V SA/Wa 1816/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Rysz, Sędzia WSA Izabella Janson, Asesor WSA Marian Wolanin (spr.), , Protokolant Izabela Kucharczyk - Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2007 r. sprawy ze skargi S. K. T. nr [...] S. T. O. w likwidacji na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika oraz odmowy umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne finansowanych przez ubezpieczonych. 2. W pozostałej części skargę oddala. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydaną w pierwszej instancji, z dnia [...] grudnia 2004 r. i orzekł o umorzeniu S. K. T. nr [...] S. T. O. w likwidacji z siedzibą w [...] zaległości z tytułu składek finansowanych przez płatnika za okres od sierpnia 2000 r. do lutego 2003 r. oraz odmówił umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych za okres od sierpnia 2000 r. do lutego 2003 r., jako należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono dotychczasowy stan faktyczny sprawy wskazując, iż z powodu zakończenia postępowania likwidacyjnego i braku majątku S. K. T. nr [...] S. T. O. , co wynika z przedstawionych przez likwidatora dokumentów, wypełniona została dyspozycja art. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, ze zm.), uzasadniająca umorzenie należności w części finansowanej przez płatnika. Skarżący nie opłacił jednak składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Podlegają zaś one szczególnej ochronie, gdyż od terminowości i wysokości składek emerytalnych przekazywanych do otwartych funduszy emerytalnych zależy przyszły wymiar świadczenia emerytalnego ubezpieczonych, dlatego w myśl art. 30 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie mogą być umorzone. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2007 r. S. K. T. nr [...] S. T. O. w likwidacji wniosło o stwierdzenie jej nieważności z powodu braku uprawnienia Prezesa ZUS do jej wydania. Zdaniem skarżącego, decyzja powinna być wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stosownie do art. 3 ust. 1 i art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie wynika bowiem z art. 73 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, określającego zakres działania Prezesa ZUS, aby Prezes ZUS posiadał uprawnienie do wydawania decyzji w przedmiocie umorzenia należności. Oznacza to, iż zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2007 r. wydana została przez organ niewłaściwy, skutkiem czego dotknięta jest wada nieważności określoną w art. 156 §1 pkt 1 kpa. S. K. T. nr [...] S. T. O. w likwidacji powołało się również na wydany uprzednio w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2129/05 o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] czerwca 2005 r., wydanej w ramach drugoinstancyjnego rozpatrzenia sprawy, jako właśnie przez organ niewłaściwy. Wydanie omawianej decyzji przez organ niewłaściwy, doprowadziło jednocześnie do pozbawienia skarżącego S. K. T. nr [...] S. T. O. w likwidacji możliwości rozpatrzenia jego wniosku z dnia 31 grudnia 2004 r. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne finansowanych przez ubezpieczonych, przez ówcześnie właściwy do tego organ, tj. Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Ponadto, w skardze zarzucono, iż w decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz poprzedniej decyzji drugoinstancyjnej z dnia [...] czerwca 2005 r., rozstrzygnięto jedynie wobec należności na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy finansowanych przez płatnika, skutkiem czego nie rozpatrzono w tych decyzjach sprawy umorzenia należności finansowanych przez ubezpieczonych. S. K. T. nr [...] S. T. O. w likwidacji zostało zatem pozbawione także możliwości rozpatrzenia odwołania w tym zakresie przez ówczesnego Ministra Pracy i Polityki Społecznej. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, przytaczając motywy zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek tylko w części i to z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Zgodnie bowiem z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut S. K. T. nr [...] S. T. O. w likwidacji wydania zaskarżonej decyzji przez organ niewłaściwy. Z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, ze zm.) wynika bowiem, że od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie nie przysługuje odwołanie do sądu, lecz przysługuje jej prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra - do wniosku stosuje się przy tym odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Potwierdził to również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 lutego 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2129/05. Oznacza to, iż skoro ustawodawca wskazał na Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, to nie można z tej przyczyny uznać, aby zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2007 r. była dotknięta wadą nieważności, określoną w art. 156 §1 pkt 1 kpa, dot. niewłaściwości organu do jej wydania. Wbrew twierdzeniom S. K. T. nr [...] S. T. O. w likwidacji, sprawa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne finansowanych przez ubezpieczonych była przedmiotem rozpatrzenia w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2004 r., skoro powołano się w jej uzasadnieniu na okoliczności wynikające z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jako stojące na przeszkodzie rozpatrywaniu wniosku skarżącego Koła w tej części. Brak jest w tym względzie stosownego odniesienia się w sentencji decyzji, nie można jednak tego uznać za naruszenie mające wpływ na wynik sprawy. W sposób wyraźny wobec całości żądania S. K. T. nr [...] S. T. O. w likwidacji odniesiono się natomiast w sentencji zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2007 r. Zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2007 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] grudnia 2004 r. wydane jednak zostały z naruszeniem art. 28 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 2 i art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w części dot. odmowy umorzenia odsetek z tytułu zaległości w uiszczeniu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. We wskazanych decyzjach przyjęto bowiem wykładnię art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która nie znajduje, w ocenie Sądu, uzasadnienia w powołanej ustawie. Zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 ustawy. Z cytowanego przepisu wynika zatem, iż art. 28, traktujący o umarzaniu należności z tytułu składek, nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami. Organy orzekające w sprawie nie uwzględniły jednak okoliczności, iż omawiany przepis art. 28 dotyczy umarzania nie tylko samych składek, lecz należności z tytułu składek, które to pojęcie, według art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obejmuje składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Jednoznaczna deklaracja ustawodawcy, zawarta w art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotycząca sposobu rozumienia pojęcia "należności z tytułu składek", nakazuje przyjąć, iż art. 30 ustawy wyłącza stosowanie art. 28 wobec jedynie składek, nie wyłącza natomiast dopuszczalności rozważania przez organy orzekające zastosowania art. 28 wobec pozostałych elementów składających się na ustawowo zdefiniowane pojęcie "należności z tytułu składek", w tym odsetek. Błędnie zatem organy orzekające w sprawie przyjęły, iż art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyklucza dopuszczalność zastosowania art. 28 ustawy wobec należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych, w części dotyczącej odsetek za zwłokę w ich uiszczeniu. Mogło to mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ organy orzekające nie rozważyły spełnienia warunków określonych w art. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy wobec odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne (stosownie do art. 32 ustawy) finansowanych przez ubezpieczonych, zwłaszcza, iż uiszczenie odsetek lub ich umorzenie nie ma wpływu na przyszły wymiar świadczenia emerytalnego ubezpieczonych, jak wskazały to organy orzekające wobec samych składek. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.