II GSK 467/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-11-13
Skład orzekający: Rafał Batorowicz, Zofia Borowicz, Magdalena Bosakirska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogą stanowić podstawę skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeśli nie dotyczą przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?Ratio decidendi
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które nie dotyczą przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PPSA), nie mogą stanowić skutecznej podstawy skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bada jedynie naruszenia przepisów PPSA, a nie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) stosowanych przez organy administracji. Ponadto, zarzut błędu w ustaleniu stanu faktycznego nie jest samodzielną podstawą kasacyjną w postępowaniu sądowoadministracyjnym.Stan faktyczny
Producent rolny U. R. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organy administracji odmówiły przyznania płatności z powodu niezgodności między zadeklarowaną a stwierdzoną w kontroli powierzchnią użytkowaną rolniczo oraz z powodu nieutrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając naruszenie art. 10 § 1 KPA za niemające wpływu na wynik sprawy. U. R. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej U. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 374/07 w sprawie ze skargi U. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 374/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę U. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. (dalej: Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR), z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy:
U. R. działając jako producent rolny wystąpiła w dniu [...] maja 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w W. z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich objęto następujące działki położone we wsi G. gmina M.: działka A o powierzchni całkowitej 0,1612 ha, w tym o powierzchni użytkowanej rolniczo 0,16 ha; działka B o powierzchni całkowitej 11,5 ha, w tym o powierzchni użytkowanej rolniczo 11,50 ha; działka C o powierzchni całkowitej 36,69 ha, w tym o powierzchni użytkowanej rolniczo 36,69 ha; oraz w gminie W., obręb T. działka D o powierzchni całkowitej 0,77 ha, w tym powierzchni użytkowanej rolniczo 0,47 ha. We wniosku wskazano, że wszystkie wyżej opisane działki użytkowane są jako pastwiska.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił wnioskującej przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych, we względu na niezgodność pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu. Jako podstawę decyzji w przedmiocie jednolitej płatności obszarowej organ wskazał art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r., str. 1 ze zm.), dalej: Rozporządzenie Nr 1973/2004, natomiast w przedmiocie uzupełniającej płatności obszarowej podstawą rozstrzygnięcia był art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm.), dalej: Rozporządzenie Nr 796/2004.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40), dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich, płatności bezpośrednie przysługują na grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.), dalej: rozporządzenie z dnia 7 kwietnia 2004 r., utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk. Strona jako jedyną uprawę roślinną na wszystkich objętych wnioskiem działkach zadeklarowała właśnie pastwisko. Organ odwoławczy wskazał, że w protokole z czynności kontrolnych z dnia [...] października 2005 r., stwierdzono, że na działkach A, B, C nie prowadzono działalności rolnej przez długi okres, o czym świadczyły liczne skupiska samosiejek oraz większych drzew. Organ podał, że strona obecna przy czynnościach kontrolnych, podpisała protokół bez uwag.
Na powyższą decyzję U. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G.
Sąd I instancji skargę oddalił. Sąd jednakże negatywnie ocenił wystosowanie do skarżącej w dniu 31 października 2006 r. pisma zawiadamiającego o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, z jednoczesnym wyznaczeniem terminu do skorzystania z niego w dniach od 31 października do 3 listopada 2006 r., określając powyższy termin jako zbyt krótki i niezapewniający stronie realnej możliwości skorzystania z przedmiotowego prawa. Powyższe naruszenie Sąd ocenił jednak jako niemające wpływu na treść rozstrzygnięcia. Sąd uznał, że naruszenie przez organy administracyjne art. 10 § 1 k.p.a. nie naruszyło prawa skarżącej do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego.
Sąd uznał, że przeprowadzona w dniu [...] października 2005 r. kontrola na miejscu pozwoliła na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego na gruncie, który dodatkowo został udokumentowany fotograficznie. Sąd podkreślił także, iż skarżąca była obecna przy przeprowadzaniu przedmiotowej kontroli i podpisała protokół, nie zgłaszając zastrzeżeń co do sposobu i wyników przeprowadzonej kontroli.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd wywiódł, że działki objęte wnioskiem obszarowym nie były uprawiane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r. Zgodnie natomiast z art. 143b pkt 4 Rozporządzenia Rady Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. WE Nr L 270 z dnia 21 października 2003 r., str. 1 ze zm.) systemem jednolitej płatności obszarowej objęta jest jedynie część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Przedmiotowe grunty nie spełniały ponadto warunku utrzymywania w dobrej kulturze rolnej określonych w § 1 ust. 1 pkt 4 i § 4 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 2004 r.
