II SA/Rz 1735/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi E. D. i Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 9 sierpnia 2023 r. nr SKO.4171/26/2023 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia wodnicy do określonego stanu i wykonania wodnicy - skargę oddala - Decyzją z 9 sierpnia 2023 r. nr SKO.4171/26/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Rzeszowie, w związku z odwołaniami E. D. i Z. D. (zwanych dalej także: "Skarżącymi"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [....] z 28 marca 2023 r. w przedmiocie stosunków wodnych, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej następnie "K.p.a." oraz art. 234 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 roku - Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2022r. poz. 2625 ze zm.), określanej w dalszej części jako "P.w." Kolegium podało w uzasadnieniu wydanej decyzji, że 26 maja 2021 r. wpłynął do Wójta wniosek Skarżących o wszczęcie postępowania w sprawie zasypania wodnicy od przepustu pod drogą na działce nr [...] położonej w miejscowości N. w kierunku wschodnim po uprzednim założeniu rury Ø 110 mm i zmiany warunków terenowych pomiędzy drogą na dz. nr [...] i północno-zachodnią granicą dz. nr [...] oraz w sprawie braku uregulowania odprowadzania wody opadowej z drogi położonej na działce nr [...], co skutkuje zalewaniem należących do Nich działek nr: [...] i [...] w miejscowości N. Decyzją z 7 września 2021 r. Wójt Gminy [...] odmówił nakazania Z. D., S. D., S. K., J. K., M. L., S. L., A. L., B. L., M. S. oraz L. S. tj. współwłaścicielom działki nr [...] w miejscowości N.: 1) przywrócenia wodnicy na działce nr [...] do stanu sprzed 19 maja 2021 r. i utrzymania jej w stanie zapewniającym swobodny odpływ wody opadowej oraz przywrócenia warunków terenowych pomiędzy drogą na działce nr [...] i północną zachodnią granicą dz. nr [...] do stanu sprzed 19 maja 2021 r. poprzez zasypanie wodnicy od przepustu pod drogą na działce nr [...] w kierunku wschodnim po uprzednim założeniu rury Ø 110, 2) wykonania na działce nr [...] wodnicy pomiędzy istniejącą drogą a północno-wschodnią granicą działek nr: [...] i [...] oraz północno-zachodnią granicą działki nr [...] odprowadzającej wodę opadową z drogi do istniejącej wodnicy na dz. nr [...] w N. Po rozpoznaniu odwołania Skarżących, decyzją z 3 listopada 2021 r. SKO w Rzeszowie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania podnosząc, że w sprawie nie ustalono należycie stanu faktycznego i nie zgromadzono całości materiału dowodowego, co nie pozwala na dokonanie oceny prawidłowości określenia stron postępowania, czy oceny przesłanek wynikających z art. 234 ust. 1 P.w. SKO zwróciło uwagę na brak wypisów i wyrysu z ewidencji gruntów oraz nieprawidłowości w udokumentowaniu dowodu z rozprawy administracyjnej oraz oględzin (protokoły zawierają liczne poprawki i skreślenia oraz są częściowo nieczytelne). W aktach sprawy brak także mapy obrazującej ukształtowanie terenu i kierunek spływu wód na przedmiotowym terenie. Nie zostały także zweryfikowane żądania wnioskodawcy w zakresie wystąpienia szkód. Wyrokiem z 24 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 37/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Rzeszowie oddalił sprzeciw L. S. od powyższej decyzji. Wydaną w ponownym postępowaniu decyzją z 28 marca 2023 r. Wójt Gminy [...] odmówił nakazania Z. D., S. D., S. K., J. K., M. L., S. L., A. L., B. L., M. S. i L. S. tj. współwłaścicielom działki nr [...] w N. przywrócenia wodnicy na działce nr [...] do stanu sprzed dnia 19 maja 2021 r. oraz wykonania na działce nr [...] wodnicy zgodnie ze złożonym wnioskiem z 26 maja 2021 r., z uwagi na brak szkody na działkach Skarżących. Po przeanalizowaniu zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego tj. protokołów rozprawy administracyjnej, oględzin, dokumentacji fotograficznej, ekspertyzy powołanego w sprawie biegłego Organ I instancji stwierdził, że właściciele działki nr [...] dokonali zmiany ukształtowania terenu poprzez cofnięcie skarpy oraz jej umocnienie płytami betonowymi ażurowymi i utwardzenie drogi dojazdowej oraz założenie rury Ø110 połączonej z utwardzeniem wjazdu na działkę nr [...]. Działaniami tymi nie przyczynili się jednak do wystąpienia szkody na działce nr [...] i nr [...] w [...]. Organ zwrócił uwagę, że sam Skarżący oświadczył, że do chwili obecnej szkody na działce nr [...] i nr [...] nie wystąpiły, tylko obawia się że mogą one wystąpić w przyszłości, co może nastąpić w przypadku zatkania się rury przepustowej. Dbałość o przepustowość rury (jej kontrola i czyszczenie gdy zaistnieje taka potrzeba), należy jednakże do obowiązków właścicieli działki nr [...], przez który przechodzi przepust. Z ustaleń w sprawie wynika, że dbałość o przepustowość rury jest wykonywana należycie. Potwierdza to fakt, że od momentu złożenia wniosku do zakończenia postępowania występowały anomalie pogodowe, tj. burze połączone z intensywnymi odpadami deszczu, roztopy. Przedmiotowy przepust spełnia swą rolę, nie powodując szkody na działkach sąsiednich. Osobne odwołania od decyzji złożyli Skarżący. Z. D. zakwestionował prawidłowość sporządzonej przez biegłego ekspertyzy, nie odzwierciedlającej stanu faktycznego sprawy, niespójnej i wewnętrznie sprzecznej. Podniósł, że wbrew twierdzeniom biegłego, całość wody wypływającej z rury spustowej wpływa do rury odprowadzającej ją w kierunku wschodnim. Z kolei, E. D. podniósł, że twierdzenie o braku szkody jest w sposób oczywisty bezpodstawne i błędne. Szkodą jest bowiem zalewanie kojca dla psa przez wody opadowe spływające z działki nr [...], co zostało udokumentowane zarówno na dostarczonych przez Niego i Z. D. fotografiach, jak i na filmie z 17 września 2021 r. stanowiącym załącznik nr 1 do odwołania od decyzji Wójta z 7 września 2021 r. Szkodą jest również realne zagrożenie zalania budynków na działkach nr: [...] oraz [...]. Odwołujący się zauważył, że szkoda w rozumieniu art. 234 ust. 3 P.w. to nie tylko szkoda realna, ale również hipotetyczna, tj. mogąca wystąpić w przyszłości, jeżeli jest to możliwość w określonych okolicznościach realna. Podniósł, że w uzasadnieniu decyzji w wielu miejscach brak jest zgodności z materiałami zgromadzonymi w postępowaniu. Decyzją z 9 sierpnia 2023 r. SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy akt Organu I instancji. W pierwszej kolejności zwróciło uwagę na brzmienie mającego zastosowanie w sprawie art. 234 P.w., po czym podniosło, że dokonując rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu organ musi jednoznacznie ustalić, czy właściciel terenu dokonał zmiany stanu wód na swoim gruncie, i czy zmiana ta powoduje szkody na gruncie czy gruntach sąsiednich, tj. że istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie sprawcy naruszenia a szkodą występującą na gruncie sąsiednim. Kolegium zwróciło uwagę, że w sprawie zasięgnięto opinii biegłego, który zarówno w analizie jak i w opinii wyjaśniającej zastrzeżenia stwierdził, że brak jest zaburzenia stosunków wodnych w prowadzonym postępowaniu, jak też szkód na działce nr [...] i nr [...]. Z opinii tej wynika, że 7 listopada 2022 r. biegły dokonał wizji w terenie w celu ustalenia warunków gruntowo-wodnych w przedmiocie zmian stanu wody na gruncie w obrębie działek nr: [...], [...], [...], [...] w N. Po przeanalizowaniu całości materiałów zgromadzonych w postępowaniu, dokonaniu wizji terenowej, porównaniu stanu pierwotnego oraz obecnego przedmiotowych działek biegły nie stwierdził zaburzenia stosunków wodnych. Jego zdaniem, wody opadowe i roztopowe z terenu działki nr [...] nie wpływają negatywnie na teren działek nr: [...] i [...]. Wody opadowe i roztopowe z tych ostatnich działek oraz budynków mieszkalnych i gospodarczych na ich terenie powinny być zagospodarowane we własnym zakresie. Ukształtowanie drogi dojazdowej na działce nr [...] nie wpływa negatywnie na działki nr [...] i [...]. Cofnięcie skarpy oraz jej umocnienie prefabrykowanymi płytami betonowymi ażurowymi spowodowało, że napływ wód opadowych i roztopowych na działki nr [...] i [...] jest zdecydowanie mniejszy, a samo ukształtowanie działki nr [...] w obecnym stanie kieruje wody z pominięciem działek [....] i [...]. Dodatkowo założona rura Fi 110 mm jest wystarczająca pod warunkiem prawidłowego jej utrzymania tj. dbania ojej przepustowość, co leży w kompetencjach i obowiązkach właścicieli, przez który przechodzi przepust. Jeśli chodzi o zalewanie kojca dla psa, to w ocenie biegłego, następuje to z rury spustowej z odwodnienia dachu budynku gospodarczego na działce nr [...]. Biegły zauważył, że niekompletne orynnowanie budynku gospodarczego na działce nr [...] (brak dekla lub rury spustowej na rogu budynku od strony północno-zachodniej) może negatywnie wpływać na stan wód na tej działce i w następstwie tego na kojec dla psa poprzez jego zalewanie, bowiem prawidłowe odwodnienie powierzchni dachów budynków mieszkalnych i budynków gospodarczych oraz właściwe zagospodarowanie wód opadowych i roztopowych w obrębie własnej posesji leży w gestii każdego właściciela działki. Przedstawione zaś w toku postępowania zdjęcie obrazuje tylko jedną stronę rynny - zaślepioną, natomiast druga strona zakończona jest rurą spustową, której wylot skierowany jest bezpośrednio na teren przyległy do budynku w kierunku kojca psa. Kolegium uznało twierdzenia biegłego za wiarygodne. Podkreśliło, że wniosków zawarte w pochodzą od osoby posiadającej wiedzę specjalistyczną, w oparciu na rozeznanie warunków geologicznych, hydrogeologicznych i gruntowo-wodnych w obrębie spornych działek. Zatem nie ma podstaw do zastosowania sankcji przewidzianej w treści art. 234 ust. 3 P.w. i zobowiązania współwłaścicieli gruntów sąsiednich do przywrócenia stanu poprzedniego, ani także by wykonali określone urządzenia. SKO podniosło, że zarzuty podniesione w toku postępowania stanowią jedynie polemikę ze stanowiskiem biegłego, do których ten odnosił się. E. D. i Z. D. złożyli na decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności sprawy, a mianowicie: - niewyjaśnienie czy utwardzenie terenu kamieniem oraz wyłożenie płytami ażurowymi skarpy oraz drogi dojazdowej znajdującej się na działce nr [...], spowodowało zmianę stanu wody na gruncie poprzez zmianę intensywności i kąta spływu wody na działki nr [...] i [...], - niewyjaśnienie czy podniesienie terenu fragmentów działki nr [...], przylegających do działki nr [...] spowodowało zmianę stanu wody, polegającą na potencjalnie mogących występować szkodach w postaci zalewania działek nr: [...] i [...] wodą opadową i roztopową z działki nr [...], - niewyjaśnienie czy zasypanie wolnej przestrzeni (tzw. buforu) pomiędzy drogą dojazdową znajdującą się na działce nr [...], murkiem ogrodzeniowym znajdującym się na działce nr [...] przy jej granicy od strony zachodniej oraz drogą/działką nr [...] z równoczesnym podniesieniem poziomu terenu powyżej ww. murka ogrodzeniowego, spowodowało zmianę stanu wody na gruncie, w sytuacji gdy istnieje poważne zagrożenie, że w przypadku obfitych opadów lub zatkania się rury Fi 110 mm znajdującą się w miejscu zasypanej wodnicy, woda opadowa wypełni niewielką przestrzeń pomiędzy murkiem ogrodzenia a wylotem rury (w miejscu dawnego ogrodzenia), a wylotem rury (w miejscu dawnego bufora), a następnie przeleje się przez murek ogrodzeniowy ze szkodą dla działek nr [...] i [...], a zwłaszcza dla znajdujących się na nich budynków, b) art. 7, art. 8 i art. 80 K.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego materiału dowodowego i uznanie, że zalewanie kojca dla psa następuje w związku z niekompletnym orynnowaniem Ich budynku gospodarczego, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku przeciwnego, albowiem: - wbrew stanowisku Organów I i II instancji, woda z rury spustowej dachu budynku gospodarczego znajdującego się na Ich działce nie zalewa kojca dla psa, gdyż woda ta spływa do rury zagłębionej w terenie przy murze ograniczającym skład obornika, którą spływa w przeciwną od kojca stronę, co zostało zarejestrowane na nagraniu, wykonanym podczas rozprawy administracyjnej w dniu 16 września 2022 r. oraz na nagraniu złożonym przez Nich do akt sprawy, - biegły z zakresu hydrologii, nie tylko nie odnotował faktu, że w czasie dokonywanych przez siebie oględzin, dekiel był już zamontowany na rynnie, ale również nie przeprowadził żadnej analizy w zakresie wpływu braku dekla na rynnie budynku gospodarczego na fakt zalewania kojca dla psa, a co za tym idzie twierdzenia płynące z opinii w tym zakresie, a następnie powtórzone w uzasadnieniach decyzji Organów obu instancji, są całkowicie dowolne i nie poparte materiałem dowodowym, - Organy obydwu instancji zupełnie pominęły fakt spływu wody opadowej z działki nr [...] do kojca na działce nr [...] przez murek ogrodzeniowy znajdujący się przy północnej granicy działki nr [...], co zostało udokumentowane na filmie złożonym przez Nich do akt sprawy, c) art. 7, art. 8 i art. 80 K.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że w wyniku działań współwłaścicieli działki nr [...] w N. nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie ze szkodą dla działek nr: [...] i [...], w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku przeciwnego, albowiem: - utwardzenie terenu, wyłożenie skarpy i drogi dojazdowej znajdującej się na działce nr [...], płytami ażurowymi - tj. materiałem który ogranicza wchłanianie wody do podłoża, zwiększa intensywność spływu wody na Ich działki, - podniesienie poziomu fragmentu działki nr [...] przylegającego do murka ogrodzeniowego działki nr [...] przy jej północnej granicy do wysokości lub powyżej wysokości murka powoduje, że woda z działki nr [...] spływa do kojca na działce nr [...] nawet przy niewielkich opadach, - rura o średnicy 110 mm założona w miejscu zasypanej wodnicy na działce nr [....] jest wystarczająca do odprowadzenia wody opadowej jedynie pod warunkiem nie wystąpienia gwałtownych, obitych opadów oraz dbania o jej przepustowość, a zatem jest to rozwiązanie, które może powodować choćby potencjalne szkody na Ich działkach, - likwidacja wolnej przestrzeni (tzw. buforu) pomiędzy drogą dojazdową znajdującą się na działce nr [...], murkiem ogrodzeniowym znajdującym się na działce nr [...] oraz działką/drogą nr [...], z równoczesnym podniesieniem terenu powyżej poziomu murka ogrodzeniowego powoduje potencjalne szkody dla Ich działek nr: [...] i [...], w przypadku zatkania się rury Fi 110 mm znajdującej się na działce nr [...], albowiem woda opadowa wypełni pozostawioną niewielką przestrzeń pomiędzy murkiem ogrodzenia a wylotem rury (w miejscu dawnego bufora), a następnie przeleje się przez murek ogrodzeniowy na Ich działki. Skarżący wnieśli o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzją ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę SKO w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości kontrolując różne formy działań organów administracji publicznej, w tym wydawane przez te organy decyzje administracyjne, o czym przesądza art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Badają więc, czy organy prowadziły postępowanie z zachowaniem stosownych reguł proceduralnych, jak też, czy kończąca to postępowanie decyzja administracyjna odpowiada mającym zastosowanie w danej sprawie unormowaniom materialnoprawnym. Kryterium legalności wynika wprost z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), przy czym rodzaje uchybień obligujących do usunięcia decyzji z obrotu prawnego wskazuje art. 145 § 1 P.p.s.a. Jeśli więc sąd stwierdzi zaistnienie przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. bądź w innych przepisach, to konieczne jest stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub w części (pkt 2). Jeżeli natomiast zauważone zostanie: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas sąd zobligowany jest do uchylenia w całości lub w części zaskarżonej decyzji (pkt 1). Natomiast, jeśli skarga jest nieuzasadniona, bowiem brak jest wskazanych wyżej naruszeń, to podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. W niniejszym postępowaniu Skarżący zakwestionowali decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] o odmowie nakazania współwłaścicielom działki nr [...] w N. przywrócenia wodnicy na tej działce do stanu sprzed 19 maja 2021 r. oraz wykonania na przedmiotowej działce wodnicy zgodnie ze złożonym wnioskiem z 26 maja 2021 r., z uwagi na brak szkody na działkach Skarżących. Materialnoprawną podstawę wydania powyższych rozstrzygnięć stanowił art. 234 P.w. Przepis ten w ust. 1 zakazuje właścicielowi gruntu zmieniać kierunek i natężenie odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych, jak też kierunek odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzać wód i wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Nakłada też, w ust. 2, obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Natomiast, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności, o czym stanowi ust. 3 powołanego artykułu. W postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych rolą organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie; jeśli tak, to kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała i jak wpłynęła na stosunki wodne w terenie tzn. czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich tj. czy powoduje, ewentualnie może powodować, powstanie szkody na gruncie nie należącym do sprawcy naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest zatem ustalenie związku przyczynowego między działaniem tj. naruszeniem stosunków wodnych a szkodą. Niewątpliwie poczynienie powyższych ustaleń wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Bardzo często jednak wiedza pracowników organu rozpoznającego tego rodzaju sprawę jest niewystarczająca w tym zakresie i konieczne jest wówczas zasięgnięcie opinii biegłego, który jako specjalista z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych będzie w stanie przy pomocy przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń ustalić wskazany wyżej związek przyczynowo-skutkowy, a także zająć stanowisko w zakresie stosowania środków w celu wyeliminowania szkodliwych zmian stanu wody na gruncie. Inne dowody, a zatem oględziny, czy zeznania świadków nie posiadających fachowej wiedzy nie zawsze mogą być więc wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy pozwalającej na ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą a wynikłą szkodą. W tym miejscu należy podkreślić, że dowód z opinii biegłego podlega ocenie jak każdy inny dowód w sprawie. Zastrzeżenia jednak wymaga, że ani organ ani sąd administracyjny nie mogą ingerować w jego merytoryczną zawartość, gdyż nie dysponują wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Organy mają zaś zbadać, czy ekspertyza została sporządzona zgodnie z przepisami, czy opiera się na prawidłowych danych oraz czy jest logiczna i zupełna. Natomiast założenia merytoryczne i metodologiczne strona może kwestionować tylko poprzez złożenie kontr ekspertyzy wykonanej przez innego biegłego z dziedziny gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych. Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że istotne w niej fakty zostały ustalone na podstawie przeprowadzonych rozpraw i oględzin w dniach: 12 lipca 2021 r., 17 sierpnia 2021 r. i 16 września 2022 r., sporządzonej w ich trakcie dokumentacji fotograficznej, mapy zasadniczej, mapy ewidencyjnej i wreszcie opinii biegłego z grudnia 2022 r. oraz pisma ją uzupełniającego z 12 lutego 2023 r. Ustalono więc, że w związku z wybudowaniem na działce nr [...] drogi cofnięto znajdującą się na niej skarpę i umocniono ją prefabrykowanymi płytami betonowymi ażurowymi, co zmieniło kierunek nachylenia terenu oraz kierunek spływu wód opadowych i roztopowych tak, by nie przedostawały się one na działki nr [...] i [...]. Przed zmianami wskazana skarpa praktycznie przylegała do budynku gospodarczego na powyższych działkach. Właściciele działki nr [...] utwardzili także drogę dojazdową i założyli rurę Ø 110 mm połączoną z utwardzeniem wjazdu na tę działkę. Rura ta jest wystarczająca dla zapewnienia prawidłowego przepływu wód z zastrzeżeniem, że będzie regularnie udrażniana i właściciele działki, przez którą przebiega będą dbali o jej przepustowość. Bilans wód opadowych i roztopowych przed zmianami i po nich nie uległ zmianie i jest taki sam. Wody opadowe i roztopowe z terenu działki nr [...] spływają wzdłuż profilu podłużnego drogi i nie zalewają działek nr [...] i [...]. Kierunek i natężenie spływu wód również nie zmieniły się. Wskazane wyżej cofnięcie skarpy i jej umocnienie spowodowało wręcz, że napływ wód opadowych i roztopowych na działki nr [...] i [...] jest zdecydowanie mniejszy, a samo ukształtowanie działki nr [...] w obecnym stanie kieruje wody z pominięciem działek nr [...] i [...]. Nie stwierdzono więc zaburzenia stosunków wodnych, bowiem na działkach nr [....], [...] i [...] nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie. Nie zostały też stwierdzone jakiekolwiek szkody na dwóch ostatnich działkach. Zdaniem Sądu, znajdująca się w aktach sprawy opinia została prawidłowo oceniona przez prowadzące niniejsze postępowanie Organy. Zauważenia wymaga, że nie jest ona nazbyt obszerna, co jednak nie odbiera jej wiarygodności. Zawiera bowiem mapy, zdjęcia, obliczenia oraz konkretne i logiczne sformułowania, które sporządzający opinię wysnuli na podstawie przeprowadzonych 7 listopada 2022 r. oględzin, wskazanych map i obliczeń. W związku zaś ze sporządzonymi do niej zarzutami opracowane zostało pismo uzupełniające opinię, w którym podkreślono, że kierunki spływu wód opadowych i roztopowych w stanie pierwotnym naniesione zostały na mapy dostępne w postępowaniu, ale dodatkowo kwestie te zostały zweryfikowane także w innych dostępnych źródłach, które potwierdziły to, co zapisano w ekspertyzie. W opinii wyrażono stanowisko - w odniesieniu do podnoszonej przez Skarżących kwestii zalewania kojca dla psa - że zalewanie to następuje z rury spustowej z odwodnienia dachu budynku gospodarczego na działce nr [...], który to budynek jest niekompletnie orynnowany (brak jest dekla lub rury spustowej na rogu budynku od strony północno-zachodniej). Przedstawione natomiast w toku postępowania zdjęcie pokazuje tylko jedną stronę rynny – zaślepioną, natomiast druga jest zakończona rurą spustową, której wylot skierowany jest bezpośrednio na teren przyległy do budynku, w kierunku kojca psa. W powyższym uzupełnieniu zostały jednoznacznie podtrzymane ustalenia zawarte w ekspertyzie. Zwrócenia uwagi wymaga, że kwestia rzeczywistych szkód, poza zalewaniem kojca dla psa, nie była sporna w toku postępowania administracyjnego. W czasie bowiem przeprowadzanych w dniu 17 sierpnia 2021 r. oględzin Skarżący Z. D. oświadczył, że obecnie żadne szkody na działkach nr: [...] i [...] nie wystąpiły, ale obawia się, że mogą one wystąpić w przyszłości, co może mieć miejsce w związku z zatkaniem się rury. Stwierdził też, że wypadki tego rodzaju zdarzały się już w przeszłości, chociaż nie może przedstawić żadnych dowodów w tym zakresie. Również w złożonej skardze podnosi się potencjalnie mogące występować szkody w postaci zalewania powyższych działek, a to w sytuacji obfitych opadów czy też zatkania się rury. Ustosunkowując się do tego należy zauważyć, że sformułowanie "szkodliwie wpływają" w odniesieniu do spowodowanych przez właściciela gruntu zmian stanu wody na gruncie świadczy o tym, że tak sama zmiana, jak i jej szkodliwy wpływ powinny realnie wystąpić. Zasadniczo więc szkoda powinna być rzeczywista, a nie tylko i wyłącznie hipotetyczna (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9.07.2021 r. III OSK 530/21). Oznacza to, że ustalenia organów nie powinny następować na okoliczność istnienia prawdopodobieństwa wystąpienia takich szkód w przyszłości. Aby zatem wydać decyzję na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. i nakazać właścicielowi gruntu wykonać któryś z przewidzianych tym przepisem obowiązków konieczne jest bezsporne ustalenie, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Sąd zna także poglądy orzecznictwa dopuszczające dla uwzględnienia złożonego wniosku szkodę hipotetyczną. Jednak w takim wypadku musi istnieć stosunkowo wysoki stopień prawdopodobieństwa jej nastąpienia. Innymi słowy, możliwość wystąpienia szkody musi być w danych okolicznościach realna. Przy czym, prawdopodobieństwo to winno wynikać z opinii biegłego jako specjalisty w danej dziedzinie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2020r. (sygn. akt II OSK 529/18) wskazał, że uzasadnione jest przyjęcie szerokiego ujęcia szkody na tle pojęcia zmian stanu wody na gruncie na grunty sąsiednie. Szkodliwe oddziaływanie zmiany stanu wody na grunty sąsiednie może więc mieć charakter zarówno aktualny, jak i potencjalny, z tym jednak zastrzeżeniem, że potencjalność ta musi wykazywać cechę prawdopodobieństwa realnej (chociaż odroczonej) aktualizacji. Realna możliwość powstania szkody musi więc bazować na odpowiednio wysokim stopniu prawdopodobieństwa wystąpienia konkretnych zdarzeń szkodliwe oddziałujących na grunty sąsiednie (np. podtopień, cyklicznego zalewania, stałego podmakania), które są normalnym następstwem działań lub zaniechań właściciela gruntu, który doprowadził do zmiany stosunków wodnych. Nie można jednak uznać, że ustawowa przesłanka szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie obejmuje bliżej nieokreślone hipotetyczne szkody lub potencjalne zagrożenia, których horyzont czasowy wystąpienia jest nieokreślony. Zdaniem Sądu, o tego rodzaju hipotetycznej szkodzie w uwarunkowaniach sprawy nie może być mowy. Jak bowiem stwierdził w swojej decyzji Wójt, od momentu wszczęcia postępowania aż do jego zakończenia występowały anomalie pogodowe tj. burze połączone z intensywnymi opadami deszczu, roztopy, ale szkody na działkach, których dotyczy sprawa nie wystąpiły, co wskazuje na to, że przepust spełnia swoją rolę. Jak już wyżej zaznaczono, dbałość o drożność rury spoczywa na właścicielach nieruchomości, przez które przepust przechodzi, w niniejszej sprawie na właścicielach działki nr [...]. Trudno zakładać, że nie będą oni podejmowali starań w tym zakresie i tylko z tej przyczyny nakazywać inne rozwiązanie niż dotychczas istniejące, skoro spełnia ono swoją rolę, a nakaz taki wiązałby się przecież z określonymi kosztami. Mając to wszystko na uwadze należało stwierdzić, że przeprowadzone w przedmiotowej sprawie przez Organy postępowanie było pełne i wbrew zarzutom skargi brak było podstaw do jego uzupełnienia. Okoliczności faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia zostały wyjaśnione w sposób dostateczny, jasny i precyzyjny. Oceny zebranego materiału dowodowego dokonano przy respektowaniu zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Ustalony zaś w ten sposób stan faktyczny sprawy został poddany prawidłowej subsumpcji. W konsekwencji, wszystkie zarzuty skargi uznać należało za bezzasadne. Ponadto, Sąd nie dostrzegł z urzędu takich wadliwości postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść wydanych w sprawie decyzji. Stwierdzone w toku postępowania zmiany zagospodarowania terenu nie miały wpływu na zmianę stosunków wodnych na działkach Skarżących Nie wykazano wystąpienia szkód, które byłyby następstwem cofnięcia skarpy, jej umocnienia prefabrykowanymi płytami betonowymi ażurowymi i utwardzenia drogi dojazdowej. Stąd skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.