I SA/Wa 1550/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2007 r. sprawy ze skarg L.W., Z.P,. Z.P. i Z.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. P., Z. S., Z. P. i L. W., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dawniej ul. [...]), oznaczonej obecnie jako część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona na planie pomiarowym jako działka nr [...] z obrębu [...], sporządzonym w 1975 r. przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno - Kartograficzne w U. o powierzchni [...] m2 została wywłaszczona decyzją Urzędu Miasta W. z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...] pod rozbudowę i modernizację Zakładów [...] w U., zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] maja 1975 r. nr [...] wydaną przez Wydział Gospodarki Przestrzennej Geologii i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w W.. Prezydent W. ustalił, że wywłaszczona nieruchomość wchodzi w skład działki ewid. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 i działki ewid. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości na dzień wywłaszczenia zgodnie z decyzją wywłaszczeniową oraz aktem notarialnym zakupu z dnia [...] kwietnia 1966 r. nr rep. [...] byli małżonkowie J. i M. W. ([...] części) oraz małżonkowie W. i Z. P. ([...] części). W dniu 13 maja 1996 r. Z. P. złożyła wniosek o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2. Wniosek ten został uzupełniony wystąpieniem pozostałych spadkobierców dawnych właścicieli Z. S., Z. P. i L. W. z dnia 19 lutego 2002 roku. Organ pierwszej instancji ustalił, na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz przeprowadzonej w dniu 21 lipca 2003 r. wizji w terenie z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, że wywłaszczona nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot położona przy ul. [...] stanowiąca aktualnie część działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] została zlokalizowana w całości w granicach zabudowy Zakładów [...]. W trakcie oględzin nieruchomości Z. P. nie zgodziła się z przedstawionym położeniem wywłaszczonej nieruchomości i oświadczyła, iż według jej przekonania powyższa nieruchomość leży w innym miejscu (po drugiej stronie ul. [...]). Prezydent W. wskazał, że z dokumentów zebranych przez Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami, Geodezji i Katastru Urzędu Miasta W. wynika, iż wywłaszczona nieruchomość została prawidłowo zlokalizowana. Organ podał, że porównano położenie nieruchomości na mapie ewidencyjnej z 1978 r., gdzie wywłaszczona nieruchomość widnieje jeszcze jako działka nr [...] z obrębu [...] z aktualną mapą ewidencyjną z wrysowanymi granicami wywłaszczonej nieruchomości. Wnioskodawczyni Z. P., pomimo poinformowania, że do weryfikacji lokalizacji przedmiotowej nieruchomości niezbędne jest przedstawienie przez nią odpowiednich dokumentów geodezyjnych, takich dokumentów nie dostarczyła. Organ wyjaśnił, ze droga wewnątrzzakładowa zlokalizowana na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wybudowana została ze środków własnych Zakładów [...] co zostało potwierdzone decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r., w której Wojewoda Mazowiecki stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady [...] z siedzibą w W., których następcą prawnym są Zakłady [...] S.A. - prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego przy ul. [...] oznaczonego jako działka ewid. [...] z obrębu [...]. Organ ponadto wskazał, że z informacji udzielonych przez Członka Zarządu Z. S.A. przy piśmie z dnia 27 marca 2003 r. wynika, iż zgodnie z porozumieniem zawartym między Z. S.A. a Gminą W. – [...], działka ewid. [...] z obrębu [...] w skład, której wchodzi część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m2 została przekazana na rzecz Gminy W. – [...]. Aktem Notarialnym Rep. A. Nr [...] z dnia [...] października 2000 r. Z. S.A. w zamian za wygaśnięcie zaległości podatkowych od nieruchomości przeniosły prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki i własność budynków na rzecz Gminy W. – [...]. W dniu [...] czerwca 2002 r. w księdze wieczystej KW Nr [...] dokonano wpisu Gminy W. – [...] jako użytkownika wieczystego. Na skutek zmian ustrojowych mających miejsce w W. w 2002 r. właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Miasto W. Dzielnica [...]