Za bezzasadny Sąd uznał także zarzut skarżącej, iż to pracownik ARiMR wskazał stronie powierzchnie działek, które należy wpisać do poszczególnych rubryk wniosku. Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zgodnie z którym, pomoc pracownika Agencji przy wypełnianiu wniosku może odnosić się tylko do tej części wniosku, która dotyczy danych określających poszczególne działki ewidencyjne, takich jak położenie, numer obrębu geodezyjnego, arkusza mapy i działki ewidencyjnej czy powierzchnia działki ewidencyjnej.
Od powyższego wyroku U. R. wniosła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła przedmiotowe orzeczenie w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokowi zarzuciła:
"1. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Nr 1973/2004 i art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Nr 796/2004 poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową przyznania stronie płatności rolnych z trzyletnimi sankcjami,
2.naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 10 § 1 k.p.a. mimo istniejącego nakazu zapewnienia stronie przez organy czynnego udziału w każdym stadium postępowania, przed wydaniem decyzji, aby umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań termin ten nie został zachowany i strona nie miała możliwości udziału w postępowaniu albowiem w dacie zawiadomienia otrzymała także skarżoną decyzję, co podkreślił Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, lecz w ocenie Sądu nie miało to wpływu na wynik sprawy, z czym trudno się zgodzić albowiem organ administracji świadomie nie dał możliwości zaznajomienia się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji stronie, skoro równolegle wysłał do skarżącej decyzję,
- art. 7 k.p.a. poprzez pogwałcenie zasady praworządności i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy poprzez nieprzeprowadzenie ponownej kontroli na miejscu z udziałem stron. Gdyby zdjęcia z kontroli okazano skarżącej podczas podpisywania protokołu zapewne nie podpisałaby go. Skarżąca podpisując protokół potwierdziła jedynie fakt kontroli na miejscu nie jej wynik. Miała wiedzę od świadka C. Ż., że kontrolę przeprowadzono, mimo jego zastrzeżeń co do późnej pory i braku widoczności,
- art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie uchybień zgromadzonym dowodom mogącym przyczynić się do wyjaśnienia sprawy poprzez:
1) niepowtórzenie kontroli na miejscu z udziałem zainteresowanej, mimo uwag skarżącej i wniosku w tym zakresie,
2) nieprzesłuchanie w charakterze świadka C. Ż., który jako dzierżawca uprawiał grunty rolne należące do skarżącej w roku 2003 i 2004 i był obecny podczas kontroli na miejscu, a także miał zastrzeżenia do wykonywanych zdjęć z uwagi na późną porę - godz. 17.00 w październiku 2005 r. na polu znajdującym się na tle lasu, było praktycznie ciemno, na co nie zwracano uwagi a fotografie z kontroli pozwoliły na niekorzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie,
3) niepobranie próbek ziemi na miejscu w celu ustalenia, czy były prowadzone prace w roku 2003 i 2004, aby odrzucić zarzut, że grunty nie były użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r.,
4) nieprzesłuchanie w charakterze świadków C. Ż. oraz Z. O. na okoliczność prowadzenia prac polowych na gruntach poł. we wsi G. gmina M. w latach 2003, 2004 i następne,
5) pominięcie dowodu z akt Prokuratury Rejonowej w S. sygn. akt [...], zgodnie z wnioskiem dowodowym z dnia 19 listopada 2007 r. przesłanym WSA w dniu [...] listopada 2007 r. tj. na dziesięć dni przed wyznaczonym terminem rozprawy, którego to dowodu tamtejszy Sąd nie przeprowadził jak też w treści uzasadnienia nie odniósł się do wniosku i o odrzuceniu wnioskowanego dowodu, który poprzez zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania świadków ma istotne znaczenie a strona nie mogła wcześniej zgłosić dowodu albowiem postępowanie toczyło się w roku 2007,
6) skarżąca podpisała protokół z kontroli z dnia [...] października 2005 r. w W. a nie na miejscu kontroli albowiem nie uczestniczyła w niej i nie mogła podpisując protokół kontroli zgodzić się na potwierdzenie faktów, które nie miały miejsca w rzeczywistości. Skarżąca nie wie, w jakich okolicznościach został uzupełniony pkt. XIII i XIV protokołu. Prawdą jest jedynie zapis w pkt VII str. 1 protokołu o powiadomieniu telefonicznym przez wykonawcę kontroli. Brak natomiast w protokole wzmianki, o obecności podczas kontroli świadka C. Ż.,
7) wprowadzenie w błąd skarżącej podczas wypełniania wniosku na miejscu w Biurze Powiatowym ARiMR w W. przez pracowników tejże Agencji, o pomoc których zwracała się wnioskodawczyni w celu poprawnego wypełnienia wniosku przedstawiając sytuację prawną na gruncie tj. fakt obsiewania gruntów rolnych gryką oraz co do wielkości uprawianej powierzchni gruntów pokazując na dołączonej mapie uprawiany teren. Agencja wcześniej wzywała skarżąca w celu zlokalizowania gruntów i ich powierzchni albowiem nie miała działek w swych zasobach, gdy skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności za rok 2004. Wówczas też, mimo kontroli nie kwestionowano braku upraw na dzień 30 czerwca 2003 r.
