III SA/Gd 90/07
WyrokWSA w Gdańsku2007-09-19
Skład orzekający: Elżbieta Kowalik-Grzanka, Alina Dominiak, Anna Orłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strażak Państwowej Straży Pożarnej, który został zwolniony ze służby i pobiera emeryturę, ma prawo do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy prawa nie przyznają prawa do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego ani funkcjonariuszom pożarnictwa zwolnionym ze służby pobierającym emeryturę na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ani strażakom pobierającym emeryturę na podstawie art. 129 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Prawo to przysługuje wyłącznie strażakom będącym w służbie czynnej. Niemniej jednak, z uwagi na wady proceduralne i merytoryczne zaskarżonych decyzji, w tym powołanie się przez organ pierwszej instancji na nieistniejący przepis prawa, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Skarżący N. B., emerytowany strażak Państwowej Straży Pożarnej, domagał się przyznania równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Organy administracji odmawiały przyznania świadczenia, argumentując, że skarżący nie jest strażakiem w służbie czynnej. Skarżący kwestionował stanowisko organów, powołując się na wcześniejsze decyzje przyznające mu równoważnik oraz na naruszenie zasady równości wobec prawa. Po wielokrotnych postępowaniach administracyjnych i sądowych, sprawa trafiła ponownie do WSA w Gdańsku.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi N. B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...].
Decyzją nr [...] z dnia [...] Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej odmówił N. B. przyznania równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, powołując się na art. 78 ust. 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej ( t. j. Dz. U. Nr 147 poz. 1230 z 2002 r. ze zm.) oraz Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie trybu przyznawania strażakowi Państwowej Straży Pożarnej równoważników pieniężnych za remont albo za brak lokalu mieszkalnego ( Dz. U. z 2005 r. Nr 241,poz. 2033) w związku z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie przydziału i zwolnienia lokali mieszkalnych oraz kwater tymczasowych przysługujących strażakom Państwowej Straży Pożarnej , a także warunków zamiany lokali mieszkalnych ( Dz. U. Nr 241, poz. 2035 z 2005 r.).
W uzasadnieniu organ wskazał, że N. B. złożył w dniu 2 stycznia 2001 r. wniosek o przyznanie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Z dniem 2 stycznia 2001 r. uznano brak uprawnienia do wypłaty równoważnika za remont lokalu mieszkalnego decyzją z dnia [...] nr [...] Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej. Od tego momentu toczy się postępowanie, nie ustanawiające wypłaty równoważnika za remont lokalu mieszkalnego dla N. B. Wobec złożenia przez N. B. kolejnego wniosku o przyznanie wypłaty tegoż równoważnika ustalono, że wnioskodawca od 1 stycznia 1993 r. pobiera świadczenie emerytalne. W dniu 20 stycznia 1992 r. złożył on deklarację o chęci podjęcia służby w Państwowej Straży Pożarnej , jednak nigdy nie otrzymał mianowania na strażaka PSP. Komendant Główny PSP rozkazem nr [...] z dnia [...] stwierdził zakończenie okresu zatrudnienia N. B. Od momentu złożenia deklaracji o chęci podjęcia służby w PSP do czasu wydania decyzji przez Komendanta Głównego PSP wnioskodawca nie był mianowany na żadne stanowisko w Państwowej Straży Pożarnej. Organ stwierdził, że wnioskodawca w momencie składania wniosku, a także przed jego złożeniem i po jego złożeniu nie pełnił służby w PSP i nie był strażakiem w rozumieniu ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. W momencie składania wniosku korzystał z zaopatrzenia emerytalnego, wobec czego zgodnie z art. 74 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej nie przysługuje mu prawo do lokalu mieszkalnego oraz do równoważnika za remont lokalu mieszkalnego, bowiem prawo to jest zarezerwowane wyłącznie dla strażaków mianowanych na stałe pełniących służbę w PSP. Organ wskazał, że konkretyzację zasady wyrażonej w art. 78 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej zawierają przepisy Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie trybu przyznawania strażakowi Państwowej Straży Pożarnej równoważników pieniężnych za remont albo za brak lokalu mieszkalnego , które zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 78 ust. 6 ustawy o PSP. Z przepisów ustawy oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia wynika, że równoważnik za remont lokalu mieszkalnego może otrzymać tylko strażak pozostający w służbie lub który posiada mianowanie na strażaka w Państwowej Straży Pożarnej . Nie może go pobierać strażak, wobec którego stwierdzono jedynie okres zatrudnienia bez mianowania go na stałe w PSP, do której to grupy zalicza się N. B. na podstawie rozkazu nr [...] Komendanta Głównego PSP z dnia [...] Na mocy tego rozkazu N. B. przeszedł na zaopatrzenie emerytalne na zasadach określonych w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa , Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Tak więc zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy o PSP w momencie składania wniosku N. B. nie był mianowanym na stałe strażakiem PSP w rozumieniu cytowanej ustawy i nie przysługiwały mu prawa zarezerwowane dla mianowanych na stałe strażaków PSP.