. W wyniku zmiany właściciela gruntu droga wewnątrzzakładowa Zakładu [...] S.A stanowi aktualnie drogę miejską o nazwie ul. [...]. A zatem sprawa zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m2 zlokalizowanej na działce ewid. [...] może zostać rozpatrzona przez Wojewodę Mazowieckiego bądź przez organ mu podległy. Odnośnie zaś do części działki ewid. nr [...] z obrębu [...] organ podał, że zgodnie z planem realizacyjnym opracowanym w oparciu o powołaną powyżej decyzję lokalizacyjną, Zakłady [...] wybudowały na wywłaszczonej nieruchomości halę przemysłową do produkcji kabin i spawalnię oraz drogę wewnątrzzakładową wraz z chodnikami po obu stronach jezdni. Obok drogi przebiega niezbędna infrastruktura techniczna uzbrojenia terenu - podziemna i naziemna umożliwiająca prawidłowe funkcjonowanie Zakładu [...] S. A. Budowę hali zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] rozpoczęto w 1981 r., a jej całkowita realizacja nastąpiła w 1988 r. Zgodnie z księgą wieczystą KW Nr [...] użytkownikiem wieczystym i właścicielem budynków produkcyjnych na działce ewid. nr [...] jest Zakład [...] Sp. z o.o. Prawo użytkowania wieczystego gruntu Zakład [...] nabył na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r. wydanej przez Wojewodę Mazowieckiego. W ocenie organu pierwszej instancji, wywłaszczona nieruchomość o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] została zagospodarowana zgodnie z celem określonym w decyzji wywłaszczeniowej i nie można uznać, że stała się zbędna na cel określony w art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami pozwalających na zwrot przedmiotowej nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołali się do Wojewody Mazowieckiego, za pośrednictwem Prezydenta Miasta W., Z. P., Z. S., Z. P. i L. W. wnosząc o uchylenie kwestionowanej decyzji. Wojewoda Mazowiecki, w wyniku rozpatrzenia odwołania, wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że będąca przedmiotem wniosku o zwrot część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], pochodząca z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], stanowiła w dacie wywłaszczenia własność Skarbu Państwa. Decyzją Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miasta W. z [...] czerwca 1976 r. nr [...] wywłaszczono prawo użytkowania wieczystego tej działki, ustanowione na rzecz W. i Z. P. oraz J.i M. W.. Organ wskazał dalej, że zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 (o zwrot wywłaszczonej nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Odmowa zwrotu nieruchomości wywłaszczonej dotyczy terenu, którego użytkownikiem wieczystym przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., był Zakład [...] Spółka z o.o. Fakt ten potwierdza znajdująca się w aktach sprawy decyzja Wojewody Warszawskiego Nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r. o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Zakłady [...] użytkowania wieczystego przedmiotowej działki oraz odpis księgi wieczystej KW Nr [...] z którego wynika, iż prawo użytkowania wieczystego na rzecz wyżej wymienionej jednostki w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] zostało wpisane w dniu [...] listopada 2000 r. Wojewoda Mazowiecki uznał, że skoro wpis prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] w księdze wieczystej KW Nr [...] nastąpił po dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy uznać za uzasadnione przeprowadzenie postępowania mającego na celu zbadanie, czy część działki stała się zbędna w myśl art. 137 tej ustawy. Niezależnie od powyższego Wojewoda Mazowiecki wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie nawet w przypadku ustalonej zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej brak jest podstaw do zastosowania art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten przewiduje bowiem możliwość zwrotu nieruchomości, a więc realny, rzeczywisty zwrot nieruchomości jej poprzednim właścicielom bądź ich spadkobiercom. Nie może zatem zostać przywrócone w trybie art. 136 ust. 3 cytowanej ustawy prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, gdyż prawo to wygasło w dniu w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna. W aktualnym stanie prawnym może ono zostać ustanowione powtórnie umową notarialną przy spełnieniu określonych przesłanek. Odnosząc się do zgłoszonego w odwołaniu stron wniosku o ustalenie odszkodowania Wojewoda Mazowiecki wyjaśnił, że żądanie to powinno być rozpatrzone przez właściwy organ w odrębnym postępowaniu administracyjnym Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] wnieśli Z. P., Z. S., Z. P. i L. W.. W skardze wskazano, że skoro wnioskodawcy nie uzyskali zwrotu nieruchomości, przysługuje im z mocy prawa odszkodowanie. Zarzucono, ze postępowanie o zwrot nieruchomości prowadzone było przez organy orzekające nieudolnie i przewlekle. Zarzucając powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Oceniając zaskarżone decyzje w tym aspekcie, należy wskazać, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania. Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona na planie pomiarowym jako działka nr [...] z obrębu [...], sporządzonym w 1975 r. przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno - Kartograficzne w U. o powierzchni [...] m2 została wywłaszczona decyzją Urzędu Miasta W. z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...] pod rozbudowę i modernizację Zakładów [...] w U. zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] maja 1975 r. nr [...] wydaną przez Wydział Gospodarki Przestrzennej Geologii i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w W. Z akt sprawy wynika, że część tej działki oznaczonej obecnie jako część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 zlokalizowana jest w całości w granicach zabudowy Zakładów [...]. Budowa Z. była realizowana jako obiekt zmknięty w oparciu o Plan Generalny rozbudowy zakładów (pismo Urzędu Dzielnicy [...] z dnia 7 kwietnia 2003 r., k-85). Z dokumentów wynika też, że działka nr [...]jest zabudowana halą produkcyjną nr [...] (tłocznia i spawalnia), której budowa została rozpoczęta w 1981 r. i zakończona w 1988 r. (k-139, k-118-119, k-105). Wobec tego, że wywłaszczenia dokonano na cel określony ogólnie, każde wykorzystanie nieruchomości w granicach zabudowy jest realizacją celu wywłaszczenia. Podkreślić należ, że realizacja celu wywłaszczenia, jaką jest rozbudowa i modernizacja Zakładów [...], nie mogła polegać tylko na wybudowaniu budynków zakładowych, ale również na wybudowaniu infrastruktury towarzyszącej. A zatem skoro cel wywłaszczenia został zrealizowany, nieruchomości nie można uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo należy odnieść się do wyjaśnień Wojewody Mazowieckiego dotyczących przywrócenia w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. W dniu orzekania przez organy administracyjne o zwrocie działki nr [...] brak było regulacji, która wprost rozstrzygałaby, czy z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może także wystąpić inny niż właściciel, poprzedni podmiot wywłaszczonego prawa rzeczowego do nieruchomości, a w szczególności, czy uprawnienie to przysługuje użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, którego prawo uległo wywłaszczeniu. W wyroku z dnia 25 stycznia 1996 r. (III ARN 59/95, OSN 1996, nr 14, poz. 196), Sąd Najwyższy orzekł na tle obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, że przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mają również zastosowanie do zwrotu wywłaszczonego prawa użytkowania wieczystego. Pogląd taki Sąd Najwyższy wyprowadza z faktu, iż wywłaszczenie nieruchomości odnosi się nie tylko do prawa własności, ale także do innych praw rzeczowych. (...). Gdyby chodziło o ograniczenie możliwości zwrotu nieruchomości tylko do prawa własności, to przepis wyraźnie by tak stanowił. Tak więc spójność funkcjonalna przepisów o wywłaszczeniu, a także podobieństwo prawa użytkowania wieczystego do prawa własności przemawiają za podobnym traktowaniem restytucji tych praw w wypadku odjęcia ich w drodze wywłaszczenia (komentarz do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, A. Łukaszewska, www.lexpolonica.pl). W dniu 22 września 2004 r. nowelizacja ustawy (dokonana ustawą z dnia 28 listopada 2003 r.) zmieniła ten stan rzeczy, stanowiąc, że przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie mają zastosowania w przypadku wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego (art. 136 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Odnosząc się zaś do odszkodowania za nieruchomość, organ prawidłowo pouczył strony, że sprawa ta jest rozpatrywana w odrębnym postępowaniu toczącym się przed starostą (prezydentem miasta na prawach powiatu). Z tych względów skarga nie mogła być uwzględniona. W świetle przedstawionego wyżej stanu sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.