I SA/Wr 887/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Anna Terlecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 października 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi H. N. i K. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia 16 lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutu przedawnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym I uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 21 grudnia 2006 r. Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżących kwotę 361 (trzysta sześćdziesiąt jeden) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 21 listopada 2006 r. (wpływ 23 listopada 2006 r.) H.N. i K.N. wnieśli zarzuty w oparciu o przepis art. 33 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...], wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Strona zarzuciła bezpodstawne prowadzenie egzekucji odsetek za zwłokę z tytułu niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, wrzesień – grudzień 1998r. w wysokości 320.862,04 zł. Pismem z dnia 27 listopada 2006 r. (wpływ 27 listopada 2006 r.) strona wniosła pismo do zgłoszonych zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji, wskazując jako podstawę przepis art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. i wnosząc o uznanie, że w sprawie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2006 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał za zasadny zarzut strony określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia odnoszący się do postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] i [...] obejmujących odsetki za zwłokę z tytułu nieuregulowanych zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2006 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał za niezasadny zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego dotyczący postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. oraz odsetki za zwłokę od nieuregulowanych zaliczek w tym podatku. W wyniku złożonego przez stronę zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia 21 grudnia 2006 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 16 lutego 2007 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 124, art. 144 k.p.a., art. 17, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 grudnia 2006 r. Nr [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Wskazując na terminy doręczenia stronie odpisów tytułów wykonawczych stwierdził organ, że siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów, zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, upływał w stosunku do tytułu wykonawczego Nr [...] – w dniu 13.06.2006 r., natomiast w stosunku do tytułu wykonawczego Nr [...] , [...]– w dniu 24 listopada 2006 r. Stwierdził organ,. że zarzut przedawnienia obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...], [...], [...] zgłoszony pismem z dnia 27 listopada 2006 r. nazwanym "pismo do zarzutów.." nie może zostać rozpatrzony ze względu napływ terminu do jego złożenia. Do tytułu wykonawczego Nr [...] opóźnienie wyniosło 167 dni, do pozostałych tytułów – o 3 dni. Postępowanie przed wierzycielem zmierzające do uzyskania przez organ egzekucyjny stanowiska w sprawie zarzutu jest bezprzedmiotowe. Sprawę zarzutu postawionego w piśmie z dnia 27 listopada 2006 r. winien załatwić organ egzekucyjny. W skardze od powyższego postanowienia strona wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia, zarzucając, że organ odwoławczy pominął milczeniem fakt, że skarżący w dniu 23 listopada 2006 r. wnieśli zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne objęte tytułami wykonawczymi doręczonymi w dniu 17 listopada 2006 r. Organ I instancji prawidłowo potraktował wniesione w piśmie z dnia 27 listopada 2006 r. uzasadnienie i rozpoznał zarzuty skarżących również pod katem przedawnienia, niepotrzebnie jednak wydał dwa postanowienia, co mogło wskazywać, że skarżący wnieśli zarzuty w dwóch pismach. Zdaniem skarżących, zarzuty stanowiące wyraz ich woli, wniesione zostały w piśmie z dnia 23 listopada 2006 r., a w piśmie z dnia 27 listopada 2006 r. zawarte zostało dodatkowe uzasadnienie wniesionych zarzutów dnia 23 listopada 2006 r. Wskazali skarżący na przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, które mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, a które odrzucają formalizm proceduralny. Zdaniem strony, patrząc poprzez przepis art. 128 k.p.a., strona nie ma obowiązku wymieniać wszystkich zarzutów zawartych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, aby organy były zobowiązane je rozpoznać. Skoro strona w terminie zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, organ – wierzyciel winien sprawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego rozpoznać także pod kątem zarzutu przedawnienia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i jego argumentacje, podkreślając, że podstawy (przesłanki) do złożenia zarzutów wymienia art. 33 ustawy egzekucyjnej, zaś termin do ich wniesienia wymienia art. 27 § 1 pkt 9 ustawy. Wskazał organ, że w piśmie z dnia 23 listopada 2006 r. skarżący wprost wskazali przesłankę zarzutu i nie podnosili zarzutu przedawnienia. Zarzut ten zgłosili dopiero w piśmie z dnia 27 listopada 2006r. i nie ma znaczenia, że nazwali je "pismem do zarzutów". Podniósł organ, że postępowanie egzekucyjne toczy się w zakresie wszczętego przez stronę wniosku, a zarzutem może być tylko przesłanka wymieniona w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniesiona w czasie wskazanym w ustawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji czy postanowienia w następstwie tej kontroli może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego orzeczenia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1) lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie Sąd, oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie, dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej – wierzyciela w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z przyczyny przedawnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Przepis art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej pośród koniecznych elementów, jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy w pkcie 9 ustanawia obowiązek zawarcia w nim pouczenia zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym jest środkiem zaskarżenia o podobnym skutku do odwołania, jednakże o odrębnym charakterze. Zarzuty przysługują jedynie zobowiązanemu, ochrona interesu wierzyciela przejawia się w obowiązku organu egzekucyjnego zwrócenia się do wierzyciela o wyrażenie przez niego stanowiska w przedmiocie zarzutów, z tym, że co do niektórych z zarzutów (art. 33 pkt 1-5 ustawy) wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 34 § 1 ustawy). Ponadto odwołanie w postępowaniu orzekającym strona może składać z każdego powodu, wystarczy, że przejawi swoje niezadowolenie z wydanej decyzji, natomiast kwestia składania zarzutu została uregulowania w sposób ścisły poprzez wskazanie w art. 33 ustawy przyczyn, które mogą być podstawą zarzutu. Przyczyny te zostały taksatywnie wymienione, więc nie mają racji skarżący, że składając zarzut wystarczy przejawić swoje niezadowolenie. Wręcz przeciwnie, należy wskazać przyczynę, która stanowi podstawę kwestionowania prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a przyczyna ta musi wynikać z art. 33 ustawy. Wskazanie innych, aniżeli wymienione w art. 33 ustawy, przesłanek podstawy zarzutu nie upoważnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia takich zarzutów. Takie stanowisko znajduje oparcie również w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 21.11.1997 r. sygn. ISA/Łd 975/04 niepubl.). Jak wyżej zostało wskazane, zobowiązanemu przysługuje, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, prawo złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba, że wystąpi o przywrócenie terminu stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. Jeżeli, mimo uchybienia przez zobowiązanego terminu do złożenia zarzutów, organ egzekucyjny rozpozna zarzuty, wówczas organ egzekucyjny wyższego stopnia, rozpoznający zażalenie na postanowienie w przedmiocie zarzutów, uchyla postanowienie organu I instancji i umarza postępowanie w tym zakresie. Brak jest bowiem w tej sytuacji podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 8.2.1994 r. sygn. SA/Wr 1463/93 niepubl.). Tak więc uchybienie terminu do złożenia zarzutu na postępowanie egzekucyjne stanowi przesłankę dla organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela, do umorzenia postępowania stosownie do art. 138 § 1 k.p.a. Ochrona prawa wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w związku z wniesieniem zarzutu przez zobowiązanego, o czym była mowa wyżej, zagwarantowana została w art. 34 § 1 ustawy, który obliguje organ egzekucyjny do powiadomienia wierzyciela o złożeniu zarzutu przez zobowiązanego. Jedynie przy zgłoszeniu zarzutu stosowania zbyt uciążliwego środka w zakresie świadczeń pieniężnych nie ma takiego obowiązku (z wyjątkiem świadczeń niepieniężnych), przy czym wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów wymienionych w art. 33 pkt 1 – 5 ustawy jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela służy zobowiązanemu zażalenie. (art. 34 § 2). Omówienie zasad postępowania w sytuacji złożenia przez zobowiązanego zarzutów na postępowanie egzekucyjne wskazuje, że organ II instancji – wierzyciel, wydając zaskarżone postanowienie naruszył wymienione przepisy art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej, art. 34 § 1 tej ustawy w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż pismo skarżących z dnia 27 listopada 2006 r., zawierające zarzut przedawnienia zobowiązania, należy traktować jako odrębny, od zgłoszonego w piśmie z dnia 23 listopada 2006 r., zarzut. Strona wyraźnie wskazała, że pismo jej z dnia 27 listopada 2006 r. stanowi uzupełnienie pisma z dnia 23 listopada 2006 r., jego rozszerzenie. Skoro pismem z dnia 23 listopada 2006 r. zostało wszczęte postępowanie związane ze zgłoszeniem zarzutu, kolejne pismo, aż do zakończenia tego postępowania, należało traktować jako uzupełnienie do zgłoszonego zarzutu. Ponadto, jak wskazano wyżej, kwestia zachowania terminu do zgłoszenia zarzutu na postępowanie egzekucyjne podlega ocenie przez organ egzekucyjny, a nie przez wierzyciela. Tak więc wydanie przez wierzyciela postanowienia o uchyleniu postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela - organu I instancji i umorzenie postępowania nastąpiło z naruszeniem kompetencji przez wierzyciela – organ II instancji, bowiem, zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy, do kompetencji tego organu należy zajęcie (albo też nie) stanowiska w sprawie zarzutu. Wierzyciel ewentualnie mógłby jedynie wskazać na niezachowanie terminu do wniesienia zarzutu. Kolejna kwestia wskazująca na nieprawidłowości, tym razem w postępowaniu organu egzekucyjnego, wynika z zastosowania się przez ten organ do zawartego w art. 34 § 1 ustawy obowiązku uzyskania wypowiedzi przez wierzyciela w sytuacji, gdy organem egzekucyjnym i wierzycielem jest ta sama jednostka organizacyjna. W orzecznictwie jak i w komentarzach do ustawy postępowanie egzekucyjne w administracji wskazywano wielokrotnie, że w przypadku gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ta sama jednostka organizacyjna, postanowienie z art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej jest bezprzedmiotowe (np. R. Hauser, Z. Leoński Egzekucja Administracyjna, Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1995 r., str. 65; R. Hauser/Z. Leoński/A. Skoczylas "Postępowanie egzekucyjne w administracji", Komentarz, wyd. 9, C.H.Beck, Warszawa 2005 r., str. 118). Mimo to w praktyce organy egzekucyjne, czego przykładem jest rozpoznawana sprawa, zwracały się do będących tą samą jednostką organizacyjną wierzycieli, o stanowisko w przedmiocie zgłoszonych przez stronę zarzutów. Przyznać należy, że znajdowało to oparcie także w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych. Kres wątpliwościom w zakresie stosowania art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w sytuacji tożsamości organizacyjnej wierzyciela i organu egzekucyjnego, kładzie uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2007 r. (sygn. I FPS 4/06), w której Sąd ten zajął stanowisko, że :"Wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci – naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe". Bezprzedmiotowe jest zatem kierowanie wniosku przez organ egzekucyjny do takiego wierzyciela o zajęcie stanowiska w trybie art. 34 § 1 ustawy. Mając na uwadze powyższe rozważania, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, a to przepisy art. 27 pkt 9 1 i art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 tejże ustawy