Od powyższej decyzji N. B. wniósł odwołanie zaprzeczając, że swój pierwszy wniosek o wypłatę równoważnika za remont lokalu mieszkalnego złożył w dniu 2 stycznia 2001 r., bowiem wniosek taki złożył także w 1999 r. , a data 2 stycznia 2001 r. to data pierwszej decyzji wstrzymującej mu wypłatę równoważnika. Podniósł także, że na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...], organ miał ustalić początek sprawy i zgromadzić wszystkie dokumenty. Zaprzeczył, by Komendant Główny PSP stwierdził zakończenie okresu jego zatrudnienia, bowiem rozkazem z dnia [...] zwolnił go ze służby. Wskazał, że art. 129 ustawy o PSP nie obligował go do podjęcia służby, aby nabyć uprawnienia strażaka PSP ; podpisanie deklaracji w dniu 20 stycznia 1992 r. nadało mu uprawnienia strażaka PSP. Wskazał również, że emeryci – strażacy PSP równoważnik za remont lokalu mieszkalnego otrzymywali do roku 2005 , a Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ogłoszone w Dz. U. Nr 241 z 2005 r. poz.2033 obowiązuje od 24 grudnia 2005 r. i nie dotyczy sprawy z 2001 r. Przypomniał, że w 2000 r. wypłacono mu równoważnik za remont zajmowanego lokalu.
Decyzją z dnia [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że N. B. jako strażak Zakładowej Zawodowej Straży Pożarnej [...] z dniem 30 grudnia 1992 r. na własne żądanie został zwolniony ze służby, co potwierdzone zostało rozkazem personalnym Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej nr [...] z dnia [...] , a następnie na podstawie decyzji [...] z dnia [...] nabył prawa emerytalne z dniem 31 grudnia 1992 r. Swoje pierwsze oświadczenie mieszkaniowe złożył w dniu 4 lutego 2000 r. i decyzją nr [...] z dnia [...]. otrzymał równoważnik za remont lokalu mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Komendant Powiatowy PSP wstrzymał wypłatę równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego.
Organ stwierdził ponadto , że podziela pogląd organu pierwszej instancji, że N. B. nigdy nie został mianowany lub powołany na stanowisko służbowe w Państwowej Straży Pożarnej, wobec treści art. 129 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. W tej sytuacji może on korzystać z uprawnień dla emerytów PSP tylko w ograniczonym zakresie. Z kolei przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym w art. 29 dają strażakom uprawnionym do emerytury prawo do lokalu mieszkalnego, ale nie jest to również prawo do równoważników za remont czy brak lokalu mieszkalnego. Prawo do równoważnika za remont lokalu mieszkalnego przysługuje tylko strażakom mianowanym w służbie stałej.
Organ powołał się na wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2000 r. sygn. akt III RN 168/99 oraz z dnia 8 maja 2003 r. sygn. akt III RN 69/02 , z których wynika, że prawo do równoważnika pieniężnego jest ściśle związane z pełnieniem służby stałej w Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i wygasa z chwilą zwolnienia z tej służby. Dniem tym jest dla N. B. dzień 30 grudnia 1992 r. W związku z powyższym nie może on otrzymać równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 1999 – 2005, gdyż nie posiada uprawnień do przyznania w/w równoważnika.
Organ wskazał również, że organ pierwszej instancji jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia wskazał na nieistniejący art. 78 ust. 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, zamiast art. 77 tej ustawy, lecz uzasadnienie decyzji jest prawidłowe, dlatego należało ją utrzymać w mocy, gdyż w wyniku uchylenia mogłaby zapaść tylko taka sama decyzja.
