V SA/Wa 1867/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA Izabella Janson, Asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Izabela Kucharczyk -Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2007 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... maja 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia ....03.2007 r. nr ... Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2006r.( który wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., Inspektorat w B. w dniu 18 grudnia 2006r.) J. D. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek, gdyż ze względu na swoją trudną sytuację nie jest w stanie spłacić zadłużenia. W uzasadnieniu wskazał, że firma, której był właścicielem zbankrutowała. Po pożarze budynku produkcji nie była już w stanie osiągnąć rentowności. W tej chwili wnioskodawca i jego żona są na rencie, osiągają z tego tytułu skromne dochody, poza tym ponoszą wydatki na leczenie. W dniu 02.02.2007r. do akt administracyjnych wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez J. D. A. D. - "do załatwiania w moim imieniu wszelkich spraw związanych z rozpatrzeniem mojego podania o umorzenie zaległości z dnia 14.12.2006 roku tj. do podpisywania w moim imieniu dokumentów, dostarczania i odbioru niezbędnych dokumentów". Do pełnomocnictwa dołączono odpisy dowodów osobistych A. i J.D.. Decyzją Nr ..., z dnia ... marca 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności oraz odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz Pracy - za okres od .... do .... w łącznej kwocie ... zł. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia należności wynikających z art. 28 ust 1, 2 i ust 3 a, ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), a także i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zaległości wynikają z prowadzonej przez J. D. w ramach spółki cywilnej działalności gospodarczej pod firmą " G. N.". Decyzją z dnia ...11.2006r. ZUS przeniósł odpowiedzialność za zobowiązania spółki cywilnej na jej wspólników tj. J. D., A. D. oraz M. R.. Jeśli chodzi o J. D., którego wniosek jest rozpoznawany, to jego sytuacja majątkowa i rodzinna przedstawia się następująco: z dokumentu PIT - 36 dostarczonego przez dłużnika wynika, że w 2005r. dochód z działalności gospodarczej wyniósł ...zł, a z renty ... zł brutto, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która jest zatrudniona w Szkole Podstawowej w N. z wynagrodzeniem miesięcznym ok. ... zł brutto. Poza ZUS zobowiązany ma jeszcze zadłużenie w wysokości ok. ... zł u dawnego kontrahenta. Organ odmawiając umorzenia zaległości miał na uwadze również i to, że oprócz wnioskodawcy solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki ponoszą także pozostali wspólnicy, co oznacza, że postępowanie egzekucyjne może być wdrożone zarówno z majątku wszystkich wspólników, jak i tylko jednego, aż do pełnego wyegzekwowania zadłużenia. Po rozpoznaniu wniosku J. D. o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją Nr ... z dnia... maja 2007r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Organ rozpoznając sprawę ponownie nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska. Poza tym, co ustalono w pierwszej instancji wskazał ponadto, że zobowiązany z żoną zamieszkują we własnym domu o pow. ...m-, oraz, że nie było w stosunku do niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, gdyż zaraz po otrzymaniu decyzji o odpowiedzialności osób trzecich zwrócił się z prośbą o umorzenie całości zadłużenia. Takie postępowanie było natomiast prowadzone w stosunku do spółki i okazało się nieskuteczne. Reasumując organ wskazał, że nie zachodzi w stosunku do zobowiązanego przesłanka całkowitej nieściągalności przede wszystkim dlatego, że posiada on majątek nieruchomy, na którym Zakład może zabezpieczyć należność, nie można też uznać, iż sytuacja finansowa zobowiązanego należy do ciężkich. Od tej decyzji w dniu 08.06.2007r.( data nadania pocztowego) J. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu powołał się na swój zły stan zdrowia - depresję, oraz na to, że organ odmawiając umorzenia nie wziął pod uwagę iż powstanie zadłużenia było konsekwencją czynników niezależnych od niego tzn. pożaru jaki miał miejsce w 2000r., a także choroby szalonych krów, pryszczycy, a przede wszystkim brakiem reakcji rządu na te wszystkie niekorzystne zjawiska. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd brał pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili jej wydania. Rozpoznając tę sprawę dopatrzył się naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które skutkowało wadliwością zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, wymagającą ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Stan faktyczny i prawny, mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny, przedstawia się następująco: W toku postępowania przed organem pierwszej instancji, w dniu 02.02.2007r. do akt sprawy zostało złożone pełnomocnictwo udzielone przez J. D. jego synowi - A. ( k 9 akt administracyjnych). Od tej chwili powstał obowiązek doręczania wszelkich pism temu pełnomocnikowi ( art. 40 § 2 k.p.a.). Doręczenia dokonane samej stronie, a nie jej pełnomocnikowi są bezskuteczne, tymczasem organ administracji wszelkich doręczeń dokonywał w dalszym ciągu samej stronie (doręczenie wezwania do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym k 23 akt administracyjnych, doręczenie decyzji z ...03.07r. i z ...05.2007r., k 32 i 57, zawiadomienie o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w toku postępowania w II instancji - 51 akt admin.). W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że "pominięcie przez organ w postępowaniu administracyjnym pełnomocnika jest równoznaczne z pominięciem strony" (np. wyrok S.A. z 10 lutego 1987 r. sygn. SA/Wr 875/86, ONSA 1987, nr 1, poz. 13), a także iż "zasada czynnego udziału strony w postępowaniu wymaga (art. 10 § 1 k.p.a.), aby organ przed wydaniem decyzji umożliwił pełnomocnikowi wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów i zgłoszonych żądań. Zasada ta ma zastosowanie również do postępowania odwoławczego (art. 140 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a.)." W niniejszej sprawie obie te tezy znajdują, zdaniem sądu orzekającego, zastosowanie w całej pełni. Żadnego z doręczeń, już po złożeniu pełnomocnictwa, nie dokonano do rąk ustanowionego pełnomocnika. W toku postępowania w I instancji co prawda to pełnomocnik zgłosił się na wezwanie dokonane w trybie art. 10 § 1 k.p.a. do rąk strony, ale już w II instancji na takie samo wezwanie ( do rąk J. D., a więc bezskuteczne), pełnomocnik ani strona nie zgłosili się do organu. Należy podkreślić, iż strona ustanawiając pełnomocnika, który miał działać w postępowaniu administracyjnym skorzystała z możliwości, którą daje art. 32 k.p.a. Jak uzasadnił Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej wyroku z 10.02.1987r. "Prawo udzielenia pełnomocnictwa wiąże się z prawem do cofnięcia pełnomocnictwa w każdym czasie, a także do chwilowego eliminowania czynności pełnomocnika, czy też jego udziału w poszczególnych fazach postępowania administracyjnego. Jest to jednak prawo mocodawcy a nie jego strony przeciwnej, organu administracji państwowej, który ze względów oczywistych nie może mieć uprawnień do ingerowania w realizowanie tego pełnomocnictwa bądź też zakłócenie jego toku.(...) Pominięcie zatem przez organ administracji państwowej pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym, co oznacza, że staje się ono tym samym przesłanką do wznowienia postępowania." W rozpatrywanej sprawie jest niewątpliwe, że pominięcie pełnomocnika nastąpiło z winy organu rozpoznającego sprawę. Dlatego też, uznając, iż w obu instancjach administracyjnych nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., która to wadliwość będzie wymagała wyeliminowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. sąd orzekł jak w wyroku.