. Zaskarżona decyzja również zatem z tego punktu widzenia odpowiada prawu, bowiem jej skutkiem jest utrzymanie w mocy decyzji uchylającej decyzję organu I instancji ustalającej prawo do przedmiotowego świadczenia. Z treści odwołania oraz pism składanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, a także z treści skargi wynika, iż strona powołując się na szczególne okoliczności dotyczące sytuacji jej rodziny, domaga się umorzenia kwoty nienależenie pobranych świadczeń. Te okoliczności, z uwzględnieniem sytuacji skarżącego wywołanej m.in. chorobą i leczeniem szpitalnym, mogą w ocenie Sądu, stosownie do treści art. 30 ust. 9 u.ś.r. stanowić podstawę do wystąpienia przed organem właściwym, w tym przypadku Prezydentem Miasta, w imieniu którego występuje upoważniony pracownik MOPS w G., z wnioskiem o umorzenie bądź rozłożenie na raty nienależnie pobranych świadczeń określonych w decyzji organu I instancji z dnia 18 stycznia 2007 r. Ocena taka zawarta została również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze działające jako organ II instancji, ani tym bardziej Wojewódzki Sąd Administracyjny, kontrolujący zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, nie posiadają ustawowych kompetencji, by podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia bądź rozłożenia na raty nienależycie pobranych świadczeń. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.