Powyższą decyzję N. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, że decyzją nr [...] z dnia [...] Komendant Powiatowy PSP wstrzymał wypłatę równoważnika za remont zajmowanego lokalu . Od decyzji tej złożył odwołanie i została ona uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia [...] Następnie skarżący przedstawił szczegółowo przebieg postępowania administracyjnego, wydawane w sprawie decyzje oraz treść orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący wskazał, że w latach 2001 – 2005 Komendant Powiatowy PSP wypłacał równoważnik emerytom , którzy nigdy nie byli powołani bądź mianowani na stanowiska, nigdy nie podpisali deklaracji woli podjęcia służby w PSP . Stwierdził, że organ naruszył art. 32 pkt 1 Ustawy Zasadniczej. Stwierdził też, że jeżeli emeryt PSP, który pracował w strukturach PSP otrzymuje emeryturę na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego , Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin z dnia 18 lutego 1994 r. i na podstawie tych samych przepisów on otrzymuje swoje świadczenie, to po raz kolejny został naruszony art. 32 pkt 1 Ustawy Zasadniczej.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko z zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że z akt administracyjnych oraz akt spraw o sygnaturach [...] oraz [...] tutejszego sądu ( z których to akt Sąd dopuścił dowód) wynika przebieg postępowań administracyjnych oraz sądowych, dotyczących równoważnika za remont lokalu mieszkalnego dla N. B.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Komendanta Powiatowego PSP wstrzymano N. B. z dniem 1 stycznia 2001 r. wypłatę równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, która to decyzja została uchylona decyzją Komendanta Wojewódzkiego PSP nr [...] z dnia [...] , m.in. z takim wskazaniem, że organ nie wstrzymuje, lecz może odmówić wypłaty równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego.
Następne decyzje –Komendanta Wojewódzkiego PSP nr [...] z dnia [...] i Komendanta Powiatowego PSP nr [...] z dnia [...] w przedmiocie przyznania równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem [...]., sygn. akt [...].
W uzasadnieniu wyroku wskazano m.in., że sformułowania zawarte w decyzjach (niekorzystnych dla skarżącego) dotyczące charakteru zatrudnienia skarżącego w Państwowej Straży Pożarnej nie zostały poparte żadnym dowodem oraz że rzeczą organu będzie ustalenie, czy skarżący należy do kręgu osób, o których mowa w art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. Okres zatrudnienia takich osób traktuje się jako służbę w PSP wyłącznie w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej , Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. W świetle art. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym [...] funkcjonariuszom zwolnionym ze służby przysługuje zaopatrzenie emerytalne. Ponadto zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego , zaś do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Organy dopiero po ustaleniu, czy do skarżącego ma zastosowanie przepis art. 29 ust. 1 w/w ustawy winny ustalić, czy spełnia on przesłanki otrzymania żądanego świadczenia w świetle odpowiednio zastosowanych przepisów dotyczących tej kwestii.
Kolejne decyzje Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia [...]. i Komendanta Powiatowego PSP nr [...] z dnia [...]. w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...]. , sygn. akt [...].
W uzasadnieniu wyroku wskazano m.in., że postępowanie administracyjne w sprawie prowadzone jest w sposób chaotyczny. Sądowi wiadomo z urzędu, że w sprawie zapadały decyzje, jednak decyzji tych nie ma w aktach administracyjnych, natomiast znajduje się w nich zawiadomienie skarżącego z dnia 28 czerwca 2005 r. o "wszczęciu z urzędu postępowania w celu ustalenia prawa do wypłaty równoważnika za remont lokalu" , co w kontekście wydania przez Sąd wyroku i brzmienia art.153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest niezrozumiałe.
Sąd zauważył, że w aktach znajduje się wniosek skarżącego o wypłatę równoważnika pieniężnego za okres 2001 – 2002 , który został złożony w dniu 31 grudnia 2002 r. Organy rozpatrując sprawę ponownie miały zgromadzić wszystkie dokumenty wydane w sprawie, by akta administracyjne były kompletne, miały usunąć nieprawidłowości bliżej określone w uzasadnieniu wyroku oraz zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dokonując następnie jego oceny.
Ponadto – już w toku niniejszego postępowania przez sądem, na żądanie sądu uzupełniono akta administracyjne o decyzję Komendanta Powiatowego PSP nr [...] z dnia [...] , którą to decyzją przyznano m.in. skarżącemu N. B. z dniem 1 stycznia 2000 r. równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego w kwocie wymienionej w załączniku, według obowiązujących stawek w bieżącym roku wskazując w uzasadnieniu, że kwotę równoważnika ustalono w oparciu o złożone w bieżącym roku oświadczenie mieszkaniowe.
