I OZ 202/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W.- R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 706/07 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. W. - R. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 706/07 odmówił skarżącej M.W. - R. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W ocenie Sądu skarżąca nie dochowała szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej rozumianej jako kryterium braku winy. Przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za skuteczne uznają w razie niezastania adresata, doręczenie do rąk innej osoby niż adresat. Są nimi dorosły domownik, administracja domu, dozorca, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma (art. 72 P.p.s.a). Domownikiem jest osoba pozostająca z adresatem we wspólnym gospodarstwie domowym. Sąd Wojewódzki stwierdził, że zaskarżona decyzja z dnia [...] została prawidłowo doręczona dorosłemu domownikowi w osobie matki skarżącej H. W., która potwierdziła jej odbiór i datę doręczenia własnoręcznym podpisem. Doręczenie zastępcze przewidziane w wyżej wskazanym przepisie oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to jednak może być przez stronę obalone. Zdaniem Sądu skarżąca nie obaliła powyższego domniemania. Wskazała jedynie, że matka błędnie podała datę doręczenia jej przedmiotowej decyzji. To zaś nie może stanowić przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Mając na uwadze wiek matki oraz istotny charakter przesyłki skarżąca winna była zadbać o ustalenie dokładnej daty doręczenia matce zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji uznał zatem, że w sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące przywrócenie skarżącej terminu do dokonania wskazanej czynności. Na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła M. W. - R., wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie jej terminu do złożenia skargi. Skarżąca podniosła, że mama nie jest jej domownikiem, czyli z nią nie zamieszkuje, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, a przebywa jedynie okazjonalnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż w nim wskazane. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a. uchybiony termin do dokonania określonej czynności procesowej Sąd może przywrócić na wniosek strony, jednakże wniosek ten musi spełniać określone przepisami warunki. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie siedmiu dni od momentu ustania przyczyny uchybienia, dokonać uchybionej czynności, uprawdopodobnić okoliczność wskazując na brak winy w uchybieniu terminu. Wymogi te muszą być spełnione łącznie, brak któregokolwiek z nich uniemożliwia przywrócenie terminu. Wymóg zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu w powyższym siedmiodniowym terminie jest warunkiem formalnym rozpoznania wniosku, który sąd ma obowiązek badać w pierwszej kolejności, przed dokonaniem jego oceny merytorycznej, a więc przed rozpoznaniem czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Niezachowanie siedmiodniowego terminu powoduje odrzucenie wniosku na podstawie art. 88 P.p.s.a. Zgodnie zaś z treścią art. 87 § 3 P.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 706/07 (doręczonym w dniu 17 października 2007 r. - k. 15 akt) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. W. - R. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...], z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upływał zatem z dniem 24 października 2007 r. Tymczasem skarżąca w dniu 19 października 2007 r. przedmiotowy wniosek złożyła bezpośrednio do Sądu, który nadał mu bieg. Ponadto podkreślenia wymaga, że strona nie dokonała czynności, co do której uchybiła terminowi, czyli wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie złożyła skargi (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Skoro jednak skarżąca tego nie uczyniła, to obowiązkiem Sądu było wezwanie jej do usunięcia wskazanego braku formalnego. Mimo to Sąd pierwszej instancji rozpoznał merytorycznie przedmiotowy wniosek, przechodząc do porządku nad wymaganiem z art. 87 § 3 i 4 P.p.s.a. W tym stanie prawnym wskazać należy, że rozstrzyganie w przedmiocie nieprawidłowo wniesionego do Sądu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, jak również wniosku posiadającego braki formalne, tak jak uczynił to Sąd Wojewódzki było nieprawidłowe. Złożony do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (bez pośrednictwa organu), powinien zostać potraktowany jako niedopuszczalny, w rozumieniu art. 88 P.p.s.a., a zatem podlegać odrzuceniu. Jednak w sytuacji, gdy tego rodzaju wniosek złożyła strona działająca bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, Sąd powinien pouczyć stronę o wymogu zawartym w art. 87 § 3 P.p.s.a., względnie przesłać wniosek strony do organu, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Po wpłynięciu do sądu w/w wniosku (przesłanego już przez organ), winien mu zostać nadany dalszy bieg. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.