II OZ 174/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Łd 429/07 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Łd 429/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił S. O. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi S. O., uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oraz zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 17 września 2007 r. W dniu 15 października 2007 r. S. O. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach S. O. podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz mieszkanie o powierzchni [...] m2, jest współwłaścicielem działki o powierzchni [...] ha, osiąga dochody z tytułu emerytury w wysokości [...] zł, żona skarżącego osiąga dochód miesięczny w wysokości [...] zł oraz posiada oszczędności w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia 31 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w osobie referendarza sądowego oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy podnosząc, iż ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym). W ocenie Sądu pierwszej instancji porównanie miesięcznego dochodu skarżącego i jego żony oraz posiadanych przez żonę skarżącego oszczędności z wysokością wynagrodzeń pobieranych przez adwokatów lub radców prawnych wyklucza możliwość przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd stwierdził, iż środki posiadane przez skarżącego i jego żonę pozwalają zarówno na zakup odpowiednich leków i rehabilitację, jak i zapewnienie profesjonalnej pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego żony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. O., podnosząc jedynie kwestie dotyczące meritum sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." stanowi, iż pomoc prawna w zakresie częściowym przyznana może zostać osobie fizycznej jedynie w wypadku, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Sytuacja rodzinna i materialna skarżącego oraz jego żony wskazuje na możliwość opłacenia przez skarżącego adwokata lub radcy prawnego. S. O. nie spełnia warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący posiada stały miesięczny dochód, na który składa się emerytura skarżącego w kwocie [...] zł, żona skarżącego osiąga miesięczny dochód w wysokości [...] zł oraz posiada oszczędności w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz mieszkanie o powierzchni [...] m2, jest współwłaścicielem działki o powierzchni [...] ha. Stwierdzić należy, iż przy stałym miesięcznym dochodzie skarżący jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów postępowania, w tym ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje wyłącznie kwestia zgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2007 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy zakresie częściowym. W postępowaniu zażaleniowym poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostają kwestie odnoszące się do meritum sprawy. Na marginesie należy podkreślić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi powołanym wyżej wyrokiem z dnia 15 października 2007 r. uwzględnił skargę wniesioną przez S. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] i w uzasadnieniu tegoż wyroku wyjaśnił, że sąd administracyjny uprawniony jest wyłącznie do kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a więc nie posiada kompetencji do przyznania uprawnień kombatanckich. Właściwym do orzekania w przedmiocie uprawnień kombatanckich jest Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, natomiast sąd administracyjny bada zgodność z prawem wydanych przez ten organ decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w postanowieniu.