Z akt administracyjnych nie wynika, by decyzja ta została w jakikolwiek sposób wzruszona, co oznacza, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Komendanta Powiatowego PSP nr [...] z dnia [...]
Nie dołączono natomiast do akt administracyjnych żądanego wniosku skarżącego o wypłatę równoważnika z dnia 2 stycznia 2001 r. , na który powołuje się organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...], a który wg organu – zaginął, zaś sam skarżący twierdzi, że takiego wniosku nie składał.
Trzeba też przypomnieć, że organ pierwszej instancji w pierwszej wydanej przez siebie decyzji ([...]) orzekł o "wstrzymaniu wypłaty równoważnika", a organ odwoławczy uchylając tę decyzję wskazał, że nie można "wstrzymać" wypłaty równoważnika. Kolejne decyzje odmawiały przyznania równoważnika za remont lokalu mieszkalnego.
Sam skarżący w jednym z wcześniejszych postępowań przez sądem powoływał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sygn. akt [...] , w którym to wyroku Sąd stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego ( odpis wyroku w aktach o sygn. [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, k.27 -29 v), albowiem uznał, że organ ponownie w zwykłym trybie rozstrzygnął o prawie skarżącej K.R. do równoważnika pieniężnego za remont mieszkania. Sąd ten stwierdził, że organy decyzjami poddanymi kontroli odmówiły przyznania prawa do równoważnika za remont lokalu, mimo że wcześniej została wydania decyzja przyznająca równoważnik za remont zajmowanego lokalu. Wypłata tego świadczenia miała następować corocznie zgodnie z obowiązującymi stawkami. Sąd stwierdził wobec tego, że organ rozstrzygnął o prawie do równoważnika za remont lokalu nie tylko w jednym roku, ale i na przyszłość, i że w decyzji tej nie było elementów , które pozwalałyby uznać , że przyznano równoważnik tylko na jeden rok, bowiem nie ma ani stawek obowiązujących w tymże roku, ani kwoty równoważnika.
W sprawie niniejszej, dotyczącej skarżącego N. B., sytuacja jest odmienna. Wcześniej wydana decyzja, t.j. decyzja z [...] mówi o przyznaniu równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego z dniem 1 stycznia 2000 r., jednak w konkretnej kwocie i według konkretnych stawek w roku 2000. W tej sytuacji uznać trzeba, że ostateczna decyzja nr [...] z dnia [...] dotyczy przyznania skarżącemu równoważnika jedynie za rok 2000.
W aktach administracyjnych brak jest wniosku z dnia 2 stycznia 2001 r. , na który powołuje się organ , jednak znajduje się w nich wniosek skarżącego z dnia 27 grudnia 2002 r. o wypłatę równoważnika pieniężnego za remont lokalu za okres 2001 -2002 wraz z oświadczeniem mieszkaniowym.
Mimo to organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdza, że skarżący nie może otrzymać równoważnika pieniężnego za remont lokalu za lata 1999 – 2005, co czyni decyzję wadliwą, gdyż nie wynika z niej, na jakiej podstawie organ wypowiada się o prawie skarżącego do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za taki właśnie okres. Także organ pierwszej instancji nie zaznacza w swojej decyzji żadnej daty , szczególnie początkowej, czy przedziału czasowego, za który odmawia przyznania skarżącemu równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, co czyni również tę decyzję wadliwą.
Odnosząc się natomiast do kwestii statusu skarżącego należy stwierdzić, że ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika, iż skarżący w dniu 20 stycznia 1992 r. złożył deklarację o chęci podjęcia służby w Państwowej Straży Pożarnej. Złożenie przez skarżącego deklaracji miało wówczas taki skutek – zgodnie z ówczesną treścią art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej ( Dz. U. z 2002 r. Nr147, poz.1230), który stanowił, że dotychczasowi funkcjonariusze pożarnictwa stają się strażakami PSP , jeżeli w ciągu miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy wyrażą na to pisemną zgodę - że stał się on strażakiem Państwowej Straży Pożarnej.
