III SA/Lu 523/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Komisja Lekarska z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lipca 2022 r. Komisja Lekarska odmówiła R. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w L. z dnia 15 maja 1996 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej "E" – trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy. Skarżący R. K. pismem z dnia 29 czerwca 2022 r. wniósł odwołanie od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w L. z dnia 15 maja 1996 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej i jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skarżący podniósł m.in., że przedmiotowe orzeczenie komisji lekarskiej nie zostało mu doręczone i nie rozpoczął swojego biegu termin do wniesienia odwołania. Skarżący wskazał, że nigdy nie zapoznał się z dokumentacją medyczną, na podstawie której wydano sporne orzeczenie. Podkreślił, że w dniu wydania orzeczenia jak i teraz, nie spełniał i nie spełnia przesłanek do ustalenia i określenia kategorii E. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Komisja Lekarska wyjaśniła m.in., że: - w okresie od dnia 18 marca do dnia 5 czerwca 1996 r. został przeprowadzony na terenie kraju pobór i mężczyźni urodzeni w 1977 r. zobowiązani byli zgłoszenia się do rejonowych komisji lekarskich; - dniu 15 maja 1996 r. Rejonowa Komisja Lekarska Nr [...] w L. wydała orzeczenie nr [...] w przedmiocie ustalenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej dotyczącej R. K.; - stanowisko skarżącego, że orzeczenie komisji lekarskiej nie zostało mu doręczone, pozostaje w sprzeczności z ówczesnym brzmieniem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 372 ze zm.); - zgodnie ze wspomnianym przepisem, orzeczenie rejonowej komisji lekarskiej doręcza się poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień na piśnie wraz z uzasadnieniem; - skarżącemu ustalono w 1996 r. kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej; - skarżący musiał fizycznie stawić się przed komisją lekarską, co wynika wprost z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1996 r., Nr 57, poz. 278); - przepis powyższy przewidywał, że orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, (...) właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej; - zgodnie z obowiązującymi w 1996 r. przepisami odwołujący musiał stawić się przed Rejonową Komisją Lekarską Nr [...] w L., poddać się szczegółowym badaniom lekarskim i odebrać orzeczenie komisji; - zgodnie z informacją uzyskaną od Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w L., odwołujący otrzymał książeczkę wojskową serii [...] nr [...], w której to także zawarto informację o przyznanej skarżącemu kategorii "E" zdolności do czynnej służby wojskowej; - od dnia 15 maja 1996 r. przez kolejne 14 dni skarżący miał czas na dokonanie czynności procesowej polegającej na wniesieniu odwołania, które w myśl art. 128 k.p.a. nie wymagało szczegółowego uzasadnienia; - nieuzasadnione są twierdzenia odwołującego jakoby został on poinformowany o posiadanej kategorii dopiero podczas naboru do Wojsk Obrony Terytorialnej; - brak zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania jest podstawową przesłanką umożliwiającą przywrócenie terminu; - przesłanka ta musi być oceniana z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy wskazujących, że strona wykazała się należytą dbałością o swoje interesy; - strona nie zachowała należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej; - z tych też względów brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący wskazał, że w trakcie ubiegania się o przyjęcie do Wojsk Obrony Terytorialnej ("WOT") został poinformowany, że posiada kategorię zdolności do służby wojskowej E - trwale niezdolny do służby wojskowej, w związku z czym nie może wstąpić do WOT. W opinii skarżącego, odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest nieuzasadniona, bowiem orzeczenie lekarskie nie zostało mu doręczone i nigdy nie zapoznał się z dokumentacją medyczną stanowiącą podstawę jego wydania. Skarżący zarzucił, że stanowisko Komisja Lekarska oparte zostało jedynie na treści przepisów. Brak jest jakichkolwiek dowodów (np. w postaci pokwitowania odbioru) potwierdzających, że orzeczenia zostało w dniu 15 maja 1996 r. doręczone. Fakt wydania książeczki wojskowej nie jest równoznaczny z wydaniem orzeczenia komisji lekarskiej z dnia 15 maja 1996 r. nr [...]. Komisja Lekarska wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżone postanowienie Komisja Lekarska z dnia 28 lipca 2022 r. nie narusza przepisów prawa. Organ wydając sporne postanowienie odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w L. z dnia 15 maja 1996 r. nr [...], nie dopuścił się naruszenia reguł postępowania określonych w art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. Z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. wynika, że w razie uchybienia terminu podlega on przywróceniu na wniosek zainteresowanej osoby, jeżeli uprawdopodobni ona, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a wniosek o przywrócenie terminu złoży w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i wraz ze złożeniem wniosku dopełni czynności, dla której określony był termin. Według art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Prawidłowe jest stanowisko organu, że skarżący nie uprawdopodobnił tego, że przekroczenie terminu było niezawinione. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa zawsze na stronie postępowania, która występuje z wnioskiem o jego przywrócenie. Powyższe oznacza, że przy ocenie okoliczności sprawy dotyczącej przywrócenia terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nie stosuje się zaś subiektywnego miernika osoby, która na skutek własnych nieprawidłowych (i zawinionych) działań albo zaniechań doprowadziła do niekorzystnej sytuacji. Z analizy akt zgromadzonych przez organ wynika jednoznaczny wniosek, że skarżący niewątpliwie uchybił terminowi do złożenia odwołania od orzeczenia lekarskiego, które zapadło ponad 26 lat temu. Z akt sprawy wynika ponadto, że odrębnym postanowieniem z dnia 28 lipca 2022 r. Komisja Lekarska stwierdziła "bezskuteczność" odwołania. Podstawowym argumentem użytym przez skarżącego na poparcie stanowiska o wadliwości badanego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania było to, że orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w L. z dnia 15 maja 1996 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, nie zostało stronie doręczone. Zdaniem Sądu, argumentacja ta nie jest wiarygodna z powodu braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności podnoszonych przez skarżącego. Znamiennym jest, że skarżący nie neguje tego, że w 1996 r. otrzymał książeczkę wojskową. Przy czym podkreśla on, iż fakt wydania książeczki wojskowej nie jest równoznaczny z wydaniem (doręczeniem) mu orzeczenia komisji lekarskiej z dnia 15 maja 1996 r. nr [...]. Odnosząc się do zarzutów i wniosków skargi należy wyjaśnić, że faktu doręczenia orzeczenia komisji lekarskiej nie można skutecznie podważyć. Wszystkie okoliczności sprawy świadczą, że doręczenie orzeczenia nastąpiło w dniu 15 maja 1996 r. Od Wojskowego Centrum Rekrutacji w L., organu zajmującego się aktualnie rekrutacją wojskową nie można wymagać, aby dysponował on pełną dokumentacją dotyczącą postępowań sprzed ponad 26 lat, chociażby z uwagi na reguły postępowania związane z archiwizacją dokumentów dotyczących ustalania kategorii zdolności do służby wojskowej. Zagadnie to zostało w sprawie wyjaśnione, czego dowodem jest pismo Wojskowego Centrum Rekrutacji w L. z dnia 26 czerwca 2022 r. informujące skarżącego o przechowywaniu dokumentacji (orzeczeń) przez okres dziesięciu lat oraz o protokolarnym niszczeniu dokumentów. Wojskowe Centrum Rekrutacji w L. wskazało również, że nie posiada orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w L. z dnia 15 maja 1996 r. nr [...]. W innym piśmie z dnia 20 lipca 2022 r. adresowanym do Przewodniczącego Komisja Lekarska, Wojskowe Centrum Rekrutacji w L. powołując się na zapisy w księdze ewidencji (skorowidzu) stwierdziło, że Rejonowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 15 maja 1996 r. nr [...] rozstrzygała w sprawie R. K. i jego kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej "E". Wojskowe Centrum Rekrutacji w L. stwierdziło ponadto, że R. K. nie wniósł odwołania. W tym przypadku orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej stało się ostateczne i na tej podstawie skarżącego skreślono z ewidencji wojskowej. Wojskowe Centrum Rekrutacji w L. wyjaśniło ponadto, że skarżącemu wydano książeczkę wojskową w trakcie czynności podejmowanych przez Komisję Poborową Nr [...] w L.. Powyższe oznacza, że nieuzasadniony jest zarzut skargi o błędnym ustaleniu przez Komisja Lekarska, na podstawie treści przepisów prawa, że doręczenie skarżącemu orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej w L. nastąpiło w dniu 15 maja 1996 r. Podobnie należało ocenić zarzut o nieprawidłowym działaniu Komisja Lekarska polegającym na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu, na akceptację zasługuje argumentacja Komisja Lekarska, że przy rozpatrywaniu tej sprawy należało kwestię (i przesłankę) braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności. Niestety okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wskazywały, że strona wykazała się należytą dbałością o swoje interesy. Świadczy o tym głównie znaczny upływ czasu od dnia, w którym wydano orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej, do dnia złożenia odwołania oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie bez znaczenia jest fakt wydania książeczki wojskowej i doręczenia jej skarżącemu. Z obowiązującego wówczas § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie doręczania wojskowych dokumentów osobistych i trybu postępowania z tymi dokumentami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2264 ze zm.) wynikało, że książeczka wojskowa jest wojskowym dokumentem osobistym, stwierdzającym stosunek jej posiadacza do obowiązku służby wojskowej. Książeczkę wojskową odbiera osobiście za potwierdzeniem odbioru osoba objęta ewidencją prowadzoną przez wojskowego komendanta uzupełnień (ust. 2). Mając na uwadze procesowy charakter zaskarżonego postanowienia trzeba wyraźnie stwierdzić, że Komisja Lekarska nie miała obowiązku odnoszenia się do meritum sprawy wywołanej wniesionym odwołaniem oraz skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu weryfikacji wadliwego – zdaniem skarżącego - orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia 15 maja 1996 r. Komisja Lekarska zauważyła, że w książeczce wojskowej zawarto informację o przyznanej skarżącemu kategorii "E" zdolności do czynnej służby wojskowej; Istotnym jest, że skarżący nie neguje, że otrzymał książeczkę wojskową. Podkreśla on, iż fakt wydania mu książeczki wojskowej nie jest równoznaczny z wydaniem mu orzeczenia komisji lekarskiej z dnia 15 maja 1996 r. nr [...]. Z braku formalnego potwierdzenia odbioru orzeczenia skarżący wyprowadza wniosek, że orzeczenie nie zostało mu w 1996 r. doręczone. Okolicznością niesporną w niniejszej sprawie jest to, że R. K. nie odbywał służby wojskowej z powodu orzeczenia kategorii "E" zdolności do służby, a to oznacza, że od początku znał on treść orzeczenia wydanego przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w Nr [...] w L. w dniu 15 maja 1996 r., przez co jego twierdzenia o braku doręczenia orzeczenia są niewiarygodne. Zaistniały stan oraz sposób prowadzenia swoich spraw przez skarżącego de facto wyłączają możliwość przywrócenia terminu do podjęcia czynności procesowej ograniczonej czasowo, gdyż wskazane okoliczności świadczą o tym, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy skarżącego. Organ nie naruszył ani art. 58 § 1 k.p.a., ani art. 107 § 3 k.p.a. określającego elementy składające się na uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Ubocznie należy podnieść, że skarga na postanowienie Komisja Lekarska z dnia 28 lipca 2022 r. w przedmiocie "bezskuteczności" odwołania została oddalona wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. III SA/Lu 524/22. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., należało skargę oddalić. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).