III SA/Lu 332/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 listopada 2007r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. wydaną z upoważnienia Wojewody [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. Ś. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...], orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu znajdującym się w R. przy ul. W. zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy. W uzasadnieniu podniesiono, że organ I instancji orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego T. Ś. uznając, że zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania stwierdzając, że analiza materiału dowodowego wykazała, że T. Ś. faktycznie opuścił miejsce stałego pobytu. Potwierdzeniem tego faktu jest kontrola dyscypliny meldunkowej przeprowadzona przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w R. i zeznania osób biorących udział w postępowaniu, w tym także zeznania odwołującego się, który stwierdził, że ze spornego lokalu się wyprowadził i tam nie mieszka ze względu na orzeczony rozwód z I. Ś. Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji T. Ś. przychodzi do spornego lokalu w celach odwiedzin córki, co jest związane z wykonywaniem przez niego władzy rodzicielskiej, bowiem na mocy wyroku sądowego ma ustalone miejsce zamieszkiwania przy matce. Obecnie T. Ś. jest zameldowany na pobyt czasowy do dnia 31.12.2010 r. w R. przy ulicy B. Natomiast w miejscu zameldowania na pobyt stały w R. przy ulicy W., oprócz odwiedzin córki nie koncentruje swoich innych spraw życiowych. Organ administracji stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu należy rozumieć fizyczne nie przebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem. Wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Organy administracji w sprawie o wymeldowanie obowiązane są jedynie do ustalenia, czy występują okoliczności faktycznego opuszczenia lokalu. Stanowisko to zgodne jest z sentencją i uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. w sprawie o sygn. akt K. 20/01 (Dz. U. Nr 78 poz. 716). Art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wprowadza zasadę rzetelnego prowadzenia ewidencji ludności, która ma służyć zbieraniu informacji w zakresie danych o faktycznym - a więc zgodnym z rzeczywistością - miejscu zamieszkania i pobytu osób. W związku z powyższym sam zamiar przebywania w spornym lokalu nie może być podstawą do uchylenia decyzji o wymeldowaniu, gdyż utrzymywanie meldunku osoby, która nie zamieszkuje pod wskazanym adresem stwarza fikcję meldunkową i jest sprzeczne z intencją cytowanego wyżej przepisu. Okoliczność, że do opuszczenia lokalu doszło z powodu konfliktu z I. Ś. nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z obowiązującym prawem, organ I instancji powinien był jedynie ustalić czy T. Ś. przebywa w miejscu dotychczasowego zameldowania czy też nie. Zameldowanie i wymeldowanie jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby, a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Nie należy utożsamiać zameldowania z nabyciem, a wymeldowania z utratą uprawnień do lokalu. Są to dwie niezależne od siebie sprawy, z których jedna dotyczy kwestii przebywania w określonym miejscu, zaś druga praw majątkowych uprawnionego, przy czym ta druga kwestia w kontekście zameldowania nie jest przedmiotem zainteresowania organów administracji. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że jeżeli T. Ś. powróci do spornego lokalu, a fakt jego pobytu zostanie potwierdzony na druku meldunkowym, wówczas będzie mógł uzyskać zameldowanie na pobyt stały w tym lokalu ponownie. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył T. Ś., zarzucając naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez wymeldowanie z pobytu stałego. Wskazując na ten zarzut, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, skarżący zakwestionował stanowisko organów decyzyjnych, że w sprawach o wymeldowanie przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu, nie może być oceniana. Od lipca 2006 r. skarżący jest rozwiedziony z I. Ś., i z tego względu nie zamieszkuje z nią. Zameldował się na pobyt czasowy pod adresem B. w R. Każdego dnia, po wiele godzin przebywa jednak w spornym lokalu, spędzając czas z dzieckiem. Większość rzeczy znajdujących się w tym lokalu jest jego współwłasnością. Wyprowadzając się, zabrał jedynie swoje rzeczy osobiste, a rzeczy stanowiące majątek dorobkowy pozostały w mieszkaniu. Ponadto wszystkie dokumenty, umowy i porozumienia związane z pracą, jak również umowy bankowe i inne są zawarte pod adresem, z którego został niesłusznie wymeldowany Z całą pewnością nie doszło do definitywnego zerwania więzi z miejscem zameldowania na pobyt stały. Z córką spędza wiele czasu, a pozostawanie z nią popołudniami, niejednokrotnie do momentu kiedy zaśnie, nie ma charakteru krótkotrwałego. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu działań lub zachowań innych osób. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, że sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. O opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal, w którym był zameldowany na stałe, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Z przepisu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) zwanej dalej ustawą wynika, że ewidencja ludności służy do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarcza wiedzy m.in. o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Mechanizm wymeldowania polega na usuwaniu informacji o wymeldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan rzeczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r. , sygn. II OSK 561/05 – LEX nr 194344). Stosownie do art. 10 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy oraz w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego – pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z definicji zamieszonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Trzeba zatem przyjąć, że miejsce pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, pierze, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję , itp. Rację ma skarżący w zakresie twierdzenia, że aby wydać decyzję, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi być dobrowolne i nosić cechy trwałości. Jednocześnie nurt orzeczniczy, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie prezentuje pogląd, że za równoznaczne dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew jej woli, lecz nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r. sygn. II OSK 127/99 – LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r. , sygn. V SA 3078/00 – LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 – LEX nr 79243). Skład orzekający stoi jednocześnie na stanowisku, że środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, które zostaną uwzględnione przez Sąd przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie. Nie skorzystanie z tych środków, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, fatycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Poza tym przyjąć należy, że długotrwały stan faktyczny, w którym osoba zameldowana na pobyt stały w danym lokalu rzeczywiście w nim nie mieszka, przebywając w tym czasie w innym lokalu, nie wykazuje zamiaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, a zatem opuszczenie dotychczasowego lokalu nosi znamiona trwałości i powinno skutkować wydaniem decyzji o wymeldowaniu, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy. Przenosząc powyższe rozważania na użytek niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że jest niesporne (przyznane przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego i w skardze), iż w sierpniu 2005 r. wyprowadził się z miejsca stałego pobytu, zabierając wszystkie swoje rzeczy osobiste. Zameldowany jest na pobyt czasowy pod adresem os. B. w R. Nawet przyjmując twierdzenie skarżącego, że przychodzi codziennie do lokalu, w którym posiada stałe zameldowanie, w celu odwiedzin córki i spędza z nią kilka godzin, czasem aż do jej zaśnięcia, to takie zachowanie nie może być utożsamiane z pobytem stałym w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy. Skarżący zaprzestał bowiem od dłuższego czasu koncentracji swoich podstawowych czynności życiowych w spornym lokalu. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący opuścił sporne mieszkanie przed ponad dwoma laty, zaś w tym czasie nie podjął nawet próby powtórnego w nim zamieszkania. Nawet gdyby przyjąć, że opuszczenie nie było dobrowolne, to dalsze utrzymywanie fikcji zameldowania nie jest stanem pożądanym. Podkreślić przy tym należy, że tak jak zameldowanie w lokalu nie daje jeszcze żadnych praw do niego, tak też wymeldowanie, w żaden sposób praw do lokalu nie ogranicza. O ile skarżący będzie faktycznie zamieszkiwać na stałe w przedmiotowym lokalu, będzie miał wówczas nie tylko prawo, ale i obowiązek ponownie się w nim zameldować, zaś zaskarżona decyzja ulegnie wtedy dezaktualizacji ze względu na zmianę okoliczności. Reasumując, uznać trzeba, że organy decyzyjne prawidłowo zastosowały art. 15 ust. 2 ustawy. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).