Ze znajdującego się w aktach administracyjnych rozkazu personalnego nr [...] wynika, że Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej w dniu 31 grudnia 1992 r., powołując się na art. 43 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej zwolnił skarżącego z tej służby z dniem 31 grudnia 1992 r. Przywołane w rozkazie personalnym z dnia [...] przepisy prawa dotyczyły zwolnienia skarżącego ze służby w drodze rozwiązania stosunku służbowego na skutek zgłoszenia przez niego żądania zwolnienia ( art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP) oraz nabycia przez niego prawa do zaopatrzenia emerytalnego według zasad i na warunkach przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji i ich rodzin ( art. 60 ust. 1 ustawy o PSP).
Od dnia 31 grudnia 1992 r. skarżący pobiera emeryturę, która została mu przyznana na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin ( Dz. U. z 1983 r. Nr 46, poz.210 ze zm.) decyzją ZUS z dnia [...]., znajdującą się w aktach administracyjnych.
Stwierdzić trzeba, że ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej , Biura Ochrony Rządu , Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin ( Dz. U. z 2004, Nr 8, poz. 67 ze zm.), która zastąpiła ustawę powołaną w decyzji z dnia [...]., przewiduje w art. 3 ust. 2 , że emerytem policyjnym jest funkcjonariusz zwolniony ze służby m.in. w Państwowej Straży Pożarnej , który ma ustalone prawo do emerytury policyjnej. Zgodnie natomiast z art. 29 ust. 1 tej ustawy funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury mają prawo do lokalu mieszkalnego , do których to mieszkań stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy.
Przepis ten przyznaje emerytom i rencistom wyłącznie prawo do lokalu mieszkalnego i brak jest podstaw do rozszerzającej interpretacji tego przepisu na podstawie zawartego w art. 29 ust. 1 zd. 2 w/w ustawy odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Zakres przedmiotowy tego odesłania jest bowiem ograniczony do przepisów odnoszących się do prawa funkcjonariusza w służbie stałej do lokalu mieszkalnego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 maja 2000 r. sygn. akt III RN 168/99 , OSNP 2001/7/213 ).
W tej sytuacji brak podstaw do przyjęcia, by uznać, że funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby , uprawnionemu do policyjnej emerytury przysługiwało prawo do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), a w szczególności na podstawie odesłania zawartego w art. 29 ust. 1 tej ustawy.
Przywołać też należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 7 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/644/99 ( LEX nr 55285), w którym NSA stwierdził, że zarówno z przepisów ustawy ( z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej) jak i wydanego na jej podstawie rozporządzenia ( rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznania strażakom PSP równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty) wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że przedmiotowy równoważnik może otrzymać tylko strażak pozostający w służbie. Nie może go zatem pobierać strażak zwolniony ze służby w związku z przejściem na zasadach określonych w ustawie z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214 z późn. zm.) na zaopatrzenie emerytalne.
Podobny pogląd wyraził też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 maja 2003 r. sygn. akt III RN 69/02 ( OSNP 2004/9/147) : "Zarówno z ustawy o Państwowej Straży Pożarnej jak i wydanego na jej podstawie rozporządzenia wynika w sposób nie budzący wątpliwości , że przedmiotowy równoważnik może otrzymać tylko strażak pozostający w służbie".
Z powyższymi poglądami należy się zgodzić.
Uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego nie może wywieść strażak zwolniony ze służby , a uprawniony do emerytury, także z przepisu art. 77 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej z dniem 1 lipca 2005 r. ( Dz. U. 2002 , Nr 147, poz.1230 ze zm.) który stanowił: "strażakowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego".
Obecne brzmienie tego przepisu, "strażakowi mianowanemu na stałe oraz strażakowi w służbie przygotowawczej przysługuje równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego" również nie daje podstaw do interpretowania go w sposób rozszerzający i uznania , że równoważnik taki przysługuje także strażakom uprawnionym do emerytury.
Wskazać trzeba , że strażacy zwolnieni ze służby otrzymują emeryturę na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej , Biura Ochrony Rządu , Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, a strażacy, o których mowa w przywoływanym już wyżej art. 129 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej emeryturę otrzymują tylko na podstawie tego przepisu
( porównaj wyrok NSA I SA/2281/01 LEX nr 148843 z dnia 4 kwietnia 2003 r.).
W tej sytuacji należało rozważyć, czy skarżący należy do pierwszej , czy drugiej grupy osób.
Zwrócić należy uwagę na to, że organ odwoławczy, choć stwierdza, że zgodnie z treścią art. 129 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r o Państwowej Straży Pożarnej ( tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 96, poz.667) okres zatrudnienia skarżącego, niepowołanego i niemianowanego na stanowiska służbowe w Państwowej Straży Pożarnej, traktuje się jako służbę w Państwowej Straży Pożarnej wyłącznie w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji , dlatego nie przysługuje mu równoważnik pieniężny na podstawie art. 77 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej , to umyka mu fakt, że zgodnie z art. 129 ust. 8 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej Komendant Główny PSP stwierdza zakończenie okresu zatrudnienia strażaków, o jakich mowa w art. 129 ust. 7 pkt 2 i że, zgodnie z art. 129 ust. 10 tej ustawy, takim strażakom wysokość uposażenia dla celów emerytalnych ustala Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej. W aktach sprawy brak jednak dokumentu, z którego by wynikało, że wysokość uposażenia skarżącego ustala Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej , a co za tym idzie, by skarżący otrzymywał emeryturę na podstawie przepisu art. 129 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, a nie na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...). W tej sytuacji wywody organu na temat stosowania art. 129 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej należy uznać za co najmniej przedwczesne.
Podsumowując stwierdzić trzeba, że w ocenie Sądu przepisy prawa nie dają uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu zarówno funkcjonariuszom pożarnictwa zwolnionym ze służby, otrzymującym emeryturę na podstawie przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji , jak i strażakom, którzy otrzymują emeryturę na podstawie przepisu art.129 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Niezależnie od tego, na podstawie jakich przepisów prawa skarżący otrzymuje emeryturę, jest niesporne, że taką emeryturę otrzymuje. Nie jest wobec tego strażakiem w służbie czynnej, a jak wyżej wskazano, tylko takim strażakom przysługuje ( przysługiwał ) równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego.
Mając jednak na uwadze wady wydanych decyzji, dotyczące przede wszystkim sposobu rozstrzygnięcia o prawie skarżącego do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego w kontekście wydanej wcześniej i ostatecznej decyzji z dnia [...] dotyczącej przyznania równoważnika za rok 2000, skarga podlegała uwzględnieniu. Ponadto organ pierwszej instancji powołał się przy wydaniu decyzji na nieistniejący przepis prawa, tj. na art. 78 ust. 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić trzeba, że skarżący nie tyle wskazuje w niej na wady zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, co na fakt, że – w jego ocenie - postępowanie organu pierwszej instancji narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem organ inaczej traktuje osoby pozostające w takiej samej sytuacji faktycznej, skoro wcześniej wypłacał równoważnik za remont lokalu mieszkalnego emerytom Państwowej Straży Pożarnej.
Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji ocenia tylko tę decyzję, a nie inne decyzje tego samego czy innego organu administracji , wydane nawet w podobnym stanie faktycznym. Nie może wobec tego rozstrzygać, czy wcześniej wydane decyzje były zgodne, czy niezgodne z prawem. Nie może się też przy swojej ocenie kierować faktem, że wcześniej wydane decyzje w podobnym stanie faktycznym miały inne rozstrzygnięcie, niż decyzja poddana obecnie kontroli. Na ocenę sądu treść takich decyzji nie ma wpływu. Sąd nie kontroluje w niniejszym postępowaniu nie tylko innych decyzji organów wydanych wobec innych osób, ale również nie kontroluje zgodności z prawem decyzji ostatecznej wydanej wcześniej przez organ pierwszej instancji w stosunku do skarżącego – tj. decyzji nr [...] z dnia [...] Sąd administracyjny przy dokonywanej ocenie nie może też kierować się żadnymi zasadami współżycia społecznego. Nie jest w tej sytuacji możliwe uwzględnienie zarzutu skarżącego o sprzeczności działania organu z treścią postanowień Konstytucji RP, gdyż Sąd w sprawie niniejszej bada legalność konkretnej decyzji, a nie postępowanie, czy też treść decyzji organu wydawanych w podobnym stanie faktycznym.
Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a) oraz c) w zw. z art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Rozpatrując sprawę ponownie organy będą miały na uwadze powyższe rozważania.
Uwzględniając skargę Sąd nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, bowiem w ocenie Sądu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakłada na sąd obowiązek zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia w wyroku uwzględniającym skargę, nie dotyczy uwzględnienia skargi na akt odmowny. Akt, którym odmówiono uwzględnienia żądania nie podlega bowiem wykonaniu, a tymczasowa ochrona wynikająca z przepisu art. 152 cytowanej ustawy z istoty swojej dotyczy aktów i czynności, które jakiemukolwiek wykonaniu podlegają.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło