II SA/Wa 1035/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Janusz Walawski, Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie przydziału lokalu 1. - uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. - przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata G. Ż kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa 80/100) stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], wydanej na podstawie art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 z późn. zm.), w dalszej treści uzasadnienia zwanej ustawą o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, którą odmówiono A. M. przyznania prawa do zamieszkania na czas oznaczony, w lokalu mieszkalnym w O. przy ul. [...] nr [...]. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 29 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, dyrektor oddziału regionalnego WAM w wyjątkowej sytuacji może wydać decyzję o prawie zamieszkania w lokalu mieszkalnym innej osobie niż żołnierz służby stałej, za zgodą Ministra Obrony Narodowej. Z dyspozycji tego przepisu wynika, że organem prowadzącym postępowanie w przedmiocie przyznania prawa zamieszkania w lokalu mieszkalnym innej osobie niż żołnierz służby stałej jest dyrektor właściwego oddziału regionalnego WAM, w niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w P. Zatem do organu tego należała ocena wniosku A. M. o prawie do zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] w O., pod kątem przedstawionych przez nią dowodów, na poparcie wyjątkowości sytuacji w jakiej obecnie się znajduje. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w P., po przeanalizowaniu sprawy mieszkaniowej A. M., nie uznał podnoszonych przez nią okoliczności za wskazujące na zaistnienie sytuacji wyjątkowej w rozumieniu powołanego art. 29 tej ustawy. Nie można bowiem zaliczyć do wyjątkowej każdej sytuacji charakteryzującej się trudnościami zdrowotnymi i finansowymi. Do sytuacji wyjątkowej nie można zaliczyć również podnoszonej przez nią chęci ustabilizowania własnej sytuacji życiowej. Istotny dla sprawy pozostaje również fakt skorzystania przez A. M. w 1982 r. z pomocy finansowej ze środków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na cele mieszkaniowe. Wobec tego, że w ocenie Prezesa WAM przedstawione przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM, w P. okoliczności nie uzasadniają twierdzeń, że sytuacja A. M. jest wyjątkowa w rozumieniu powołanego art.29 ustawy, utrzymano w mocy jego decyzję o odmowie przyznania jej prawa do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w O. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. M. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w obszernym uzasadnieniu zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a w szczególności pominięcie przy rozpoznaniu jej wniosku o przyznanie prawa do zamieszkania w budynku nr [...] m. [...] w O. jej bardzo trudnej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wypełnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej obowiązującym w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę A. M. pod tym kątem, Sąd stwierdził, że organ podejmujący zaskarżoną decyzję o przyznanie prawa do dalszego zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] w O. dopuścił się naruszenia prawa materialnego, a także przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Z użytego w tym przepisie sformułowania "...może wydać decyzję o prawie zamieszkiwania..." wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny organu należało zatem podjęcie decyzji o odmowie bądź przyznanie skarżącej prawa do zamieszkania w tym lokalu. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu, w świetle powołanego art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, "sytuacją wyjątkową" będzie taka sytuacja, która świadczy o braku możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie przez osobę niebędącą żołnierzem w służbie stałej, ubiegającą się o przyznanie prawa do zamieszkania w lokalu mieszkalnym będącym w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (np. ze względu na jej trudną sytuację materialną, zdrowotną, rodzinną itp.), a przyznaniu prawa do zamieszkania takiej osobie nie stoi na przeszkodzie interes społeczny i leży to w możliwości organu administracji wojskowej – Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Przez "interes społeczny" w tym wypadku należy rozumieć niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy służby stałej uprawnionych do otrzymania kwatery – lokalu mieszkalnego w lokalach mieszkalnych będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej podejmujące decyzję w sprawach, jak niniejsza, związane są rygorami procedury administracyjnej, co wynika wyraźnie z przepisu art. 13 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Winny więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Muszą wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w P. dopuścili się naruszenia wszystkich tych reguł procesowych, w stopniu w jakim mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia obu decyzji (I i II instancji). W tym miejscu Sąd przypomina, że Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, rozpatrując – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – ponownie sprawę w wyniku odwołania od decyzji organu I instancji, miał obowiązek ponownie – merytorycznie – rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie. Oznacza to, że miał obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania skarżącej i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji, a nie, jak to uczynił (w uzasadnieniu zaskarżonej edycji), ograniczyć się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji – Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w P. Uzasadnienia obu decyzji sprowadzają się do przytoczenia okoliczności, które były już znane przy przyznawaniu skarżącej prawa do zamieszkania w tym lokalu w styczniu 2006 r. Bezspornym jest bowiem w sprawie, że lokal ten został jej wynajęty w styczniu 2006 r. Umowa najmu była kolejną umową zawartą na czas oznaczony do dnia 30 czerwca 2006 r. Poza sporem pozostaje również, że wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2006 r., skarżąca zwróciła się do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w P. o wyrażenie zgody na dalsze zamieszkiwanie w tym lokalu w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W uzasadnieniu odmowy organ podał, że skarżąca od 31 lipca 1981 r. posiadała prawo do spółdzielczego lokalu mieszkalnego w O., przy ul. [...] o strukturze 1 pokój + kuchnia, o powierzchni mieszkalnej 16,42 m2, a w 1995 r. zwolniła ten lokal do dyspozycji spółdzielni. Podał również, że w 1982 r. otrzymała z funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych bezzwrotną pomoc finansową w kwocie 97,874 złotych (przed denominacją) z przeznaczeniem na czynsz i podwyższenie standardu zajmowanego lokalu spółdzielczego. Organ I, jak i II instancji w ogóle nie ustosunkował się do wyjaśnienia skarżącej, że mieszkanie lokatorskie zwróciła do spółdzielni w 1995 r., bowiem w tym roku zawarła związek małżeński i zamieszkała wraz z mężem w jego mieszkaniu. Pominięto milczeniem również jej wyjaśnienie, że bezzwrotną pomoc finansową otrzymaną z funduszu mieszkaniowego MSW, wykorzystała zgodnie z jej przeznaczeniem – na remont otrzymanego zamieszkania spółdzielczego. W ocenie Sądu powołane przez organ okoliczności (wydarzenia) sprzed wielu lat, uzasadniające odmowę przyznania prawa do czasowego zamieszkania, nie mogą obecnie rzutować na ocenę "sytuacji wyjątkowej", w jakiej obecnie znajduje się skarżąca. Jest po rozwodzie, z winy męża, mieszka wraz z synem, córką oraz małoletnim wnukiem. Wszyscy utrzymują się z jej policyjnej renty inwalidzkiej w wysokości 1.117,31 zł (netto). Jest zameldowana na pobyt stały w dwupokojowym mieszkaniu matki, która mieszka tam wraz ze swym pełnoletnim synem. Organ I, jak i II instancji nawet nie twierdzą, aby od stycznia 2006 r. uległa zmianie sytuacja w zakresie potrzeb mieszkaniowych żołnierzy uprawnionych do otrzymania mieszkania w miejscowości O., mieszkaniami pozostającymi w dyspozycji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w P. i zmiana ta jest tak znaczna, że obecnie nie można na czas oznaczony przyznać skarżącej prawa do dalszego zamieszkania w mieszkaniu przy ul. [...] w O. Z tych względów Sąd uznał, że konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, celem ponownego rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa do zamieszkania na czas oznaczony, w mieszkaniu przy ul. [...] O. z uwzględnieniem wytycznych Sądu. Dlatego też Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a, c oraz art. 152 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w punktach 1, 2, 3 sentencji.