3. błąd w ustaleniu stanu faktycznego mający znaczenie dla rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu że skarżąca brała udział i otrzymała odpis protokołu z kontroli przeprowadzonej na miejscu w dniu [...] października 2005 r., podczas gdy:
1) skarżąca została zawiadomiona telefonicznie o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu w dniu [...] października 2005 r, w której z racji czynności zawodowych nie mogła uczestniczyć i prosiła dzierżawcę gruntów rolnych C. Ż. telefonicznie, aby uczestniczył podczas kontroli i mógł odnieść się do ustaleń, a w szczególności do prowadzonych upraw gryki w roku 2003 i 2004,
2) skarżącej nie zostały okazane zdjęcia wykonane w trakcie kontroli co było powodem kwestionowania ustaleń kontrolnych oraz zgłaszanych wniosków o rekontrolę na miejscu w obecności skarżącej, jak też przeprowadzenie dowodu tj. pobranie próbek ziemi do badań, które by odrzuciły twierdzenie Agencji, że działki nie były użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r.,
3) błędne ustalenie, że skarżąca wskazywała w złożonym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, że grunty są przeznaczone pod pastwisko, gdy tymczasem obsiewane były gryką przez dzierżawcę C. Ż.,
4) pominięcie przez Sąd I instancji ustaleń Prokuratury Rejonowej w S. w sprawie o sygn. akt [...] /sprawa umorzona/ oraz dowodu z przesłuchania świadka C. Ż. przez ARiMR w T., o przeprowadzenie którego to dowodu z urzędu skarżąca wnosiła we wniosku z dnia [...] listopada 2007r.,
5) przyjęcie bezpodstawnie przez Sąd, że brak zawiadomienia przez organ administracji strony w trybie art. 10 § 1 k.p.a. nie miał wpływu na wynik sprawy mimo, że przywołany przepis nie uzależnia wypełnienia wymogów przez organ administracji konsekwencją w postaci wpływu na wynik sprawy. Organ bezwzględnie musi dopełnić wymogi postępowania w kontekście art. 10 § 1 k.p.a. Nie zachodziła w przedmiotowym postępowaniu przesłanka określona w art. 10 § 2 k.p.a. sankcjonująca możliwość odstąpienia przez organ prowadzący postępowanie od wymogu zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego stadium,
6) Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wydanego wyroku nie odniósł się także do zarzutów podnoszonych konsekwentnie przez skarżącą w odwołaniu od decyzji jak też w skardze, że Agencja mimo uchybień przeciwko stronie w prowadzonym postępowaniu i sporządzeniu protokołu z kontroli, który potwierdza nieprawdę co do obecności skarżącej na miejscu, nie przychyliła się do żadnego z wniosków oraz zarzutów skarżącej przesądzając z góry wynik postępowania.
7) brak ustaleń także dla orzeczenia przez Sąd jakimi dowodami dysponował organ administracji przesadzając fakt, że od dnia 30 czerwca 2003 r. grunty rolne nie były uprawiane.
8) nie ma podstaw do uznania za niewiarygodne faktu obsiewania w roku 2003 i 2004 pola przez świadka C. Ż. i oświadczenia Z. O., który otrzymał od skarżącej pieniądze za wykonane prace polegające na przeoraniu pola pod zasiew gryki."
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. Ponieważ składające się na podstawy kasacyjne zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. W szczególności, koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, LEX nr 146732).
Przypomnienie podstawowych zasad dotyczących granic skargi kasacyjnej, sposobu formułowania podstaw kasacyjnych i granic rozpatrywania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny jest konieczne, zważywszy, że większość zarzutów składających się na podstawy kasacyjne sformułowanych zostało nieprawidłowo, to jest w sposób uniemożliwiający merytoryczne ustosunkowanie się do stanowiska kasatora. Pozostałe zarzuty pozbawione są natomiast usprawiedliwionych podstaw i nie zasługują na uwzględnienie.
Skarga kasacyjna oparta jest na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a.
Wszystkie zarzuty składające się na drugą podstawę kasacyjną sformułowane są w sposób uniemożliwiający merytoryczne odniesienie się do nich.
W pkt 3 petitum skargi kasacyjnej przedstawiono zarzut błędu w ustaleniu stanu faktycznego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia. Zarzut ten w ogóle nie został powiązany ze wskazaniem naruszeń przepisów prawa. Z przyczyn przedstawionych na wstępie nie można uznać, by przedstawiając taki zarzut powołano podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W art. 174 p.p.s.a. wyczerpująco regulując materię dopuszczalnych podstaw kasacyjnych ustawodawca nie przewidział "błędu w ustaleniach faktycznych" wskazywanego jako podstawa apelacyjna w niektórych innych postępowaniach sądowych. Wobec tego wskazany zarzut w istocie stanowi powołanie nieznanej postępowaniu sądowoadministracyjnemu podstawy kasacyjnej. Dodatkowo zwraca uwagę fakt, że zarzut ten odnosi się do postępowania przed organem administracji publicznej a nie przed sądem administracyjnym, który kontrolując decyzję pod względem zgodności z prawem nie dokonuje własnych ustaleń poza przypadkiem określonym w art. 106 § 3 p.p.s.a.
W pkt 2 petitum skargi kasacyjnej wymieniono jako naruszone art. 10 § 1, art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. Zarzutów naruszenia tych przepisów nie powiązano ze wskazaniem naruszonych przepisów ustawy procesowej stosowanej przez sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy wyłącznie naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, co oznacza, iż skuteczność zarzutów naruszenia przepisów postępowania zależna jest od wymienienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych jego zdaniem przepisów postępowania sądowoadministracyjnego a nie jedynie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Pogląd taki dominuje w orzecznictwie i doktrynie i to zarówno z początkowego okresu stosowania p.p.s.a. (por. m. in.: wyroki NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 161/04, ONSA i WSA 2004 i z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt GSK 73/04, "Monitor Prawniczy" 2004, nr 14, str. 632; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, str. 370) jak i z późniejszego (np. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. akt FSK 104/05 i glosa A. Kubiak - Kozłowskiej, OSP 2007, nr 1, str. 36 - 42).
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że już zastosowanie wykładni językowej daje rezultat odpowiadający przedstawionemu poglądowi. Art. 174 pkt 2 p.p.s.a. usytuowany jest w rozdziale pierwszym działu IV tej ustawy. Używane w przepisach działu IV słowo "postępowanie", w różnych odmianach, zawsze oznacza postępowanie sądowoadministracyjne a nie postępowanie przed organami administracji publicznej (np. użyte w art. 183 § 2 p.p.s.a. bez dodatkowych określeń precyzujących znaczenie).
Przedstawiona konstrukcja kontroli instancyjnej wywołanej wniesieniem skargi kasacyjnej sprowadza się do ograniczonego granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi zakresem zarzutów składających się na podstawy kasacyjne, badania prawidłowości orzeczenia sądu pierwszej instancji. Przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Wobec tego zarzucane wady muszą dotyczyć postępowania przed sądem i wynikać z naruszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Istotną wskazówką w tym względzie jest również fakt, że rozważane z urzędu okoliczności odpowiadające podstawom nieważności odnosić się mogą jedynie do przebiegu postępowania przed sądem.
Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w zdecydowanej większości rozbudowane zarzuty szczegółowe odnoszą się do postępowania przed organami administracji publicznej a nie przed sądem administracyjnym.
Pozostając przy kwestii stosowania przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie miał uzasadnionych podstaw przedstawiony w toku postępowania kasacyjnego wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, którzy mieliby zostać przesłuchani przed organem administracji publicznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego celem jest kontrola aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co do zasady nie jest prowadzone postępowanie dowodowe. Wyjątek od tej reguły przewidziany jest w art. 106 § 3 p.p.s.a. Pomijając zagadnienie dopuszczalności stosowania tego przepisu w postępowaniu kasacyjnym, możliwość prowadzenia uzupełniających dowodów ograniczona jest do prowadzenia dowodów z dokumentów. Dowód z zeznań świadków w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest dopuszczalny. Nie jest możliwe ominięcie tego zakazu poprzez przeprowadzenie dowodu z protokołu przesłuchania świadków przed innym niż Sąd organem.
W skardze kasacyjnej przedstawiono również zarzut naruszenia prawa materialnego tj.: art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Nr 1973/2004 i art. 51 ust. 2 Rozporządzenia nr 796/2004 poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową przyznania stronie płatności rolnych z trzyletnimi sankcjami. Zarzut ten nie został odrębnie uzasadniony. Przyjąć więc należy, że strona wnosząca skargę kasacyjną postrzega błąd w zastosowaniu prawa materialnego jako efekt wadliwego ustalenia stanu faktycznego. Nie wskazuje natomiast błędu w subsumpcji. Skoro zaakceptowane przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne nie zostały podważone przyjąć należy, że ustalone okoliczności odpowiadają tym, jakie uzasadniają zastosowanie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. Stanowisko Sądu I instancji w tym względzie w żaden sposób nie zostało podważone.
Z wymienionych powodów skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło