II SA/Ke 611/25
WyrokWSA w Kielcach2026-02-25
Skład orzekający: Agnieszka Banach, Beata Ziomek, Krzysztof Armański
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wymiany gruntów jest uzasadniona brakiem zgody wszystkich właścicieli nieruchomości, których miałaby dotyczyć wymiana, mimo że jedna ze stron (KOWR) wyraziła zgodę?Ratio decidendi
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wymiany gruntów jest uzasadniona, gdy nie wszyscy właściciele nieruchomości objętych wnioskiem wyrażają na nią zgodę. Zgoda wszystkich stron, w tym właścicieli działek sąsiednich, jest warunkiem koniecznym do wszczęcia postępowania wymiennego na podstawie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Brak takiej zgody stanowi materialnoprawną przesłankę odmowy wszczęcia postępowania.Stan faktyczny
G. W. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania wymiennego dotyczącego zamiany części swojej działki na działkę Skarbu Państwa (KOWR) zabudowaną budynkami. W trakcie postępowania ustalono, że część zabudowań znajduje się również na sąsiedniej działce należącej do małżonków C., którzy konsekwentnie odmawiali zgody na objęcie ich nieruchomości postępowaniem wymiennym. Organy administracji, po kolejnych postępowaniach i uchyleniach decyzji, ostatecznie odmówiły wszczęcia postępowania z uwagi na brak zgody wszystkich właścicieli nieruchomości. Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję Starosty Pińczowskiego o odmowie wszczęcia postępowania. G. W. zaskarżyła decyzję Wojewody do WSA w Kielcach.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 2 października 2025 r. znak: WIG.II.7213.25.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania wymiennego oddala skargę.
Decyzją z 2 października 2025 r. znak WIG.II.7213.25.2025 Wojewoda Świętokrzyski po rozpatrzeniu odwołania G. W. od decyzji Starosty Pińczowskiego z 17 lipca 2025 r. znak: GN.VIII.6620.539.2023 orzekającej o odmowie wszczęcia postępowania wymiennego w zakresie działek ewidencyjnych nr [...], położonych na terenie obrębu S., jedn.ewid. Pińczów – obszar wiejski, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny:
Wnioskiem z 4 września 2023 r. G. W. zwróciła się do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddziału Terenowego w Kielcach (KOWR) o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zamiany gruntów położonych na terenie S. i obejmującego działkę [...] będącej własnością wnioskodawczyni oraz działką nr [...] będącą własnością Skarbu Państwa. Zdaniem strony zamiana miałaby wyglądać tak, że Skarb Państwa zamieni dolną część działki nr [...] i graniczącą z jej działką działkę nr [...], na której znajdują się zabudowania (dom i stodołę), a ona odda niezabudowaną część działki nr [...]. KOWR nie zgłaszał zastrzeżeń co do podjęcia takiego postępowania w oparciu o zapisy ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów.
Po przekazaniu powyższego pisma według właściwości Starosta Pińczowski decyzją z 20 grudnia 2023 r. znak: GN.VIII.6620.539.2023 orzekł o umorzeniu postepowania w sprawie z wniosku G. W. o dokonanie zamiany gruntów położonych na terenie obrębu S., jednostka ewidencyjna Pińczów - obszar wiejski tj. działki nr [...] stanowiącej własność G. W. oraz zabudowanej działki nr [...] wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. W uzasadnieniu podniesiono, że organ nie znalazł podstaw do interpretacji wniosku jako wniosku o wszczęcie postępowania scaleniowego w oparciu o przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.
W wyniku złożonego przez stronę odwołania Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach (ŚWINGiK) uchylając zaskarżoną decyzję z 20 grudnia 2023 r. nakazał organowi I instancji jednoznacznie ustalić żądanie strony.
Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, Starosta Pińczowski pismem z 8 kwietnia 2024 r. znak: GN.VI11.6620.539.2023 zwrócił się do G. W. o wyjaśnienie, czy wnioskuje "o dokonanie zamiany gruntów w rozumieniu czynności cywilno-prawnych unormowanych przez przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny", "czy wniosek dot. postępowania wymiennego zgodnie z ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, która jednak zgodnie z doktryną wskazuje, iż scalenie winno objąć wieś - czyli proces ten ma zdecydowanie szerszy zakres niż jedynie dwie działki".
W odpowiedzi G. W. złożyła 15 kwietnia 2024 r. pismo z którego wynikało, że prosi "o wszczęcie postępowania wymiennego zgodnie z ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o wymianie gruntów postępowania wymiennego. Sprawa dotyczy znak: GN.VIII.6620.539.2023 postępowania wymiennego części mojej działki nr [...] będącą moją własnością z działką nr [...] będącą własnością Skarbu Państwa - KOWR, w oparciu o w/w ustawę. Nadmieniam, że KOWR w Kielcach wyraził zgodę w poprzednim piśmie na wymianę w/w gruntów."
W toku postepowania Starosta Pińczowski uzupełnił materiał dowodowy o akta postępowania administracyjnego prowadzonego pod znakiem: GN.VIII.6620.539.2023 m.in. w zakresie kopii dokumentów składających się na operat techniczny o identyfikatorze: [...] sporządzony w ramach postępowania scaleniowego prowadzonego przez Naczelnika Gminy w Kijach, które zostało zakończone decyzją z 23 listopada 1987 r. znak: "G"-7420/31/87. Organ ustalił jakie budynki znajdują się na działkach o nr [...] i nr [...], osoby, które je zamieszkują, dokumenty potwierdzające własność do samych budynków oraz oczekiwany przez wnioskodawczynię cel wymiany gruntów.
Zawiadomieniem z 23 maja 2024 r. znak: GN.VIII.6620.539.2023 Starosta Pińczowski poinformował strony (właścicieli działek o nr [...] z obrębu S., gm. Pińczów) o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zamiany gruntów położonych w obrębie S. tj. działki nr [...] stanowiącej własność G. W. oraz działki nr [...] wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zabudowanej budynkami będącymi przedmiotem odrębnej własności G. W. Nowe osoby zostały dołączone do postępowania tj. S. i B. małż. C. właściciele działki nr [...], ponieważ jak stwierdził Starosta Pińczowski, wystąpiły nowe okoliczności - wynikające z przeprowadzonej w latach 1987- 1992 wymiany gruntów na tym obszarze.
Po uzupełnieniu materiału dowodowego o dokumenty z ksiąg wieczystych, umożliwieniu stronom wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego, Starosta Pińczowski wydał 26 czerwca 2024 r. znak: GN.VIII.6620.539.2023. decyzję, którą odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku G. W. Strona po raz kolejny wniosła odwołanie, w wyniku którego ŚWINGiK uchyli decyzję z 26.06.2024 r. uznając, że doszło do uchybienia przepisów proceduralnych, w szczególności organ I instancji prowadził postępowanie w zakresie przez siebie wybranym.
Decyzją z 25 października 2025 r. znak: GN.VIII.6620.539.2023 Starosta Pińczowski odmówił dokonania wymiany gruntów położonych na terenie obrębu S., jednostka ewidencyjna Pińczów-obszar wiejski polegającej na wymianie zabudowanej części działki nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa -Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na niezabudowaną część działki nr [...] stanowiącej własność G. W. Swoją decyzję organ pierwszej instancji uzasadnił tym, że w jego opinii, w przedmiotowej sprawie nie zostałyby spełnione cele scalenia gruntów oraz wymiany gruntów określone w art. 1 ust. 1 z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. 2023 poz. 1197). Za takim stanowiskiem, zdaniem organu pierwszej instancji przemawia też fakt, że wnioskodawczym oczekuje wydzielenie części zabudowanej (budynkami, z których korzysta G. W.) z działki nr [...], a w zamian wydzielenie na rzecz Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddziału Terenowego w Kielcach - części niezabudowanej z działki nr [...] będącej jej własnością, co powinno odbyć się w oparciu o umowę zamiany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
Ponadto, organ wskazał, że postępowanie scaleniowe/wymienne nie jest postępowaniem, którego celem jest aktualizacja ewidencji gruntów i budynków, a instytucja scalenia gruntów nie zastępuje innych procedur, których koszt wdrożenia obciąża właścicieli nieruchomości. Zostało także podniesione, iż w latach 1987-1992 na przedmiotowym obszarze zostało przeprowadzone postępowanie scaleniowe zakończone decyzją Naczelnika Gminy w Kijach z dn. 23 listopada 1987 r. znak: "G"-7420/31/87, w wyniku którego granice działek nr [...] mają odmienny przebieg w stosunku do stanu zawartego w ewidencji gruntów czy też księgach wieczystych obejmujących działki nr [...].
Z powyższym rozstrzygnięciem ponownie nie zgodziła się B. W. Podtrzymała stanowisko, że oczekuje przeprowadzenia wspomnianej wymiany gruntów akcentując przy tym wyrażoną zgodę na przeprowadzenie tej wymiany przez KOWR Oddział terenowy w Kielcach.
Wojewoda Świętokrzyski rozpatrując odwołanie G. W. przytoczył brzmienie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów i stwierdził, że Starosta Pińczowski prowadząc postępowanie wymienne nie udokumentował należycie zgody wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie wymiany gruntów działek o nr [...] z obrębu S. Nie ustalił również, czy decyzja Naczelnika Gminy w Kijach z 23 listopada 1987 r. znak: "G"-7420/31/87 stała się ostateczna. Po ustaleniu tego faktu powinien odnieść to danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków jak również zweryfikować, czy przebiegi granic działek objętych prowadzonym postępowaniem były aktualizowane w oparciu o inne opracowania geodezyjne, powstałe po opisywanym powyżej scaleniu gruntów. Ustalenia te winny być odniesione do kwestii utrzymania danych ewidencji gruntów i budynków w stanie aktualności. Wojewoda Świętokrzyski wskazał, że jest to o tyle istotne, gdyż zgodnie z art. 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, stan własności oraz posiadania gruntów do scalenia bądź wymiany gruntów określa się na podstawie danych ewidencji gruntów. Wobec powyżej wymienionych uchybień organ odwoławczy decyzją z dnia 21 stycznia 2025 r. znak: WIG.II.7221.66.2024 uchylił decyzję organu pierwszej instancji z 25 października 2024 r. znak: GN.VIII.6620.539.2023 i sprawę skierował do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Starosta Pińczowski zwrócił się do Urzędu Gminy w Kijach, Archiwum Państwowego w Kielcach, Starostwa Powiatowego w Jędrzejowie, Urzędu Gminy w Imielnie, Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach z prośbą o odszukanie w/w decyzji, a w przypadku jej odnalezienia - udostępnienie uwierzytelnionej jej kopii. Instytucje, do których wystąpił organ pierwszej instancji poinformowały, iż nie odnalazły w swoich zasobach archiwalnych w/w decyzji Naczelnika Gminy w Kijach. Prawomocny egzemplarz poszukiwanej decyzji został odnaleziony w materiałach archiwalnych Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Pińczowie.
Małżonkowie S. i B. C. odpowiednio: 20 lutego 2025 r., 13 maja 2025 r. i 12 czerwca 2025 r. złożyli oświadczenia, że nie wyrażają zgody na objęcie ich nieruchomości postepowaniem wymiennym. Z kolei wnioskodawczyni i KOWR podtrzymali stanowisko w kwestii zgody na to postępowanie wymienne w odniesieniu do działki [...].
Starosta Pińczowski decyzją z 17 lipca 2025 r. znak: GN.VIII.6620.539.2023, orzekł odmówić wszczęcia postępowania wskazując na brak zgody wszystkich właścicieli nieruchomości, których miałaby dotyczyć wymiana. Poza tym organ wskazał, że wymiana gruntów nie może być procesem mającym na celu uregulowanie stanów prawnych nieruchomości czy też aktualizację ewidencji gruntów i budynków.
W odwołaniu od tej decyzji G. W. podniosła, że Starostwo Powiatowe w Pińczowie jest niekompetentne do załatwienia przedmiotowej sprawy. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa wyraża zgodę na wymianę, budynek skosem zachodzi w działkę [...], a cały plac wraz z budynkami był i jest do chwili obecnej ogrodzony.
Rozpatrując odwołanie Wojewoda Świętokrzyski przytoczył art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 28 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów i wskazał, że wymiana gruntów to postępowanie mające na celu dokonanie zamiany nieruchomości pomiędzy poszczególnymi jej uczestnikami. Do wszczęcia tego procesu konieczne jest złożenie wniosku o jej przeprowadzenie przez wszystkich jej uczestników lub złożenie wniosku przez jednego lub kilku właścicieli, ze wskazaniem właściciela lub właścicieli gruntów, z którymi ma nastąpić wymiana gruntów i potwierdzenie tego przez wskazanych w odpowiedzi na pytanie skierowane przez organ. We wniosku należy zamieścić uzasadnienie, z którego wynika potrzeba ukształtowania granic gruntów w sposób proponowany przez wnioskodawców. Organ mimo zgodnego wniosku, powinien zbadać celowość prowadzenia postępowania. W zakresie podmiotowym, starosta musi zbadać, czy podmiot składający wniosek jest do tego uprawniony (przede wszystkim czy rzeczywiście jest właścicielem danego gruntu wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego).
Wojewoda Świętokrzyski stwierdził, że G. W. wniosła do Starosty Pińczowskiego o przeprowadzenie wymiany gruntów wskazując działki ewidencyjne, które miałyby być objęte tym procesem. Początkowo żądanie to dotyczyło działki nr [...] będącej własnością zainteresowanej i działki nr [...] będącej własnością Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. W trakcie postępowania wstępnego prowadzonego przez Starostę Pińczowskiego mającego na celu ustalenie czy zachodzą przesłanki do jej przeprowadzenia, okazało się, że koniecznym jest uwzględnienie dodatkowo działki nr [...] bezpośrednio sąsiadującej z działką nr [...] z uwagi na fakt, że część zabudowań znajdujących się na działce nr [...] znajduje się w części również na działce nr [...] stanowiącej z kolei własność B. i S. małż. C.
Zgodnie ze stanowiskiem organu, z uwagi na brak zgody wszystkich uczestników wymiany gruntów, zaistniała przesłanka uniemożliwiająca wszczęcie postępowania wymiennego, co uzasadnia odmowę wszczęcia postepowania w tym zakresie.
W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję G. W. podniosła, że Starostwo Powiatowe w Pińczowie nie załatwia tej sprawy od kilku lat. Jej zdaniem właściciele działki [...] nie wyrażają zgody na wymianę mimo, że jej "budynek mieszkalny zachodzi skosem od szosy w działkę nr [...]". Budynek ten stoi ponad 100 lat i był budowany przez jej rodziców i do chwili śmierci dziadków wszyscy mieszkali razem. "Właściciel działki nr [...] stawiając swój nowy dom rozebrał część wspólnego budynku i tym sposobem część naszego budynku zachodzi w działkę nr [...]. Cały plac wraz budynkami jest ogrodzony, dom, stodoła, i chlew, cały czas był użytkowany przez moich dziadków, a potem rodziców, którzy przekazali mi tą posiadłość i do chwili obecnej ja użytkuję".
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest stan prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W rozumieniu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd następuje tylko w przypadku:
- naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.),
- naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.),
- naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
W zaistniałym stanie prawnym i faktycznym Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie została wydana z obrazą przepisów postępowania administracyjnego jak i przepisów prawa materialnego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Świętokrzyskiego utrzymująca w mocy wydaną przez Starostę Pińczowskiego decyzję z 17 lipca 2025 r. znak: GN.VIII.6620.539.2023 orzekającą o odmowie wszczęcia postępowania wymiennego w zakresie działek ewidencyjnych nr [...], położonych na terenie obrębu S, jedn.ewid. Pińczów – obszar wiejski.
Na podstawie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o wymianie gruntów (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1197), w zw. z art. 5 ust. 4 postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza starosta jako zadanie z zakresu administracji rządowej finansowane ze środków z budżetu państwa. Organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest wojewoda. Wszczęcie postępowania scaleniowego lub wymiennego następuje w drodze postanowienia starosty (art. 7 ust. 1 cyt. ustawy), natomiast odmowa wszczęcia takiego postępowania następuje w drodze decyzji starosty (art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 3 cyt. ustawy).
Podstawę materialnoprawną podejmowanych w sprawie decyzji stanowił art. 5 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, w myśl którego, jeżeli do racjonalnego ukształtowania gruntów wchodzących w skład gospodarstw rolnych zachodzi potrzeba zmiany ich położenia w drodze wzajemnej wymiany, wymiana taka może być dokonana na zgodny wniosek właścicieli tych gruntów, a w przypadku gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa - za zgodą Krajowego Ośrodka. Wymianą mogą być objęte również grunty z zabudowaniami.
Treść powołanego wyżej przepisu określa przesłanki postępowania wymiennego, uznając możliwość kształtowania gruntów wchodzących w skład gospodarstw rolnych, o ile zachodzi potrzeba zmiany ich położenia w drodze wzajemnej wymiany, a wymiana taka może być dokonana na zgodny wniosek właścicieli gruntów objętych postępowaniem. Realizacja uprawnienia dotyczącego wymiany gruntów nie może być oderwana od określonego w art. 1 ust. 1 cyt. ustawy celu, którym jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Wykazanie potrzeby wymiany niewątpliwie ciąży na właścicielu, który to uprawnienie chce zrealizować.
Z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, że żądanie wymiany gruntów ze strony G. W., ma na celu jedynie nabycie, w drodze wymiany gruntów, zabudowanej części gruntu Skarbu Państwa w zamian za jej grunty graniczące z gruntami, które miałyby być przedmiotem wymiany. Inicjująca postępowanie swój wniosek oparła na twierdzeniu, że od pokoleń budynki posadowione na nieruchomości Skarbu Państwa są użytkowane przez jej rodzinę, a aktualnie znajdują się w jej użytkowaniu. Skarżąca nie wskazuje podstawy władania, nie wskazuje również czy i w jaki sposób wymiana wpłynie na korzystniejsze warunki gospodarowania jej nieruchomością i w jaki sposób miałaby nastąpić poprawa struktury obszarowej jej gospodarstwa.
Starosta pińczowski mając na uwadze przebieg granic nieruchomości sąsiednich, rodzaj zabudowań i ich usytuowanie na gruncie zasadnie ustalił, że przedmiotem wymiany gruntów w obrębie S. jedn. ewid. Pińczów należy objąć działki ewidencyjne [...]. Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że oświadczenie woli Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w postępowaniu dotyczącym wymiany gruntów w rozumieniu ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów dotyczące wyrażenia zgody na taką wymianę pozostających we władaniu Agencji nie jest wystarczające, albowiem na wymianę gruntów konieczna jest zgoda wszystkich stron postępowania tj. właścicieli ww. działek. S. i B. małżonkowie C. – właściciele działki nr [...] - w toku postępowania konsekwentnie zgody takiej nie wyrażali. Ich zgoda dla bytu sprawy i jej rozstrzygnięcia o charakterze materialnoprawnym ma zasadnicze znaczenie. Natomiast proces scalenia gruntów zakończony decyzją Naczelnika Gminy w Kijach z 23 listopada 1987 roku znak G-7420/31/87 nie ma znaczenia dla oceny niniejszego rozstrzygnięcia, albowiem, jak wynika z ustaleń organów, granice działek nr [...] mają odmienny przebieg w stosunku do stanu zawartego w ewidencji gruntów czy też ksiąg wieczystych obejmujących te działki.
Z treści art. 5 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów wynika, że wymiana gruntów wymaga zgodnego wniosku właścicieli gruntów, a zatem zgoda stron jest warunkiem sine qua non wydania decyzji zatwierdzającej projekt wymiany. Oświadczenie woli w tym zakresie ma charakter cywilnoprawny i nie może być zastąpione rozstrzygnięciem administracyjnym (vide wyrok NSA z 18.02.1994 r., sygn. akt II SA 2410/92). Zasada równości podmiotów w rozumieniu art. 5 ust. 1 jest oczywista, a zatem zgoda S. i B. małżonków C. o cywilistycznym charakterze oświadczenia woli może być, wobec ich odmowy, zastąpiona orzeczeniem w postępowaniu przed sądem powszechnym, co w niniejszej sprawie nie wystąpiło. Skoro do racjonalnego ukształtowania gruntów wchodzących w skład gospodarstw rolnych, również w rozumieniu celu ustawy (art. 1 ust. 1) zachodzi potrzeba zmiany ich położenia w drodze wzajemnej wymiany, a wymiana taka może być dokonana na zgodny wniosek właścicieli gruntów, ustalonych przez organ administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego, brak zgody jednego z podmiotów planowanej wymiany stanowi materialnoprawną przesłankę odmowy wszczęcia postępowania. Formą odmowy wszczęcia postępowania wymiennego, stosownie do treści art. 3 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 4 cyt. ustawy, jest decyzja starosty.
Uwzględniając stanowisko G. W. w kontekście ustalonego przez organy stanu faktycznego oraz niewskazania przez skarżącą celu wymiany o jakim mowa w art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów sąd uznał, że żądanie G. W. ma wyłącznie charakter cywilnoprawny, zmierzający do takich przekształceń własnościowych, w wyniku których nabędzie określoną nieruchomość i nie ma związku z regulacją granic, ani tym bardziej celem w rozumieniu ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Trafnie również wskazuje organ, że postępowanie scaleniowe/wymienne nie jest postepowaniem, którego celem jest aktualizacja ewidencji gruntów i budynków. Zgoda Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z tym zakresie otwiera możliwość nabycia nieruchomości na zasadach określonych w kodeksie cywilnym nie rozstrzygając o rodzaju bądź charakterze takich czynności.
Z tych też powodów skargę jako niezasadną oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło